Cumhuriyet Dönemi Türk Edebiyatı

Cumhuriyet Dönemi Türk edebiyatında "bireyin iç dünyasını esas alan" ve "millî-dinî zevk ve duyarlılığı yansıtan" romanlar, hem ele aldıkları temalar hem de karakterlerin içsel yönelimleri bakımından kendilerine has özellikler taşırlar. Aşağıdaki sol sütunda verilen Cumhuriyet Dönemi romanlarını, sağ sütundaki tematik ve anlatısal açıklamalarıyla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Bir edebiyat araştırmacısı, Cumhuriyet Dönemi Türk şiirindeki farklı eğilimleri incelemek amacıyla şu üç şiir parçasını seçmiştir:

I. Şiir
*Şakaklarıma kar mı yağdı ne var?*
*Benim mi Allahım bu çizgili yüz?*
*Ya gözler altındaki mor halkalar?*
*Neden böyle düşman görünürsünüz,*
*Yıllar yılı dost bildiğim aynalar?*

II. Şiir
*Bu bir türkü:*
*toprak çanaklarda*
*güneşi içenlerin türküsü!*
*Bu bir örgü:*
*alev saçlı başların*
*bakır telli yüreklerin örgüsü!*

III. Şiir
*Daha deniz görmemiş bir çoban çocuğuyum.*
*Bu dağların en eski aşinasıyım, soyuyum,*
*Bekçisiyim bu kuytu, bu karanlık dere içi yolların...*

Bu şiir parçalarının temsil ettiği şiir anlayışları aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Cumhuriyet Dönemi toplumcu gerçekçi Türk romanında "eşkıyalık" teması farklı bakış açılarıyla ele alınmıştır. Kimi yazarlar eşkıyayı halkın sömürüye karşı direnişinin, ağalık düzenine başkaldırısının sembolü olarak romantik bir duyarl��lıkla yüceltirken; kimi yazarlar ise eşkıyalığı feodal yapının sömürü çarkını besleyen, ağaların çıkarlarına hizmet eden ve köylüyü daha da ezen gerici bir kurum olarak ele alıp bu miti yıkmaya çalışmıştır.

Buna göre parçada sözü edilen ikinci bakış açısıyla yazılan ve Anadolu'daki eşkıyalık olgusunun "halk kahramanlığı" efsanesini söküme uğratarak sömürü düzeninin bir parçası olduğunu ortaya koyan eser ve yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıdaki diyalog Cumhuriyet Dönemi Türk tiyatrosunun önemli bir eserinden alınmıştır:

VİCDANİ: (...) Ben her zaman kanunlara saygılı davrandım. Haksızlık etmedim, rüşvet almadım, vatan borcumu canla başla ödedim. Ama neden hep ben ezildim, neden hep ben kaybettim?
EFRUZ: Çünkü sen dünyayı sadece sana öğretilen kurallardan ibaret sandın Vicdani! Değişen rüzgârı göremedin. Bak bana; Meşrutiyet geldi hürriyetçi oldum, Mütareke oldu yolumu buldum, yeni devir açıldı en ön safta yer aldım. Hayat vazife yapmakla değil, vaziyeti idare etmekle kazanılır!

Bu diyalogdan hareketle, içeriği ve karakterleri verilen oyun ve bu oyunun yazarı aşağıdakilerin hangisinde doğru eşleştirilmiştir?

Tramvay tıkırdıyor. Neden bu saatte buradayım? Gitmemeliydim. Gitsem ne olacaktı ki? Hep aynı yüzler, aynı soğuk selamlar. Saat kaç? Beş mi? Beş rakamı da ne kadar çirkin. Tıpkı o günkü gökyüzü gibi. Gökyüzü o gün gridir. Gri, en sevmediğim renk. Neden griyi sevmem? Belki de ilkokul önlüğüm yüzündendir. Önlük, yaka, tebeşir kokusu... Nereden geldi aklıma şimdi bu kokular?

Bir romandan alınan bu parçada kahramanın zihnindeki düşünceler; mantıksal bir bağ veya sıra izlemeden, serbest çağrışımlarla aktarılmıştır.

Buna göre, bu parçada kullanılan anlatım tekniği aşağıdakilerden hangisidir?

Kaymakam Fikret Irmaklı, kasabaya ilk atandığında heyecanlı ve idealist bir gençtir. Ancak çeltik ağalarının kendi çıkarları doğrultusunda sıtma yönetmeliğini çiğneme girişimleri, onu zorlu bir yol ayrımına getirir. Kasaba halkının sömürülüşüne ve hastalığın pençesinde kıvranmasına sessiz kalamayan bu genç devlet görevlisi, ağaların nüfuzlu çevreleriyle girdiği mücadeleyi kaybeder ve görevden alınır. Onun gidişinin ardından çalınan tenekeler, aslında yozlaşmış düzenin geçici zaferinin bir ilanıdır.

Bu parçada söz edilen mücadeleyi ve toplumsal çatışmayı ele alan eser ile yazarı aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Ve rivayet ederler ki, Şehzade Süleyman yedi iklim dört bucağı aşıp da o ulu çınarın gölgesine sığındığında, heybesindeki sararm��ş kâğıtları çıkardı. Kâğıtlarda eski harflerle yazılmış caddeler, tramvay hatları ve yüksek apartmanlar resmedilmişti. Şehzade, masallardaki zümrüdüanka kuşunu ararken kendini yirminci yüzyılın beton griliğinde kaybolmuş bir aylak olarak buldu. Ne bir dev vardı önünde ne de kurtarılacak bir prenses; yalnızca korna sesleri ve yabancı bakışlar...

Bu parçada, yazarın geleneksel halk anlatısı ve masal üslubunu, dilini ve motiflerini taklit ederek kendi modern anlatısını kurgulaması aşağıdaki postmodern anlatım tekniklerinden hangisiyle ilişkilendirilebilir?

Cemal’in mütareke dönemi İstanbul’unda yaşadığı içsel huzursuzluklar, çocukluk aşkı Sabiha’ya duyduğu karmaşık bağlılık ve etrafındaki aydınların ruhsal durumu etrafında şekillenen romanda; Anadolu’da sürmekte olan Millî Mücadele ana sahne, İstanbul ise bu sahnenin dışı olarak konumlandırılmıştır. Eserde olay örgüsünden ziyade bireyin zaman algısı, geçmişe duyduğu özlem ve psikolojik tahliller ön plana çıkar.

Bu parçada sözü edilen ve bireyin iç dünyasını esas alan yönelime ait roman aşağıdakilerden hangisidir?

I. Şiir
*Ne içindeyim zamanın,*
*Ne de büsbütün dışında;*
*Yekpare, geniş bir anın*
*Parçalanmaz akışında.*

II. Şiir
*Akıyordu su*
*gösterip aynasında söğüt ağaçlarını.*
*Salkımsöğütler yıkıyordu suda saçlarını!*
*Yanan yalın kılıçları çarparak suya*
*koşuyordu kızıl atlılar güneşin battığı yere!*

III. Şiir
*Baş süzülür, kollar kalkar yavaşça,*
*Bir zeybek oyunu başlar yamaçta.*
*Efe yurdu bu topraklar, bu dağlar,*
*Yiğitlerin destanıyla ses verir çağlar.*

Cumhuriyet Dönemi şiir anlayışlarını temsil eden yukarıdaki şiirler ve bu şiirlerin ait olduğu edebi eğilimlerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Bir edebiyat eleştirmeninin günlüğünden alınan:

*“Bu kitapta memleket coğrafyası, Anadolu insanının samimi yaşayışı, hece ölçüsünün pürüzsüz ve akıcı kullanımıyla birleşmiş. Şair; ne imgenin karanlık labirentlerinde kayboluyor ne de sloganik bir söylemle şiiri ideolojinin emrine veriyor. Onun dizelerinde memleket sevgisi ve sıla hasreti, millî bir duyarlılıkla dile getiriliyor.”*

notları, aşağıdaki şiir anlayışlarından hangisini ve bu anlayışın temsilcisini işaret etmektedir?

Şiiri sadece "estetik bir haz uyandırma ve kelimelerle musiki oluşturma" gayesi olarak gören, yani "saf (öz) şiir" anlayışını benimseyen ve toplumsal ya da ideolojik yönelimlerden uzak duran bir şairin aşağıdaki dizelerden hangisini yazmış olması beklenemez?

Avrupa sanayi ürünlerinin Osmanlı pazarına girmesiyle birlikte Bolu-Gerede yöresindeki yerli dokuma esnafının yaşadığı iktisadi buhranı, ağalık ve tüccarlık düzeninin sömürüsünü ve bu sömürüye karşı köylülerin giriştiği kolektif direnişi konu edinen; başkarakteri Hasan’ın şahsında sömürü çarkına karşı çıkışı simgeleyen yapıt, Türk edebiyatında toplumcu gerçekçiliğin ilk bilinçli örneklerinden kabul edilir.

Bu parçada sözü edilen yapıt ve yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıda sol sütunda Cumhuriyet Dönemi Türk şiirindeki bazı yönelimlerin ve toplulukların poetik görüşleri, sağ sütunda ise bu yönelim ve toplulukların adları verilmiştir.

Buna göre, sol sütundaki poetik görüşleri sağ sütundaki uygun yönelim veya toplulukla eşleştiriniz.

Cumhuriyet Dönemi Türk şiirinde Garip Akımı (I. Yeni) temsilcileri ile Garip dışında yeniliği sürdüren sanatçıların şiir anlayışları ve eserleri üzerine bir çalışma yapılmaktadır. Buna göre, sol sütundaki şairleri sağ sütundaki uygun açıklama ve eserlerle eşleştiriniz.

Aşağıdaki sol sütunda verilen Cumhuriyet Dönemi modernist ve postmodernist Türk romanlarını, sağ sütunda verilen belirleyici özellikleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Tiyatro oyuncusu Nahit’in iç dünyasını, sanat tutkusunu, Hatice ile olan çalkantılı aşkını ve sahne ışıklarının gerisindeki derin yalnızlığını konu edinen; olay örgüsünden ziyade kahramanın ruhsal gelgitlerini ve psikolojik tahlillerini merkezine alan bu yapıt, "bireyin iç dünyasını esas alan" Cumhuriyet Dönemi romanının önemli örneklerindendir.

Bu parçada sözü edilen eser ve yazarı aşağıdakilerden hangisidir?

Cumhuriyet Dönemi Türk şiirinde Garip Akımı (I. Yeni) ile bu akımın dışında kalarak kendi özgün yenilikçi çizgisini sürdüren şairlerin poetik özellikleri ve eserleri farklılık göstermektedir. Buna göre, sol sütunda verilen şiir anlayışı açıklamalarını, sağ sütundaki şair-eser eşleşmeleriyle doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

Cumhuriyet Dönemi Türk şiirine ait üç farklı şiir örneği aşağıda verilmiştir:

I.
*Daha deniz görmemiş bir çoban çocuğuyum.*
*Bu dağların eskiden aşinasıdır soyum.*
*Bekçileri gibiyiz ebenced bu derelerin,*
*Bu yakıcı sürülerin, bu vahşi kayaların.*

II.
*Ne içindeyim zamanın,*
*Ne de büsbütün dışında;*
*Yekpare, geniş bir anın*
*Parçalanmaz akışında.*

III.
*Hava kurşun gibi ağır!!*
*Bağır*
*bağır*
*bağır*
*ba��ırıyorum.*
*Koşun*
*kurşun*
*eritmeğe*
*çağırıyorum...*

Bu şiirlerin temsil ettiği şiir anlayışları ve bu anlayışların estetik/tematik özellikleri ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Cumhuriyet Dönemi Türk şiirinde farklı eğilimleri (Saf Şiir, Toplumcu Şiir, Millî Edebiyat Zevk ve Anlayışını Sürdüren Şiir) temsil eden sanatçılar ile bu sanatçıların şiir anlayışlarına ve poetikalarına dair açıklamaları eşleştiriniz.

Bir edebiyat tarihçisi, Cumhuriyet Dönemi Türk şiirindeki yönelimleri incelerken belirlediği iki farklı eğilimi şu şekilde özetlemektedir:

* I. Eğilim: Dış dünyadaki somut sosyal gerçekliği, sınıf çatışmalarını ve emeğin değerini şiirin odağına yerleştirirken geleneksel aruz ve hece vezinlerini reddedip serbest nazma yönelmiş; şiiri geniş kitleleri bilinçlendirip harekete geçiren bir s��ylev ve bildiri dili olarak kurgulamıştır.
* II. Eğilim: Şiiri her türlü toplumsal, ahlaki ve ideolojik işlevden bütünüyle yalıtarak sadece estetik bir haz unsuru olarak kabul etmiş; imge dünyasını, kelimelerin müzikal değerini ve iç ahengi ön plana çıkararak rüya, zaman ve bilinçdışı temaları etrafında bireysel bir duyarlılıkla örülmüş bir sanat alanı yaratmayı hedeflemiştir.

Buna göre, aşağıdaki dizelerin hangisinde sırasıyla bu eğilimleri benimseyen şairlerin şiir anlayışlarından örnekler verilmiştir?