Examkin

Şiir Türleri (Lirik, Epik, Pastoral, Didaktik, Satirik, Dramatik)

26 soru

Tüm türler26Çoktan seçmeli12Eşleştirme6Boşluk doldurma8
Soru 1Soru →

Aşağıdaki dizelerin içerik ve üslup özelliklerini dikkate alarak boş bırakılan yerleri uygun şiir türü isimleriyle doldurunuz.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

"Söylenir ve gezerdi yaban ellerde / Böyle bir aşk görülmedi gönüllerde" dizeleri, yoğun bir duygu ve coşku barındırdığı için şiir türüne örnektir. Öte yandan, "Dinle sana bir nasihat edeyim / Hatırdan gönülden geçici olma" dizeleri, okura bir öğüt verip yol gösterdiği için şiir türüne girmektedir.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Dizelerin ilk grubunda aşk ve duygu ön planda olduğu için lirik şiir; ikinci grupta ise bir öğüt ve ders verme amacı güdüldüğü için didaktik şiir terimleri getirilmelidir.
Verilen ilk dizelerde 'aşk' ve 'gönül' ifadeleri üzerinden yoğun bir duygu aktarımı yapıldığı için bu tür lirik şiirdir. İkinci örnekteki 'nasihat' sözcüğü ve dizelerin genelindeki yol gösterme tavrı şiirin öğretici (didaktik) olduğunu kesinleştirir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci dize grubunun temasını belirle.
Aşk ve gönül temaları tespit edildi.
Lirik şiirler; aşk, ayrılık, özlem gibi bireysel duyguları coşkulu bir dille işler.
2
İkinci dize grubunun temel amacını analiz et.
Öğüt verme ve nasihat etme amacı tespit edildi.
Didaktik şiirler, belli bir fikri aşılamak veya bilgi/öğüt vermek amacıyla yazılan öğretici şiirlerdir.

Anahtar Kavram

Şiir Türleri (Lirik ve Didaktik)

Daha Fazla Pratik

Satirik şiir (eleştiri) ile didaktik şiir (öğretme) arasındaki farkı kavramak için Seyrani ve Dertli'nin taşlamaları ile Kutadgu Bilig'deki beyitleri karşılaştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 2Soru →

Daha deniz görmemiş bir çoban çocuğuyum
Bu dağların eskiden aşinasıdır soyum
Bekçileri gibiyiz evvelce buraların
Bu tenha derelerin, bu morca sırtların

İçeriği ve işlediği konu dikkate alındığında bu dizelerin aşağıdaki şiir türlerinden hangisine örnek olduğu söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Pastoral

Cevap

Doğa, dağ, dere ve çoban yaşamını konu edindiği için bu dizeler pastoral şiir türüne örnektir.
Verilen dizelerde 'çoban çocuğu', 'dağlar', 'tenha dereler' ve 'morca sırtlar' gibi doğaya ve kır yaşamına ait unsurlar baskındır. Bu tür temaları işleyen şiirler edebiyatımızda pastoral şiir olarak adlandırılır.

Adım Adım Çözüm

1
Dizelerdeki anahtar kelimeleri ve temayı belirleme
"Çoban çocuğu", "dağlar", "tenha dereler", "morca sırtlar" gibi ifadeler tespit edildi.
Şiirin türünü belirlemek için kullanılan kelime kadrosu ve işlenen tema en önemli ipucudur.
2
Belirlenen unsurları şiir türleriyle eşleştirme
Kır ve doğa yaşamını, çobanların hayatını anlatan türün pastoral şiir olduğu saptandı.
Edebiyat bilgilerine göre pastoral şiir, doğayı ve köy hayatını doğrudan veya dolaylı yolla anlatan şiir türüdür.

Anahtar Kavram

Şiir Türleri (Pastoral Şiir)

Daha Fazla Pratik

Pastoral şiir türünün 'idil' ve 'eglog' olarak iki alt dalı olduğunu hatırlayarak bu ayrımı araştırabilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 3Soru →

Türk edebiyatında şiirler, işledikleri konulara ve okuyucuda uyandırdıkları etkilere göre farklı türlere ayrılır. Aşağıda verilen şiir türlerini, bu türlerin temel niteliklerini açıklayan tanımlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Lirik Şiir
Epik Şiir
Pastoral Şiir
Didaktik Şiir

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Lirik şiir bireysel duygularla, epik şiir kahramanlıkla, pastoral şiir doğa yaşamıyla, didaktik şiir ise öğreticilikle eşleşmektedir.
Şiir türleri arasındaki farklar, metnin odağındaki temel unsurdan kaynaklanır: Lirik şiirde duygu, epik şiirde eylem/kahramanlık, pastoral şiirde doğa, didaktik şiirde ise fikir ön plandadır. Eşleştirme bu temel anahtar kelimeler (duygu, yiğitlik, doğa, öğretici) üzerinden yapıldığında doğru sonuca ulaşılır.

Adım Adım Çözüm

1
Lirik şiir kavramının temelindeki 'duygu' ve 'coşku' unsurlarını arayın.
Lirik şiir, aşk ve özlem gibi duyguları işleyen tanım ile eşleşir.
Bu türün ayırt edici özelliği duygusallıktır.
2
Epik şiir kavramının 'destan' ve 'yiğitlik' ile olan bağını kurun.
Epik şiir, kahramanlık ve savaş temalı tanım ile eşleşir.
Epik eserler toplumun ortak kahramanlıklarını anlatır.
3
Pastoral şiirin 'kır' ve 'çoban' yaşantısını temsil ettiğini hatırlayın.
Pastoral şiir, doğa ve köy hayatını konu alan tanım ile eşleşir.
İsmini Latince çoban (pastor) kelimesinden alır.
4
Didaktik şiirin ismindeki 'öğretici' (didactics) kökünden yola çıkarak amacı belirleyin.
Didaktik şiir, bilgi verme ve öğüt sunma odaklı tanım ile eşleşir.
Bu türün sanat kaygısından önce öğretme kaygısı gelir.

Anahtar Kavram

Şiir Türlerinin Tematik Tasnifi
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 4Soru →

Gümüş bir dumanla kapandı her yer,
Yer ve gök bu akşam yayla dumanı.
Sürüler, çeşmeler, sarı çiçekler,
Beyaz kar, yeşil çam yayla dumanı.

Bu dizelerin tema ve içerik özellikleri dikkate alındığında aşağıdaki şiir türlerinden hangisine örnek olduğu söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Pastoral

Cevap

Doğa ve kır yaşamını, çobanları ve yayla hayatını tasvir eden şiirler 'Pastoral' şiir türüne girer.
Doğa güzelliklerini, yayla hayatını, çoban ve kır yaşantısını konu edinen şiirler pastoral olarak adlandırılır. Verilen dizelerde 'yayla dumanı', 'sürüler' ve 'yeşil çam' gibi imgeler doğrudan doğa ve hayvancılıkla ilgili bir yaşamı (kır yaşamını) tasvir etmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Şiirdeki anahtar kelimeleri tespit etme.
Şiirde 'yayla', 'sürüler', 'sarı çiçekler' ve 'yeşil çam' gibi ifadeler geçmektedir.
Şiir türünü belirlemek için metindeki kavram dünyasını çözümlemek gerekir.
2
Tespit edilen kavramları şiir türleri ile eşleştirme.
Doğa manzaralarını ve kır yaşamını işleyen bu tür 'Pastoral' şiirdir.
Pastoral şiirin temel konusu tabiat, çoban hayatı ve köy yaşantısıdır.

Anahtar Kavram

Pastoral Şiir
Soru 5Soru →

Köyün ağasına "paşam" diyorlar,
Garibin hakkını bir bir yiyorlar.
Adalet nerede, sormazlar bile,
Zalime her yerde yol veriyorlar.

Bu dizelerin içerik, üslup ve teması dikkate alındığında, bu şiirin türü aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Satirik

Cevap

Toplumsal aksaklıkları ve adaletsizlikleri eleştirel bir dille yeren şiir türü satirik şiirdir.
Verilen dizelerde adaletsizlik, haksızlık ve toplumsal düzenin bozukluğu eleştirel bir dille ifade edilmiştir. Kişilerin veya toplumun aksayan yönlerini iğneleyici bir dille eleştiren (yeren) şiirler 'satirik şiir' (halk edebiyatında taşlama, divan edebiyatında hicviye) kategorisine girer.

Adım Adım Çözüm

1
Şiirin içeriğini ve kullanılan ifadeleri analiz edin.
"Garibin hakkını yemek", "zalime yol vermek" ve "adaletin sorulmaması" gibi ifadeler tespit edilmiştir.
Şiirin hangi konuyu ele aldığını belirlemek, türünü saptamanın ilk adımıdır.
2
Şairin üslubunu ve amacını değerlendirin.
Şairin toplumsal bir adaletsizliğe karşı öfkeli ve eleştirel bir tavır takındığı, durumu yerdiği görülmektedir.
Eleştiri ve yerginin baskın olduğu şiirler tür bakımından ayrılır.
3
Belirlenen özellikleri şiir türleri ile eşleştirin.
Hiciv, yergi ve toplumsal eleştiri içeren şiir türü olan satirik şiir ile tam uyum sağlanmıştır.
Tanımlanan özellikler doğrudan satirik şiirin kapsamına girmektedir.

Anahtar Kavram

Satirik Şiir

Daha Fazla Pratik

Satirik şiirin Divan edebiyatındaki karşılığının 'hicviye', Halk edebiyatındaki karşılığının ise 'taşlama' olduğunu unutmayın.
Tahmini Süre:45s
Soru 6Soru →

Aşağıdaki cümlede boş bırakılan yerleri, şiir türlerinin temel özelliklerini dikkate alarak uygun edebî terimlerle doldurunuz.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

Şairin bireysel duygularını, aşk, hasret ve ayrılık gibi konuları coşkulu bir dille dışa vurduğu şiirler şiir türüne; toplumsal aksaklıkları veya kişilerin kusurlarını iğneleyici ve eleştirel bir tutumla ele alan şiirler ise şiir türüne örnek teşkil eder.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

lirik ve satirik
Duyguların coşkulu bir dille anlatılması lirik şiiri; toplumsal ya da bireysel aksaklıkların eleştirilmesi ise satirik şiiri tanımlar. Bu nedenle boşluklara sırasıyla bu terimler gelmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin ilk bölümündeki anahtar kavramları belirleme
Aşk, hasret, ayrılık ve coşkulu anlatım gibi kavramlar belirlendi.
Bu kavramlar doğrudan duygu yoğunluğunu temsil eden lirik şiirin temel özellikleridir.
2
Cümlenin ikinci bölümündeki anahtar kavramları belirleme
Toplumsal aksaklıklar, iğneleyici dil ve eleştiri gibi kavramlar belirlendi.
Bir durumu veya kişiyi yermeyi hedefleyen, eleştirel nitelik taşıyan şiirler satirik türün tanımıdır.

Anahtar Kavram

Şiir Türlerinin Tematik Özellikleri
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 7Soru →

Elin kapısında karavaş olan
Burnu sümüklü gözü yaş olan
Bayramdan bayrama bir tıraş olan
Berbere gelir de dükkân beğenmez

Bu dizelerin içerik ve üslup özellikleri dikkate alındığında aşağıdaki şiir türlerinden hangisine örnek oluşturduğu söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Satirik

Cevap

Dizelerin eleştirel ve iğneleyici bir üsluba sahip olması nedeniyle bu şiir satirik türündedir.
Verilen dizelerde şair, kişinin kendi haliyle tezat oluşturan kibirli tavrını eleştirmektedir. Yergi, alay ve iğneleme üzerine kurulu olan bu şiirler satirik şiir türüne girer.

Adım Adım Çözüm

1
Dizelerin anlamını çözümlemek
Şiirde; başkasının yanında köle/hizmetçi olan, bakımsız ve perişan durumdaki birinin berbere gidip dükkan beğenmemesi anlatılmaktadır.
Şiirin ana temasını ve bakış açısını belirlemek tür tespiti için ilk adımdır.
2
Üslup ve amaca göre şiir türlerini eşleştirmek
Burada toplumsal bir tipin çelişkili davranışı alaycı ve yerici bir dille verilmiştir. Türk edebiyatında 'taşlama' olarak da bilinen bu tür, genel şiir türleri içinde 'satirik' şiirle karşılanır.
Şiir türleri; konunun işleniş tarzına (alay, öğüt, duygu, doğa vb.) göre sınıflandırılır.

Anahtar Kavram

Şiir Türleri (Satirik Şiir)

Daha Fazla Pratik

Satirik şiirin Halk edebiyatındaki karşılığının 'taşlama', Divan edebiyatındaki karşılığının ise 'hicviye' olduğunu hatırlamak konuyu pekiştirmenize yardımcı olacaktır.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 8Soru →

Aşağıdaki dizeleri, baskın olan şiir türleriyle uygun şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Bin atlı akınlarda çocuklar gibi şendik
Bin atlı o gün dev gibi bir orduyu yendik
Daha deniz görmemiş bir çoban çocuğuyum
Bu dağların eskiden aşinasıdır soyum
Adalet kalmadı hep zulüm doldu
Geçti şu baharın gülleri soldu
Dünyanın gidişi acayip oldu
Ne zaman seni düşünsem
Bir ceylan su içmeye iner
Çayırları büyürken görürüm her akşam

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirme şu şekildedir: Kahramanlık anlatan dizeler Epik; çoban ve doğa konulu dizeler Pastoral; toplumsal eleştiri içeren dizeler Satirik; bireysel duygu ve coşkuyu işleyen dizeler Lirik şiirle eşleşir.
Dizelerin her biri kendi türünün en belirgin anahtar kelimelerini içermektedir: Akın ve ordu (Epik), Çoban ve dağ (Pastoral), Adalet ve zulüm eleştirisi (Satirik), Özlem ve imgelem (Lirik).

Adım Adım Çözüm

1
Dizelerin ana temasını belirleyin.
Birinci dizede 'ordu, yenmek', ikinci dizede 'çoban, dağ', üçüncü dizede 'adalet, zulüm', dördüncü dizede ise 'düşünmek (özlem)' kavramları ön plandadır.
Şiir türleri, işledikleri konuya ve şairin takındığı tavra göre sınıflandırılır.
2
Belirlenen temaları şiir türü tanımlarıyla karşılaştırın.
Savaş ve kahramanlık -> Epik; Doğa ve kır hayatı -> Pastoral; Eleştiri ve yergi -> Satirik; Duygu ve coşku -> Lirik.
Türlerin temel ayırt edici özellikleri bu temalar üzerine kuruludur.

Anahtar Kavram

Şiir Türlerinin Konularına Göre Tasnifi
Soru 9Soru →

Mektepten okuyan ilim öğrenmez
Bin nasihat etsen biri kâr etmez
Doğru söyleyeni kimse beğenmez
Eğriye rağbet var şimdi dünyada

Bu dizelerin içerik ve üslup özellikleri dikkate alındığında aşağıdaki şiir türlerinden hangisine örnek olduğu söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Satirik şiir

Cevap

Dizelerdeki eleştirel üslup ve toplumsal yergiden dolayı bu şiir satirik şiir türüne girer.
Verilen dizelerde toplumsal değerlerin altüst olması, dürüstlüğün prim yapmaması ve eğitimin etkisiz kalması gibi konular iğneleyici bir dille eleştirilmektedir. Edebiyatımızda toplumsal aksaklıkları veya bireysel kusurları yererek anlatan şiirlere satirik şiir denir.

Adım Adım Çözüm

1
Dizelerin ana temasını ve şairin bakış açısını belirlemek.
Şiirde okullardaki eğitimin yetersizliği, dürüst insanların sevilmemesi ve toplumdaki eğriliğin (yolsuzluğun/yanlışlığın) rağbet görmesi anlatılmaktadır.
Şiir türünü belirlemek için metnin neyi, nasıl anlattığını anlamak gerekir.
2
Dizelerdeki üslup özelliklerini şiir türleri tanımlarıyla karşılaştırmak.
Dizelerde iğneleyici, şikayet eden ve toplumsal aksaklıkları dile getiren bir 'yergi' üslubu baskındır.
Toplumsal veya bireysel kusurları alaycı ve eleştirel bir dille anlatan şiirler satirik türdedir.

Anahtar Kavram

Satirik şiir; kişi, olay veya toplumun eksik ve hatalı yönlerini eleştiren şiir türüdür. Halk edebiyatında 'taşlama', Divan edebiyatında 'hicviye', günümüz edebiyatında ise 'yergi' olarak adlandırılır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 10Soru →

Kırık çanağı yok ayran içecek
Kahveye gelir de fincan beğenmez

Bu dizelerin içerik ve üslup özellikleri dikkate alındığında, baskın olan şiir türü aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Satirik

Cevap

Dizelerde bir kişinin gülünç ve çelişkili yönü eleştirel bir dille anlatıldığı için doğru cevap satirik şiirdir.
Dizeler incelendiğinde; 'kırık çanağı olmaması' bir yoksunluğu ifade ederken, 'fincan beğenmemesi' bu duruma tezat oluşturan bir kibir ve gösteriş merakını simgeler. Kişilerin veya toplumun aksayan, kusurlu, eksik ya da gülünç yönlerini iğneleyici bir dille eleştiren bu tür şiirlere satirik şiir adı verilir.

Adım Adım Çözüm

1
Dizelerin anlamını analiz etme
Dizeler, elinde imkânı olmadığı halde yüksekten uçan, gösteriş meraklısı bir tipi betimlemektedir.
Şiirin türünü belirlemek için önce içeriğin (tema) ve üslubun (tavır) tespit edilmesi gerekir.
2
Şairin tutumunu belirleme
Şairin iğneleyici ve alaycı (hiciv dolu) bir üslup kullandığı görülmektedir.
Alay ve iğneleme içeren şiirler doğrudan eleştiri kategorisine girer.
3
Şiir türüyle eşleştirme
Eleştirel şiirlere Batı edebiyatında satirik, Divan edebiyatında hicviye, Halk edebiyatında ise taşlama denir.
Dizelerdeki baskın özellik 'eleştiri' olduğu için satirik şiir tanımına tam uymaktadır.

Anahtar Kavram

Satirik Şiir

Daha Fazla Pratik

Bu şiir türünün Halk edebiyatındaki karşılığının 'taşlama', Divan edebiyatındaki karşılığının 'hicviye' olduğunu hatırlayarak dönemler arası ilişkiyi pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 11Soru →

Aşağıdaki cümlede boş bırakılan yerleri, Türk edebiyatındaki şiir türlerini ve bu türlerin geleneksel edebiyatımızdaki karşılıklarını dikkate alarak uygun terimlerle tamamlayınız.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

Halk edebiyatında 'koçaklama' gibi türlerde yoğun olarak görülen, olağanüstü olayları ve kahramanlıkları konu edinen türe şiir denir. Buna karşın; toplumsal düzensizlikleri ve bireysel kusurları alaycı bir dille eleştiren, divan edebiyatında 'hicviye' olarak bilinen tür ise şiir başlığı altında incelenir.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İlk boşluğa 'epik', ikinci boşluğa ise 'satirik' terimleri getirilmelidir.
Metnin ilk kısmında geçen 'koçaklama' ve 'kahramanlık' ifadeleri, destansı anlatımların temelini oluşturan epik şiir türünü tanımlar. İkinci kısımda geçen 'eleştiri' ve 'hicviye' kavramları ise toplumsal veya bireysel yergi içeren satirik şiir türünü ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki ilk bölümün ana temasını analiz etmek.
Metinde kahramanlık, olağanüstü olaylar ve 'koçaklama' gibi unsurların vurgulandığı görülmektedir.
Koçaklama, kahramanlık temasını işleyen bir tür olduğu için bu tanım epik şiire işaret eder.
2
Metindeki ikinci bölümün ana temasını ve anahtar kavramlarını analiz etmek.
Metinde eleştiri, toplumsal düzensizlikler ve 'hicviye' kavramları öne çıkmaktadır.
Hicviye, yergi ve eleştiri amaçlı yazıldığı için bu tanım satirik şiir türüne karşılık gelir.

Anahtar Kavram

Şiir Türleri ve Geleneksel Edebiyat Karşılıkları
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 12Soru →

Adalet kalmadı, hep zulüm doldu
Geçti şu baharın gülleri soldu
Dünyanın gidişi acayip oldu
Koyun belli değil, kurt belli değil

Bu dizelerin içerik ve üslup özellikleri dikkate alındığında aşağıdaki şiir türlerinden hangisine örnek oluşturduğu söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Satirik

Cevap

Dizelerdeki toplumsal eleştiri ve düzenin bozulmasına yönelik yergi ifadeleri nedeniyle doğru yanıt satirik şiir türüdür.
Satirik olan seçenek doğrudur; çünkü verilen dörtlükte toplumsal düzenin bozulması, adaletin yok olması ve insani değerlerin karışması sert bir eleştiriyle ele alınmıştır. Bir kişiyi, olayı veya toplumu yermek için yazılan bu tür şiirlere satirik şiir denir.

Adım Adım Çözüm

1
Şiirin ana temasını ve şairin tutumunu belirle.
Şair 'adalet kalmadı', 'zulüm doldu', 'koyun belli değil kurt belli değil' diyerek toplumsal bir bozulmadan şikayet etmektedir.
Şiir türünü belirlemek için metindeki baskın duygu veya düşüncenin (eleştiri mi, duygu mu, öğüt mü) tespit edilmesi gerekir.
2
Tespit edilen temayı şiir türleri ile eşleştir.
Toplumsal ya da bireysel kusurların, düzensizliklerin eleştirel bir dille anlatıldığı tür 'satirik' şiirdir (Halk edebiyatındaki karşılığı taşlamadır).
Türlerin tanımları gereği yergi ve eleştiri içeren eserler satirik kategorisinde değerlendirilir.

Anahtar Kavram

Şiir Türleri: Satirik Şiir

Daha Fazla Pratik

Folklorik şiirdeki 'taşlama' türü ile Divan edebiyatındaki 'hicviye' türünün aslında satirik şiirin karşılıkları olduğunu hatırlamak bu türleri ayırt etmede kolaylık sağlar.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 13Soru →

Aşağıdaki dizelerin, ağır bastığı temalara göre hangi şiir türüne ait olduğunu belirleyerek uygun kavramlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Bin atlı akınlarda çocuklar gibi şendik / Bin atlı o gün dev gibi bir orduyu yendik
Gümüş bir dumanla kapandı her yer / Yer ve gök bu akşam yayla dumanı
İlim ilim bilmektir, ilim kendin bilmektir / Sen kendini bilmezsin, ya nice okumaktır
Ne yanar kimse bana ateş-i dilden özge / Ne açar kimse kapım bâd-ı sabâdan gayrı

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Verilen dizelerden 'akın' ve 'ordu' sözcüklerini içeren ilk parça epik; 'yayla dumanı' gibi doğa unsurları içeren ikinci parça pastoral; 'bilmek' ve kendini tanımak üzerine öğüt veren üçüncü parça didaktik; gönül ateşi ve yalnızlık duygusunu işleyen son parça ise lirik şiir ile eşleşmektedir.
Dizelerin içeriği incelendiğinde; 'akın' ve 'ordu' kavramları kahramanlık (epik), 'yayla' ve doğa tasvirleri doğa sevgisi (pastoral), 'bilgi' ve 'kendini bilme' vurgusu öğreticilik (didaktik), içsel duygular ve 'gönül ateşi' vurgusu ise bireysel hisler (lirik) ile doğrudan örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Dizelerdeki anahtar kelimelerin tespit edilmesi
Akın/ordu (kahramanlık), yayla (doğa), ilim/bilmek (öğreti), ateş-i dil/gönül (duygu) kavramları belirlendi.
Her şiir türünün kendine has bir kavram dünyası ve işlediği ana temalar vardır.
2
Tespit edilen kavramların şiir türleriyle ilişkilendirilmesi
Kahramanlık teması epik, doğa teması pastoral, öğreticilik didaktik ve duygusallık lirik türüyle eşleştirildi.
Şiir türlerinin tanımları bu tematik ayrımlara dayanmaktadır.

Anahtar Kavram

Şiir Türlerinin Tematik Tasnifi
Soru 14Soru →

Aşağıdaki cümlede şiir türleri ile ilgili boş bırakılan yerleri, edebiyat bilgi ve kuralları çerçevesinde uygun terimlerle tamamlayınız.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

Toplumun aksayan yönlerini veya kişilerin hatalarını iğneleyici bir dille eleştiren şiir türüne şiir; doğa güzelliklerini, çobanların yaşantısını ve kır hayatını konu edinen şiir türüne ise şiir denir.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Satirik ve Pastoral
Toplumdaki aksaklıkları ve kişisel kusurları iğneleyici bir dille eleştiren şiir türü 'satirik'tir. Doğa manzaralarını, yayla ve çoban hayatını konu edinen şiir türü ise 'pastoral' olarak adlandırılır. Bu terimler şiirlerin ana temalarına göre yapılan temel sınıflandırmaları temsil eder.

Adım Adım Çözüm

1
Metnin ilk kısmındaki anahtar kavramları belirle.
Eleştiri, iğneleyici dil ve toplumsal aksaklıklar kavramları bulundu.
Bu kavramlar Türk edebiyatında yergiye dayalı bir türü işaret etmektedir.
2
Belirlenen kavramlara uygun şiir türünü tespit et.
Satirik şiir.
Toplumu veya bireyi eleştiren şiirler satirik (yergi) türüne girer.
3
Metnin ikinci kısmındaki anahtar kavramları belirle.
Doğa güzellikleri, çoban yaşantısı ve kır hayatı kavramları bulundu.
Bu temalar doğa merkezli bir şiir geleneğini temsil eder.
4
Belirlenen temalara uygun şiir türünü tespit et.
Pastoral şiir.
Doğayı ve köy/kır hayatını anlatan şiirlere pastoral şiir denir.

Anahtar Kavram

Şiir türlerinin tematik özelliklerine göre ayırt edilmesi
Tahmini Süre:45s
Soru 15Soru →

Elin kapısında karavaş olan
Burnu sümüklü hem gözü yaş olan
Şimdi kendi başına bir baş olan
Gelir de evinin kokusunu beğenmez

Bu dörtlük, içerik ve üslup özellikleri dikkate alındığında aşağıdaki şiir türlerinden hangisine örnek gösterilebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Satirik

Cevap

Dörtlükte bir kişinin geçmişteki halini unutarak kibirlenmesi alaycı ve eleştirel bir dille anlatıldığı için doğru yanıt satirik şiirdir.
Dizelerde sözü edilen kişinin geçmişteki mütevazı durumundan sıyrılıp kibirli bir tavır takınması yerilmektedir. Türk edebiyatında toplumsal bozuklukları veya kişisel zaafları alaycı bir dille eleştiren bu tür şiirlere satirik şiir denir. Seyrani'ye ait olan bu dörtlük, satirik şiirin en tipik örneklerinden biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Şiirin ana temasını belirle.
Dizelerde, daha önce başkasının yanında hizmetçi (karavaş) olan birinin, belli bir konuma gelince geçmişini ve evini beğenmemesi anlatılmaktadır.
Şiir türünü belirlemek için baskın duygu veya düşüncenin tespit edilmesi gerekir.
2
Üslup ve anlatım biçimini incele.
Şair, bu durumu iğneleyici, alaycı ve yergi içeren bir dille (yergi) dile getirmiştir.
İçeriğin sunuluş biçimi, şiirin türünü netleştirir.
3
Tespit edilen özellikleri şiir türleri ile eşleştir.
Eleştiri ve yerginin ağır bastığı bu tür şiirler halk edebiyatında taşlama, Batı etkisindeki Türk edebiyatında ise satirik şiir olarak adlandırılır.
Edebi tanımlar gereği toplumsal veya bireysel aksaklıkları eleştiren şiirler satiriktir.

Anahtar Kavram

Satirik şiir (yergi), kişi veya toplumların hatalı ve gülünç yönlerini eleştiren şiir türüdür.
Soru 16Soru →

Aşağıda verilen şiir parçalarını, temalarına göre ait oldukları şiir türleriyle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Gümüş bir dumanla kapandı her yer / Yer ve gök bu akşam yayla dumanı / Sürüler eve dönerken teker teker...
Bir öğüttür bu sana, sakın aldanma / Dünya malına bakıp da nefsine kanma
Benden selam olsun Bolu Beyi'ne / Çıkıp şu dağlara yaslanmalıdır
Ağlasam sesimi duyar mısınız mısralarımda / Dokunabilir misiniz gözyaşlarıma ellerinizle?

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Şiir alıntıları şu şekilde eşleşmelidir: Yayla dumanı ve sürü ifadelerinin geçtiği bölüm Pastoral Şiir ile; nasihat içeren bölüm Didaktik Şiir ile; Bolu Beyi ve meydan okuma içeren bölüm Epik Şiir ile; bireysel duyguların dile getirildiği bölüm ise Lirik Şiir ile eşleşmelidir.
Verilen dizelerdeki tema ve üslup özellikleri, sırasıyla pastoral (doğa), didaktik (öğretici), epik (kahramanlık) ve lirik (duygusal) şiir tanımlarına birebir uymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Dizelerdeki anahtar kelimelerin belirlenmesi
'Yayla dumanı, sürü' (doğa), 'öğüt, kanma' (bilgi/ders), 'Bolu Beyi, selam olsun' (yiğitlik), 'ağlasam, sesimi' (duygu) kelimeleri tespit edilir.
Şiir türlerini belirlerken hakim olan tema ve kelime kadrosu en önemli ayırt edicidir.
2
Kelimelerin şiir türü tanımlarıyla karşılaştırılması
Doğa tasvirleri pastoral, ders verici nitelik didaktik, kahramanlık epik ve coşkulu duygular lirik şiirle eşleşir.
Türlerin temel tanımları ve edebiyattaki karşılıkları kullanılarak eşleştirme tamamlanır.

Anahtar Kavram

Şiir Türlerinin Tematik Ayrımı
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 17Soru →

Aşağıda, Abdülhak Hamit Tarhan'ın *Eşber* adlı tiyatro eserinden alınan manzum bir bölüm verilmiştir:

ARİSTO: Zafer mi? Öyle mi? Şiddet mi hakka galibdir?
İSKENDER: Ne hakkı? Ben o kılıçlarla her yeri aldım.
ARİSTO: Fakat o kılıç senin değil, Yunanındır.
İSKENDER: Benim kılıcım Yunanın neyidir?
ARİSTO: Şerefidir.

Buna göre, bu dizelerin aşağıdaki şiir türlerinden hangisine örnek olduğu söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dramatik

Cevap

Verilen dizeler bir tiyatro eserinden alınmış karşılıklı konuşmalardan (diyalog) oluştuğu için dramatik şiir türüne örnektir.
Doğru yanıt olan dramatik şiir, tiyatro oyunlarında kullanılan manzum parçaları ifade eder. Verilen örnekte İskender ve Aristo arasındaki çatışma, manzum bir diyalog halinde sunulduğu için bu tanıma tam olarak uymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Metnin sunuluş biçimini incele.
Metin, İskender ve Aristo karakterlerinin karşılıklı konuşmaları şeklinde (diyalog) düzenlenmiştir.
Şiir türlerini belirlerken sadece içerik değil, sunum biçimi de belirleyici bir kriterdir.
2
Metnin kaynağını ve amacını belirle.
Dizelerin manzum bir tiyatro eserinden alındığı belirtilmiştir. Bu durum, metnin sahnede canlandırılmak üzere yazıldığını gösterir.
Sahnede canlandırılmak üzere yazılan manzumelere 'dramatik şiir' denilmektedir.
3
Kavramsal eşleştirme yap.
Diyalog temelli bu manzum yapı, dramatik şiir türünün temel özelliğidir.
Dramatik şiir; acı, korku veya heyecan veren olayları sahnede canlandırmak için yazılır.

Anahtar Kavram

Dramatik Şiir

Daha Fazla Pratik

Faruk Nafiz Çamlıbel'in 'Canavar' veya 'Akın' gibi manzum oyunlarından örnekler inceleyerek dramatik şiir kavramını pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 18Soru →

Aşağıdaki cümlede boş bırakılan yerleri, Türk edebiyatındaki şiir türlerinin özelliklerini dikkate alarak uygun terimlerle doldurunuz.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

İçten gelen heyecanların, bireysel duyguların ve coşkunun dile getirildiği şiir türüne şiir; bir toplumu ya da kişiyi eleştirmek, aksayan yönleri göstermek amacıyla yazılan şiirlere ise şiir denir.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Boşluklara sırasıyla lirik ve satirik terimleri getirilmelidir.
Lirik şiir türü, insanın iç dünyasını, aşkı ve özlemi coşkulu bir dille yansıtmasıyla bilinir. Satirik şiir türü ise bir durumun ya da kişinin kusurlarını, toplumun aksayan yönlerini mizah ya da eleştiri yoluyla dile getirir.

Adım Adım Çözüm

1
Metnin birinci kısmındaki 'heyecan, bireysel duygu ve coşku' anahtar kelimelerini analiz et.
Bu özelliklerin lirik şiir türünü tanımladığı tespit edilir.
Lirik şiir, adını Eski Yunan'da duygusal şarkılara eşlik eden 'lir' (lyra) adlı çalgıdan alır ve temelinde yoğun duygu aktarımı vardır.
2
Metnin ikinci kısmındaki 'eleştirmek' ve 'aksayan yönleri göstermek' ifadelerini analiz et.
Bu özelliklerin satirik şiir türünü tanımladığı tespit edilir.
Satirik şiir, yergi temelli olup toplumun veya bireylerin hatalarını iğneleyici bir dille ortaya koymayı amaçlar.

Anahtar Kavram

Şiir Türleri
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 19Soru →

Aşağıdaki parçada boş bırakılan yerleri Türk edebiyatındaki şiir türlerini ve bu türlerin klasik/halk edebiyatındaki karşılıklarını dikkate alarak uygun terimlerle tamamlayınız.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

Edebiyatımızda şiir türlerinin sınıflandırılması, Tanzimat sonrasında Batı etkisindeki kuramsal çalışmalarla netleşmiştir. Ancak bu türlerin işlevsel karşılıkları klasik Türk edebiyatında da mevcuttur. Örneğin; Yusuf Has Hacib'in *Kutadgu Bilig* adlı eseri veya Sümbülzade Vehbi'nin *Lütfiye*'si gibi öğretici nitelikteki nasihatnameler, temelde şiir türünün sınırları içinde yer alır. Divan edebiyatında şairlerin bireysel ya da toplumsal kusurları eleştirmek amacıyla yazdıkları hicviyeler ile halk edebiyatındaki taşlamalar ise günümüz terminolojisinde şiir başlığı altında incelenir. Benzer şekilde, edebiyatımızda doğrudan sahnelenmek üzere yazılan veya karşılıklı konuşma örgüsüne dayanan manzum tiyatrolar ise şiir türünün özelliklerini taşımaktadır.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Boşluklar sırasıyla didaktik, satirik ve dramatik terimleriyle doldurulmalıdır.
Verilen metinde edebi türlerin tanımları ve geleneksel karşılıkları sunulmuştur. Nasihatnameler öğretici oldukları için didaktik, hicviyeler ve taşlamalar eleştirel oldukları için satirik, manzum tiyatrolar ise eylem ve diyalog barındırdıkları için dramatik şiir sınıfına girer.

Adım Adım Çözüm

1
Parçada geçen eserlerin ve türlerin niteliklerini belirleme
Kutadgu Bilig ve Lütfiye gibi nasihatnamelerin ahlaki öğüt veren ve bilgi aktaran nitelikte olduğu; hicviye ve taşlamaların yergi/eleştiri amacı taşıdığı; manzum tiyatroların ise sahnelenmeye uygun, eylem ve diyalog içeren eserler olduğu saptanır.
Soruda verilen geleneksel edebi formların modern şiir türleriyle doğru eşleştirilebilmesi için temel işlevlerinin belirlenmesi gerekir.
2
Birinci boşluğu doldurma
Öğretici ve nasihat edici nitelikteki eserler didaktik şiir türünün kapsamına girdiğinden birinci boşluğa 'didaktik' yazılır.
Didaktik şiir, sanatsal kaygılardan ziyade bilgi verme, ahlaki ders çıkarma ve öğretme amacı taşır.
3
İkinci boşluğu doldurma
Hicviye ve taşlama gibi yergiye, eleştiriye dayalı türler modern edebiyatta satirik şiir kapsamına girdiğinden ikinci boşluğa 'satirik' yazılır.
Satirik şiir, toplumsal veya bireysel aksaklıkları alaycı ve iğneleyici bir dille ele alır.
4
Üçüncü boşluğu doldurma
Tiyatro oyunlarında kullanılan, eylem ve diyalog içeren şiirler dramatik şiir kapsamına girdiğinden üçüncü boşluğa 'dramatik' yazılır.
Dramatik şiir, hareket, eylem ve diyaloga dayalı tiyatro metinlerindeki manzum kısımları ifade eder.

Anahtar Kavram

Şiir Türlerinin Temel Özellikleri ve Edebi Geleneklerdeki Karşılıkları
Soru 20Soru →

Aşağıdaki parçada boş bırakılan yerleri, şiir türlerinin Türk edebiyatındaki karşılıklarını ve kavramsal özelliklerini dikkate alarak uygun terimlerle doldurunuz.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

Türk edebiyatında şiir türlerinin geleneksel formlarla ilişkisi incelendiğinde dikkat çekici paralellikler görülür. Halk edebiyatındaki 'koçaklama' türü ile divan edebiyatındaki 'gazavatname'ler, genel olarak şiir türünün yansımalarıdır. Buna karşın; aşk, ayrılık ve ölüm gibi temaların coşkulu bir dille işlendi��i halk edebiyatındaki 'güzelleme'ler ile divan edebiyatındaki 'gazel'ler ise özü itibarıyla şiirin dünyasına aittir.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İlk boşluğa 'epik', ikinci boşluğa 'lirik' gelmelidir.
Halk edebiyatındaki koçaklamalar ve divan edebiyatındaki askeri/savaş konulu gazavatnameler kahramanlığı esas aldığı için epik şiir türüne girer. Bireysel duyguları, aşkı ve heyecanı coşkulu bir şekilde işleyen güzelleme ve gazeller ise lirik şiir türünü temsil eder.

Adım Adım Çözüm

1
Koçaklama ve gazavatname türlerinin içerik analizi yapılır.
Koçaklamalar yiğitlik, savaş ve kahramanlık konularını işler; gazavatnameler ise din uğruna yapılan savaşları anlatır. Bu temalar epik şiirin temel özellikleridir.
İlk boşluğa gelecek şiir türünü belirlemek.
2
Güzelleme ve gazel türlerinin içerik analizi yapılır.
Güzellemeler aşk, tabiat ve sevgiyi coşkulu bir şekilde işler; gazeller ise kadın, aşk ve şarap gibi lirik temaları barındırır. Bu nitelikler lirik şiirin özellikleridir.
İkinci boşluğa gelecek şiir türünü belirlemek.

Anahtar Kavram

Şiir Türleri ve Türk Edebiyatındaki Karşılıkları
Sayfa 1 / 2Sonraki
Şiir Türleri (Lirik, Epik, Pastoral, Didaktik, Satirik, Dramatik) Alıştırma Soruları — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin