Examkin

Âşık Edebiyatı Nazım Biçimleri ve Türleri

29 soru

Tüm türler29Çoktan seçmeli14Eşleştirme15
Soru 21Soru →

Sol sütunda verilen âşık edebiyatı dörtlüklerini, hece ��lçüsü, üslup ve konu özelliklerini dikkate alarak sağ sütundaki doğru nazım biçimi ve türü eşleştirmeleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Bizim oymak göçün çeker dağlara
Yiğit olan göğüs gerer zorlara
Pusat vurup karşı duran erlere
Kılıç çeken koç yiğitler dinlenir
Yeşil başlı gövel ördek misali
Dalar gider bizim gölün suna'sı
Aşkınla perişan gönlümün hali
Dinmez ağlar gözlerimin karası
Gönül gurbet ele varma
Ya dönülür ya dönülmez
Her güzele meyil verme
Ya sevilir ya sevilmez
Bre ağalar behey erler
Bu dünya kimseye kalmaz
Yalan söyler yalan diller
Hiç kimse muradın almaz

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci dörtlük koşma (koçaklama) ile, ikinci dörtlük koşma (güzelleme) ile, üçüncü dörtlük semai (güzelleme) ile, dördüncü dörtlük ise varsağı nazım biçimi ile eşleşmektedir.
Doğru eşleştirmede her dörtlüğün hece ölçüsü ve barındırdığı üslup/konu özellikleri dikkate alınmıştır. 11'li hece ölçüsüne sahip epik nitelikli ilk dörtlük koçaklama-koşma ile; 11'li hece ölçüsüne sahip lirik nitelikli ikinci dörtlük güzelleme-koşma ile; 8'li hece ölçüsüne sahip lirik nitelikli üçüncü dörtlük semai ile; 'Bre' ve 'Behey' ünlemleriyle başlayan 8'li hece ölçüsündeki son dörtlük ise varsağı ile doğru biçimde eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Dörtlüklerin hece sayılarını belirleyerek nazım biçimleri arasında genel bir sınıflandırma yapın.
Birinci ve ikinci dörtlükler 11'li hece ölçüsüyle yazıldığı için koşma; üçüncü ve dördüncü dörtlükler ise 8'li hece ölçüsüyle yazıldığı için semai veya varsağıdır.
Âşık edebiyatında hece sayısı, koşma (11'li) ile semai/varsağı (8'li) ayrımında temel yapısal ölçüttür.
2
11'li hece ölçüsüyle yazılan dörtlüklerin temalarını inceleyerek nazım türlerini belirleyin.
Birinci dörtlük yiğitlik, savaş temalı olduğu için koçaklama; ikinci dörtlük ise aşk ve doğa temalı lirik bir şiir olduğu için güzellemedir.
Koşmalar işledikleri konulara göre güzelleme, koçaklama, taşlama ve ağıt gibi nazım türlerine ayrılır.
3
8'li hece ölçüsüyle yazılan dörtlüklerin üslup ve nida (ünlem) özelliklerini analiz edin.
Üçüncü dörtlük aşk ve gurbet temalı lirik bir semai iken; dördüncü dörtlük 'Bre' ve 'Behey' gibi yiğitçe nidalar barındırdığı için varsağıdır.
Varsağıları semailerden ayıran en belirgin yapısal özellik, barındırdıkları yiğitçe eda ve 'bre, hey, behey' gibi ünlemlerdir.

Anahtar Kavram

Âşık edebiyatı nazım biçimleri ve türlerinin hece ölçüsü, üslup ve konu özelliklerine göre ayırt edilmesi.
Soru 22Soru →

Gönül gurbet ele varma
Ya döner olur ya dönmez
Her dilbere meyil verme
Ya sever olur ya sevmez

Âşık edebiyatı geleneğine ait bu dörtlünün nazım biçimi ve naz��m türü aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Semai - Güzelleme

Cevap

Semai - Güzelleme
Verilen dörtlük hecelendiğinde bütün dizelerin 8'li hece ölçüsüne sahip olduğu görülür. Âşık edebiyatında 8'li hece ölçüsüyle yazılan nazım biçimi semaidir. Şiirin içeriği incelendiğinde ise sevgiliye duyulan aşk, gurbet ve gönül işleri gibi lirik konuların işlendiği görülür; bu da şiirin nazım türünün güzelleme olduğunu kanıtlar. Dolayısıyla doğru yanıt semai ve güzelleme eşleşmesidir.

Adım Adım Çözüm

1
Dörtlüğün hece ölçüsünü belirlemek için dizelerdeki heceler sayılır.
Dizelerin tamamının 8 heceli olduğu görülür (Gö-nül gur-bet e-le var-ma = 8 hece). Bu durum şiirin nazım biçiminin koşma (11'li hece) olamayacağını, semai veya varsağı (8'li hece) olabileceğini gösterir.
Âşık edebiyatında hece sayısı nazım biçimlerini ayırt etmede en temel yap��sal unsurdur.
2
Dörtlüğün üslup ve edasını inceleyerek varsağı olasılığı değerlendirilir.
Şiirde varsağılara özgü olan 'bre, hey, behey' gibi yiğitçe ünlemler ve meydan okuyan bir üslup bulunmamaktadır. Dolayısıyla nazım biçimi semaidir.
Varsağı ve semai hece sayısı bakımından aynı olsa da üslup ve ezgi yönüyle birbirinden ayrılır.
3
Şiirin teması analiz edilerek nazım türü belirlenir.
Dörtlükte aşk, sevgili ('dilber') ve gönül ilişkileri gibi lirik konular işlenmektedir. Bu temalar halk edebiyatında güzelleme türünün kapsamına girer.
Nazım türleri şiirin işlediği konuya göre belirlenir.

Anahtar Kavram

Âşık edebiyatı nazım biçimlerini hece ölçüsü ve üsluba göre ayırt etme; nazım türlerini ise konuya göre belirleme.
Soru 23Soru →

Aşağıda verilen âşık edebiyatı dörtlüklerini; hece ölçüsü, üslup ve konu özelliklerini dikkate alarak sağdaki uygun nazım biçimi ve türü açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Adalet kalmadı hep zulüm doldu
Geçti şu baharın gülleri soldu
Dünyanın gidişi acayip oldu
Koyun belli değil kurt belli değil
İncecikten bir kar yağar
Tozar Elif Elif deyi
Deli gönül abdal olmuş
Gezer Elif Elif deyi
Bre ağalar bre beyler
Ölmeden bir dem sürelim
Gözümüze kara toprak
Dolmadan bir dem sürelim
Köroğlu der durun durak bilinsin
Kıratımın nalları hep silinsin
Mert olanın adı mertçe anılsın
Kılıçlar kınından çıktığı zaman

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

I. dörtlük toplumsal eleştiri içeren taşlama (koşma) ile, II. dörtlük a��k temalı güzelleme (semai) ile, III. dörtlük 'bre' ünlemli varsağı ile, IV. dörtlük ise yiğitlik temalı koçaklama (koşma) ile eşleşmelidir.
Eşleştirmelerin doğru yapılabilmesi için her dörtlüğün hece sayısı, içerdiği anahtar ünlemler (bre, hey vb.) ve teması incelenmelidir. I. dörtlük 11'li hece ölçüsüyle yazılmış ve toplumsal bozulmayı yerdiği için taşlamadır. II. dörtlük 8'li hece ölçüsüyle yazılmış ve sevgiliyi (Elif) konu edindiği için semai (güzelleme) örneğidir. III. dörtlük 'bre' ünlemiyle başladığı ve 8'li heceyle söylendiği için varsağıdır. IV. dörtlük ise 11'li hece ölçüsüyle söylenip yiğitlik teması işlediği için koçaklamadır.

Adım Adım Çözüm

1
Dörtlüklerin hece ölçülerini sayarak yapısal sınıflandırma için ilk veriyi toplama.
I. dörtlük 11'li, II. dörtlük 8'li, III. dörtlük 8'li, IV. dörtlük 11'li hece ölçüsündedir.
Âşık edebiyatında koşma (ve türleri olan güzelleme, koçaklama, taşlama) 11'li hece ölçüsüyle yazılırken semai ve varsağı 8'li hece ölçüsüyle yazılır.
2
Dörtlüklerin dil, üslup ve içerdiği özel ünlemleri kontrol etme.
III. dörtlükte 'Bre' ünlemi bulunmaktadır. Diğer dörtlüklerde belirgin bir ünlem yoktur ancak yiğitlik, lirik sevgi ve yergi temaları öne çıkmaktadır.
Varsağı nazım biçimini semaiden ayıran en önemli üslup özelliği 'bre, hey, behey' gibi yiğitçe ünlemlerin kullanılmasıdır.
3
Dörtlüklerin temalarını (nazım türlerini) analiz ederek son eşleştirmeyi gerçekleştirme.
I. dörtlük toplumsal aksaklıkları yeren bir taşlama; II. dörtlük aşk temalı bir güzelleme; IV. dörtlük yiğitlik temalı bir koçaklamadır.
Nazım biçimleri hece ve yapıya dayanırken, nazım türleri konuya göre belirlenir. Bu sayede doğru eşleştirmeler tamamlanır.

Anahtar Kavram

Âşık Edebiyatı Nazım Biçimleri ve Türleri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 24Soru →

İncecikten bir kar yağar
Tozar Elif Elif diye
Deli gönül abdal olmuş
Gezer Elif Elif diye

Bu dörtlükle ilgili aşağıdaki sınıflandırma ve değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hece ölçüsü 88'li olduğu için nazım biçimi semai; lirik bir temaya sahip olduğu için nazım türü güzellemedir.

Cevap

Hece ��lçüsü 88'li olduğu için nazım biçimi semai; lirik bir temaya sahip olduğu için nazım türü güzellemedir.
Verilen dörtlük hece ölçüsü yönünden incelendiğinde her dizede 88 hece bulunduğu görülür. Âşık edebiyatında 88'li hece ölçüsüyle söylenen nazım biçimi semaidir. Şiirde sevgiliye (Elif) duyulan lirik hisler ve aşk teması işlendiği için nazım türü güzellemedir. Dolayısıyla, nazım biçimi semai, nazım türü güzelleme olan seçenek doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Dörtlüğün dizelerindeki hece sayıları sayılarak ölçüsü belirlenir.
Dörtlüğün her bir dizesinin 88 heceden oluştuğu tespit edilir.
Âşık edebiyatında 88'li hece ölçüsü semai nazım biçiminin en temel ayırt edici yapısal özelliğidir.
2
Şiirin teması ve işlenen konusu analiz edilir.
Şiirde 'Elif' ismi üzerinden lirik bir aşk ve özlem konusunun işlendiği belirlenir.
Âşık edebiyatında aşk, sevgili ve doğa güzelliklerini işleyen şiirler güzelleme türüne girer.
3
Dörtlüğün biçim ve tür sınıflandırması birleştirilerek doğru seçenek tespit edilir.
Şiirin nazım biçimi semai, nazım türü ise güzelleme olarak belirlenir.
Yapısal (88'li hece) ve tematik (aşk) özelliklerin birleşimi bu sonucu doğrular.

Anahtar Kavram

Âşık Edebiyatı Nazım Biçimleri ve Türlerinin Tespiti
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 25Soru →

Aşağıda sol sütunda verilen âşık edebiyatı dörtlüklerini, hece ölçüsü, ��slup ve konu özelliklerini dikkate alarak sağ sütundaki doğru nazım biçimi ve türüyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Behey elâ gözlü dilber
Vaktin geçer demedim mi
Harami olmuş gözlerin
Yollar keser demedim mi
Sabahtan uğradım ben bir güzele
Gözleri benziyor taze gazele
Meyil vermem senden gayrı güzele
Aklımı başımdan aldı gidiyor
Bir tımar verene bin yalan söyler
Eşek sırtındaki beylere bakın
Fakir halkın hakkın elinden eyler
Haram lokma yiyen beylere bakın
Kömür gözlüm kömür gözlüm
Yoldan haber soran var mı
Hicranıyla yanan özüm
Benim gibi duran var mı

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci dörtlük Varsağı ile, ikinci dörtlük Koşma - Güzelleme ile, üçüncü dörtlük Koşma - Taşlama ile, dördüncü dörtlük ise Semai - Güzelleme ile eşleşir.
Verilen dörtlükler hece sayıları, ana temaları ve dil özellikleri yönünden incelendiğinde; 'Behey' ünlemiyle başlayan 8'li dörtlük varsağıyla; 11'li hece ölçüsündeki aşk konulu dörtlük koşma-güzellemeyle; 11'li hece ölçüsündeki toplumsal yergili dörtlük koşma-taşlamayla ve 8'li hece ölçüsündeki aşk konulu dörtlük ise semai-güzellemeyle tam olarak örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Dörtlüklerin hece sayılarını belirlemek amacıyla ünlü harfleri sayarak hece ölçülerini bulma
Birinci ve dördüncü dörtlüklerin 8'li hece ölçüsüyle; ikinci ve üçüncü dörtlüklerin ise 11'li hece ölçüsüyle yazıldığı tespit edilir.
Âşık edebiyatında koşma 11'li, semai ve varsağı ise 8'li hece ölçüsüyle yazıldığı için bu adım nazım biçimlerini ayırt etmemizi sağlar.
2
8'li hece ölçüsüne sahip birinci ve dördüncü dörtlüklerin üslup ve ünlem özelliklerini inceleme
Birinci dörtlükteki 'Behey' ünlemi ve meydan okuyan eda onun varsağı olduğunu, dördüncü dörtlükteki lirik aşk teması ise semai olduğunu gösterir.
Semai ile varsağı hece ölçüsü bakımından aynı olsa da varsağılar kendine has 'bre, hey, behey' gibi ünlemler barındırır.
3
11'li hece ölçüsüne sahip ikinci ve üçüncü dörtlüklerin temalarını analiz ederek nazım türlerini belirleme
İkinci dörtlükte sevgili ve aşk (güzelleme) işlenirken, üçüncü dörtlükte rüşvetçi ve yalancı yöneticiler yerilmektedir (taşlama).
Koşma nazım biçimi, işlediği konuya göre güzelleme, koçaklama, taşlama ve ağıt gibi farklı nazım türlerine ayrılır.

Anahtar Kavram

Âşık Edebiyatı Nazım Biçimleri ve Türlerinin Hece Ölçüsü, Üslup ve Konu Özelliklerine Göre Sınıflandırılması
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 26Soru →

Yeşil başlı gövel ördek
Uçar gider göle karşı
Eğrice boynunu eğmiş
Bakar gider yâre karşı

Âşık edebiyatı geleneğine ait bu dörtlükle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 88'li hece ölçüsüyle yazılması ve aşk/doğa temasını işlemesi sebebiyle nazım biçimi semai, nazım türü güzellemedir.

Cevap

88'li hece ölçüsüyle yazılması ve aşk/doğa temasını işlemesi sebebiyle nazım biçimi semai, nazım türü güzellemedir.
Verilen dörtlük 88'li hece ölçüsüyle yazılmış bir semaidir. Konusu aşk ve tabiat güzelliği olduğu için de nazım türü güzellemedir. Bu iki özelliği doğru eşleştiren seçenek doğru cevaptır.

Adım Adım Çözüm

1
Dizelerin hece sayıları sayılarak şiirin hece ölçüsü ve muhtemel nazım biçimi sınırlandırılır.
Dörtlükteki tüm dizelerin 88 heceli olduğu tespit edilir. Örneğin ilk dize: 'Ye-şil baş-lı gö-vel ör-dek' (88 hece).
Âşık edebiyatında 88'li hece ölçüsü semai ve varsağı nazım biçimlerinde kullanılırken, 1111'li hece ölçüsü koşma nazım biçiminde kullanılır.
2
Şiirin konusu ve üslubu analiz edilerek nazım türü belirlenir.
Dörtlükte yeşil başlı ördek gibi doğa ögeleri ve yâre duyulan sevgi, samimi ve lirik bir dille işlenmiştir. Ayrıca varsağıya özgü 'bre, hey' gibi yiğitçe ünlemler yoktur.
Aşk, sevgili ve doğa temalarını işleyen lirik şiirler güzelleme nazım türüne aittir.
3
Elde edilen yapısal (nazım biçimi) ve tematik (nazım türü) bilgiler bir araya getirilerek doğru tanım oluşturulur.
Şiir, yapısal olarak semai nazım biçiminde; konusal olarak ise güzelleme nazım türündedir.
Nazım biçimi (semai) biçimsel özellikleri, nazım türü (güzelleme) ise konusal özellikleri ifade eder.

Anahtar Kavram

Âşık Edebiyatı nazım biçimlerinden semainin hece yapısı (88'li hece ölçüsü) ve nazım türlerinden güzellemenin konu özellikleri.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 27Soru →

Aşağıda sol sütunda verilen âşık edebiyatı dörtlüklerini; hece ölçüsü, üslup ve konu özelliklerini dikkate alarak sağ sütunda verilen en uygun nazım biçimi ve türü eşleşmesiyle birleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Âlâ gözlüm ben bu yerden gidersem,
Uğramasın yolun yaban ellere.
Aşkının odunu bağrıma sersem,
Düşürme adımı dilden dillere.
Rüşvet ile yazar kâtip,
Doğru söze vermez rağbet.
Halkı soymaya münasip,
Bulmuş kendine bir devlet.
Bre ağalar bre beyler,
Kılıç kınından çıkmalı.
Yiğit olan atın nallar,
Düşman üstüne akmalı.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci dörtlük 11'li hece ölçüsü ve lirik aşk temasıyla koşma (güzelleme) ile; ikinci dörtlük 8'li hece ölçüsü ve eleştirel üslubuyla semai (taşlama) ile; üçüncü dörtlük ise 8'li hece ölçüsü, yiğitçe söylemi ve 'bre' ünlemiyle varsağı (koçaklama) ile eşleşmektedir.
Dörtlüklerin hece sayıları ve temaları incelendiğinde; birinci dörtlük 11'li hece ölçüsüne sahip lirik bir koşma (güzelleme), ikinci dörtlük 8'li hece ölçüsüne sahip satirik bir semai (taşlama), üçüncü dörtlük ise 'bre' ünlemiyle kurulan 8'li hece ölçüsüne sahip yiğitçe bir varsağıdır (koçaklama).

Adım Adım Çözüm

1
Dörtlüklerin hece ölçülerini belirleme
Birinci dörtlük 11'li; ikinci ve üçüncü dörtlükler ise 8'li hece ölçüsüyle söylenmiştir.
Âşık edebiyatında hece ölçüsü nazım biçimlerini (koşma, semai, varsağı) ayırt etmede birincil yapısal ölçüttür.
2
Dörtlüklerin üslup, sesleniş ve kelime kadrosunu inceleme
Üçüncü dörtlükte 'bre' ünlemi göze çarpmakta ve yiğitçe bir üslup bulunmaktadır.
Varsağı nazım biçiminin en belirleyici üslup özelliği 'bre, hey, behey' gibi ünlemlerle kurulan yiğitçe edadır.
3
Dörtlüklerin konularına göre nazım türlerini belirleme
Birinci dörtlük lirik aşkı (güzelleme), ikinci dörtlük toplumsal eleştiriyi (taşlama), üçüncü dörtlük ise kahramanlığı (koçaklama) işlemektedir.
Konu özellikleri âşık edebiyatında şiirlerin nazım türlerini belirleyen temel unsurdur.

Anahtar Kavram

Âşık Edebiyatı Nazım Biçimleri ve Türleri ayırt etme kriterleri (hece ölçüsü, konu, üslup)
Soru 28Soru →

Âşık edebiyatında şiirler, hece sayısı ve yapısal özelliklerine göre "nazım biçimi"; işledikleri konulara göre ise "nazım türü" olarak sınıflandırılır. Buna göre, aşağıdaki dörtlüklerden hangisi nazım biçimi ve nazım türü bakımından sırasıyla "koşma" ve "koçaklama" olarak adlandırılabilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Benden selam olsun Bolu Beyi'ne
Çıkıp şu dağlara yaslanmalıdır
Ok gıcırtısından kalkan sesinden
Dağlar gümbür gümbür seslenmelidir

Cevap

Benden selam olsun Bolu Beyi'ne dizesiyle başlayan dörtlük.
Doğru cevap olan seçenekteki dörtlük, Köroğlu'na ait ünlü bir koçaklama örneğidir. Dizeler 11'li hece ölçüsüyle (11 hece) söylendiği için nazım biçimi 'koşma'dır. İçerik olarak Bolu Beyi'ne meydan okuma, yiğitlik ve savaş hazırlığı anlatıldığı için nazım türü 'koçaklama'dır.

Adım Adım Çözüm

1
Dörtlüklerin hece sayılarını kontrol et.
Koşma nazım biçimi için dörtlüklerin 11'li hece ölçüsüyle yazılmış olması gerekir. A, C ve E seçenekleri 11'li; B ve D seçenekleri ise 8'li hece ölçüsüyle yazılmıştır.
Âşık edebiyatında koşma ve semai/varsağı arasındaki en temel ayrım hece sayısıdır.
2
11'li hece ölçüsüyle yazılan dörtlüklerin konularını (nazım türlerini) analiz et.
A seçeneği 'güzellik/aşk' (güzelleme), E seçeneği 'eleştiri' (taşlama), C seçeneği ise 'yiğitlik/kahramanlık' (koçaklama) konusundadır.
Nazım türü, şiirin içeriğine ve işlenen temaya göre belirlenir.
3
Hem nazım biçimi hem de nazım türü istenen kriterlere uyan seçeneği belirle.
C seçeneği hem 11'li hece ölçüsü (koşma) hem de kahramanlık teması (koçaklama) şartlarını sağlamaktadır.
Soru kökünde her iki özelliğin de aynı anda bulunması istenmiştir.

Anahtar Kavram

Âşık Edebiyatı Nazım Biçimleri ve Türleri

Daha Fazla Pratik

Farklı nazım türlerinden (taşlama, güzelleme) alınmış dörtlüklerin hece sayılarını sayarak biçim-tür ayrımı pratiği yapabilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 40s
Soru 29Soru →

Aşağıdaki numaralanmış dörtlükleri, hece ölçüleri, dil özellikleri ve temaları dikkate alarak uygun nazım biçimi veya türüyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Kadir Mevlam seni öğmüş yaratmış
Çiçekler içinde özeldir yerin
Yaradan kuluna mucize kılmış
Dünyada bulunmaz benzerin senin
İncecikten bir kar yağar
Tozar Elif Elif diye
Deli gönül abdal olmuş
Gezer Elif Elif diye
Bre ağalar bre beyler
Ölmeden bir dem sürelim
Gözümüze toprak dolmadan
Sayılı nefes verelim
Oklar uçup gider şahin avından
Leş kargası konar kalkar yanından
Yiğit olan korkar mı hiç canından
Er meydanı yiğitleri bekliyor

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleşme şu şekildedir: Kadir Mevlam ile başlayan dörtlük 1111'li güzelleme ile; İncecikten ile başlayan dörtlük 88'li semai ile; Bre ağalar ile başlayan dörtlük varsağı ile; Oklar uçup ile başlayan dörtlük ise koçaklama ile eşleşmelidir.
Doğru eşleştirme; hece ölçüsü (koşma/1111, semai/88), tematik içerik (güzelleme/lirik, koçaklama/epik) ve biçimsel işaretler (varsağı/'bre') üzerinden yapılmalıdır. Kadir Mevlam ile başlayan dizeler 1111 hece ve güzellik üzerine olduğu için 1111'li güzellemedir. İncecikten ile başlayan dizeler 88 hece ve lirik olduğu için semaidir. Bre ünlemi varsağıyı, yiğitlik teması ise koçaklamayı işaret eder.

Adım Adım Çözüm

1
Hece ölçüsünü hesaplama
Birinci ve dördüncü dörtlükler 1111 hece; ikinci ve üçüncü dörtlükler 88 hece ölçüsüne sahiptir.
Âşık edebiyatında koşma ve semai ayrımında hece sayısı temel belirleyicidir.
2
Anahtar kelime ve ünlem kontrolü
Üçüncü dörtlükte 'Bre' ünlemi tespit edilmiştir.
Varsağıları diğer 88'li hece ölçüsüyle yazılan semailerden ayıran en belirgin özellik 'bre, hey, behey' gibi ünlemlerdir.
3
Tematik analiz yapma
Birinci dörtlük lirik (aşk/güzellik), dördüncü dörtlük ise epik (yiğitlik/savaş) özellikler taşımaktadır.
Aynı hece ölçüsüne (1111) sahip koşmalar, konularına göre güzelleme veya koçaklama olarak türlere ayrılır.

Anahtar Kavram

Âşık edebiyatında nazım biçimi (yapı/ölçü) ve nazım türü (tema) arasındaki fark.
ÖncekiSayfa 2 / 2
Âşık Edebiyatı Nazım Biçimleri ve Türleri Alıştırma Soruları — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) — Sayfa 2 | Examkin