Âşık Edebiyatı Nazım Biçimleri ve Türleri
29 soru
Aşağıda verilen âşık edebiyatı dörtlüklerini, hece ölçüsü, üslup ve tema özelliklerini dikkate alarak sağdaki uygun nazım biçimi ve türü eşleştirmeleriyle eşleştiriniz.
Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın
Öğeler
Gözümden yaşlar dökerim
Senin için ben yanarım
Yarim senden ayrılalı
Ağır ağır giden eller bizimdir
Arap atlar yakın eder ırağı
Yüce dağdan aşan yollar bizimdir
Çarşıda pazarda seyran beğenmez
Medrese kaçkını softa bozgunu
Selam vermek için yaran beğenmez
Hemen gelip geçti ömrüm
Bir rüzgardır estim eyvah
Bir gecelik rüya gibi
Eşleşmeler
Aşağıda Âşık edebiyatından üç farklı dörtlük verilmiştir:
I. Dörtlük
*İncecikten bir kar yağar*
*Tozar Elif Elif diye*
*Deli gönlüm bir sevdada*
*Gezer Elif Elif diye*
II. Dörtlük
*Benden selam olsun Bolu beyine*
*Çıkıp şu dağlara yaslanmalıdır*
*Ok gıcırtısından kalkan sesinden*
*Dağlar gümbür gümbür seslenmelidir*
III. Dörtlük
*Bre ağalar bre beyler*
*Ölmeden bir dem sürelim*
*Gözümüze kara toprak*
*Dolmadan bir dem sürelim*
Bu dörtlüklerin biçim, tür ve içerik özellikleri dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Aşağıdaki dizeler âşık edebiyatı geleneğine ait iki farklı şiirden alınmıştır:
I.
*İncecikten bir kar yağar*
*Tozar Elif Elif diye*
*Deli gönül abdal olmuş*
*Gezer Elif Elif diye*
II.
*Köroğlu der durun yerli yerinde*
*Herkesin kılıcı olsun belinde*
*Arap atlar oynaşırken önünde*
*Yiğit olan cenge girmeli şimdi*
Bu dörtlüklerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Aşağıda verilen dörtlükleri, sahip oldukları yapısal ve tematik özelliklere göre sağ sütundaki nazım biçimi ve türü tanımlarıyla eşleştiriniz.
Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın
Öğeler
Eşleşmeler
I. Metin
Benden selam olsun Bolu Beyi'ne
Çıkıp şu dağlara yaslanmalıdır
Ok gıcırtısından kalkan sesinden
Dağlar gümbür gümbür seslenmelidir
II. Metin
Behey elâ gözlü dilber
Vaktin geçer demedim mi
Harami olmuş gözlerin
Beller keser demedim mi
Yukarıda verilen dörtlükler ve özellikleri hakkında numaralanmış yargılardan hangileri doğrudur?
I. I. Metin; nazım biçimi yönüyle 'koşma', nazım türü yönüyle 'koçaklama'dır.
II. II. Metin; 'behey' ünlemi ve 8'li hece ölçüsü nedeniyle nazım türü olarak 'varsağı'dır.
III. I. Metin'de epik, II. Metin'de lirik bir tema işlenmiştir.
IV. II. Metin, hece ölçüsü bakımından 'semai' nazım biçimi ile aynı yapısal özelliği taşımaktadır.
Aşağıdakilerden hangisi yukarıdaki bilgilere göre doğrudur?
Aşağıdaki tabloda, Âşık edebiyatına ait iki farklı dörtlük ve bu dörtlüklerin bazı özellikleri verilmiştir:
| Özellik | I. Dörtlük | II. Dörtlük |
|---|---|---|
| Metin | Köroğlu der durun yerli yerinde / Ak mızraklar oynamalı serinde / Düşman korkusuyla kendi ininde / Aslanlar gibi kükremelidir | İncecikten bir kar yağar / Tozar Elif Elif diye / Deli gönül abdal olmuş / Gezer Elif Elif diye |
| Hece Ölçüsü | 11'li hece ölçüsü | 8'li hece ölçüsü |
| Nazım Biçimi | X | Y |
| Nazım Türü | Z | T |
Buna göre tablodaki X, Y, Z ve T harflerinin yerine aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?
Aşağıdaki numaralanmış dörtlükleri, hece ölçüsü ve tema özelliklerine göre sağdaki tanımlarla eşleştiriniz.
Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın
Öğeler
Çıkıp şu dağlara yaslanmalıdır
Ok gıcırtısından gürzün sesinden
Dağlar gümbür gümbür seslenmelidir
Vaktin geçer demedim mi
Harâmi olmuş gözlerin
Beller keser demedim mi
Ya dönülür ya dönülmez
Her güzele meyil verme
Ya sevilir ya sevilmez
Doğruyu söyleyen hapse girilir
Rüşvetle dünyada hüküm sürülür
Adalet kalmadı, zulüm çoğaldı
Eşleşmeler
Aşağıda verilen halk edebiyatı dörtlüklerini, hece ölçüsü ve tema özelliklerini dikkate alarak sağdaki nazım biçimi ve türü eşleştirmeleriyle eşleştiriniz.
Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın
Öğeler
Gözümün cevheri yere döküldü
Geri çekilince kılıç çekildi
Mert dayanır, namert kaçar meydandan
Tozar Elif Elif diye
Deli gönül abdal olmuş
Gezer Elif Elif diye
Çarşıda pazarda adam beğenmez
Eline geçirse birkaç kuruşu
Kendini vezir-i azam beğenmez
Eşleşmeler
Âşık edebiyatı geleneğine ait üç farklı şiirden alınan bentlerin nazım biçimlerini ve türlerini doğru tespit etmek isteyen bir öğrencinin incelediği aşağıdaki dörtlükleri, karşılarındaki uygun biçim ve tür açıklamalarıyla eşleştiriniz.
Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın
Öğeler
Ölmeden bir dem sürelim
Gözümüze toprak dolmadan
Gelin murada erelim
Senden ümidi kesmedim
Cevr u cefan çekmek için
Yaratıldım ben esmedim
Ağır ağır giden eller bizimdir
Arap atlar yakın eder ırağı
Yüce dağdan aşan yollar bizimdir
Eşleşmeler
Gönül gurbet ele varma
Ya dönülür ya dönülmez
Her g��zele meyil verme
Ya sevilir ya sevilmez
Bu dörtlüğün nazım biçimi ve nazım türü aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?
Aşağıda verilen halk edebiyatı dörtlüklerini, hece ölçüsü ve tema özelliklerini dikkate alarak sağdaki nazım biçimi ve türü eşleştirmeleriyle eşleştiriniz.
Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın
Öğeler
Acı tatlı sularını içemedim
Güzel gördüm senden vazgeçemedim
Senin gibi bana canan bulunmaz
Gözümüzde yaş dolmadan
Ölmeden bir dem sürelim
Toprak altında kalmadan
Ok gıcırıdısı var tunç yayında
Yiğit olan dövüşür cenk gününde
Düşmana savurur kesin kılıcı
Eşleşmeler
Aşağıdaki numaralanmış Âşık edebiyatı dörtlüklerini; hece ölçüsü, üslup ve tema özelliklerini dikkate alarak sağda karışık olarak verilen nazım biçimi ve türü eşleştirmeleriyle eşleştiriniz.
Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın
Öğeler
Koma beni el yerine
Altın kemer olayım da
Dolanayım bel yerine
Düşmanın üstüne atlar atılır
Kalkan kılıç ile cenge yürüyen
Yiğidin şanına şanlar katılır
Hemen çöktü bir karanlık
Yalan dünya yalan dünya
Göz açıp yummak bir anlık
Doğru söyleyenin dilleri yalan
Rüşvet ile döner çarkı devranın
Fakirin hâlinden anlayan hani
Eşleşmeler
Aşağıdaki dörtlük, âşık edebiyatı geleneksel ürünlerinden birinden alınmıştır:
*İncecikten bir kar yağar*
*Tozar Elif Elif diye*
*Deli gönül abdal olmuş*
*Gezer Elif Elif diye*
Bu dizelerin yapısal ve tematik özellikleri dikkate alındığında, nazım biçimi ve nazım türü aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmi��tir?
Aşağ��da âşık edebiyatı geleneğine ait iki farklı dörtlük verilmiştir:
I. Dörtlük
*Ela gözlü nazlı yâri*
*Göresim geldi neyleyim*
*Siyah zülfün tel tel edip*
*Öresim geldi neyleyim*
II. Dörtlük
*Kalktı göç eyledi Avşar elleri*
*Ağır ağır giden eller bizimdir*
*Arap atlar yakın eder ırağı*
*Yüce dağdan aşan yollar bizimdir*
Bu dörtlüklerin karşılaştırılmasıyla ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
Aşağıdaki numaralanmış dörtlükleri, hece ölçüsü, üslup ve tema özelliklerine göre sağda verilen uygun nazım biçimi ve türü eşleştirmeleriyle eşleştiriniz.
Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın
Öğeler
Benden selam olsun Bolu Beyi'ne
Çıkıp şu dağlara yaslanmalıdır
Ok gıcırtısından kalkan sesinden
Dağlar gümbür gümbür seslenmelidir
Yüce dağların başında
Salkım salkım olan bulut
Saçın çözüp benim için
Yaşın yaşın ağlar mısın
Yürü bire yalan dünya
Sana konan göçer bir gün
İnsan bir ekin misali
Seni eken biçer bir gün
Adalet kalmadı hep zulüm doldu
Geçti şu baharın gülleri soldu
Dünyanın gidişi acayip oldu
Koyun belli değil kurt belli değil
Eşleşmeler
Âşık edebiyatı geleneğine ait aşağıdaki dörtlük verilmiştir:
*Ala gözlü benli dilber*
*Koma beni el yerine*
*Altın kemerin olayım*
*Dola beni bel yerine*
Bu dörtlükle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
Aşağıda âşık edebiyatı geleneğinden alınmış bazı d��rtlükler ve bu dörtlüklerin ait olduğu nazım biçimi/türü sınıflandırmaları karışık olarak verilmiştir. Dörtlüklerin hece ölçüsü, dil ve tema özelliklerini dikkate alarak sol sütundaki dörtlükleri sağ sütundaki doğru nazım biçimi ve nazım türüyle eşleştiriniz.
Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın
Öğeler
Vakit erişti gidelim
Bize kısmet bu yerlerde
Durmayalım tez gidelim
Uçar gider göle doğru
Yardan bir haber gelirse
Giderim o yola doğru
Ağır ağır giden eller bizimdir
Arap atlar yakın eder ırağı
Yüce dağdan aşan yollar bizimdir
Çarşıda pazarda adam beğenmez
Medrese kaçkını şerir yezidi
Ulu yetmiş iki adem beğenmez
Eşleşmeler
Ormanda büyüyen adam azgını
Çarşıda pazarda adam beğenmez
Üyezi sineği görse ürker de
Kendi yanındaki devi beğenmez
Âşık edebiyatı geleneğine ait bu dörtlükle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?
Aşağıdaki numaralanmış dörtlükleri, hece ölçüsü, üslup ve tema özelliklerini dikkate alarak sağda verilen uygun nazım biçimi ve türü eşleştirmeleriyle eşleştiriniz.
Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın
Öğeler
Kılıçlar kınından çekilsin bugün.
Düşmanın bendini sel gibi yıksın,
Yiğidin namusu ölçülsün bugün.
Gurbet elde ağlar mısın?
Şirin dilli, tatlı sözlüm,
Yüreğimi dağlar mısın?
Görünmek istersin başka bir hâle.
Yalan dolan ile düşersin dile,
Kendini bilmeyen cana ne deyim?
Yalan dünya kime kalır?
Bir gün göçüp gider canlar,
Toprak alan elbet alır.
Eşleşmeler
Kalktı göç eyledi Avşar elleri
Ağır ağır giden eller bizimdir
Arap atlar yakın eder ırağı
Yüce dağdan aşan yollar bizimdir
Bu dörtlünün hece ölçüsü, üslup ve tema özellikleri dikkate alındığında nazım biçimi ve nazım türü aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?