Sigma (σ) ve Pi (π) Bağları

8 soru

Soru 1Soru

Yarı açık formülü;

CH3CH=C=CHCCHCH_3 - CH = C = CH - C \equiv CH

şeklinde olan bileşik ile ilgili:

I. Moleküldeki karbon atomlarından üç tanesi spsp, iki tanesi sp2sp^2, bir tanesi ise sp3sp^3 hibritleşmesi yapmıştır.

II. Karbon atomları arasında sp2sp2sp^2 - sp^2 orbital örtüşmesiyle oluşmuş 2 tane σ\sigma (sigma) bağı bulunur.

III. Moleküldeki π\pi (pi) bağlarının oluşumuna katılan toplam hibritleşmemiş pp orbitali sayısı 8'dir.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve III

Cevap

I ve III
Doğru olan seçenek 'I ve III' ifadesini içerir. Moleküldeki karbon atomlarının hibritleşme türleri incelendiğinde üç tanesinin spsp (C3,C5,C6C_3, C_5, C_6), iki tanesinin sp2sp^2 (C2,C4C_2, C_4) ve bir tanesinin sp3sp^3 (C1C_1) olduğu görülür (I. öncül doğru). Moleküldeki 4 adet π\pi bağının oluşabilmesi için her bağ için ikişer tane olmak üzere toplam 8 adet hibritleşmemiş pp orbitalinin yan yana örtüşmesi gerekir (III. öncül doğru). Karbon atomları arasında sp2sp2sp^2-sp^2 örtüşmesine sahip bir sigma bağı bulunmamaktadır çünkü bu hibritleşmeye sahip karbonlar yan yana bağlı değildir (II. öncül yanlış).

Adım Adım Çözüm

1
Moleküldeki her bir karbon atomunun bağ sayılarını inceleyerek hibritleşme türlerini belirlemek.
1. karbon (CH3CH_3) sadece tekli bağ yaptığı için sp3sp^3 hibritleşmesi yapmıştır. 2. ve 4. karbonlar (CHCH) birer çift bağ içerdiklerinden sp2sp^2 hibritleşmesi yapmıştır. 3. karbon (=C==C=) ardışık iki çift bağ (allene yapısı) içerdiği için spsp hibritleşmesi yapmıştır. 5. ve 6. karbonlar ise üçlü bağ içerdiklerinden spsp hibritleşmesi yapmıştır. Sonuç olarak molekülde 3 adet spsp, 2 adet sp2sp^2 ve 1 adet sp3sp^3 hibritleşmesi yapmış karbon atomu bulunur. I. öncül doğrudur.
Karbon atomunun hibritleşme türünü belirlemek için etrafındaki yönelim (doğrultu) sayısı bulunur. Tekli bağlar 1 doğrultu, ikili ve üçlü bağlar da yine 1 doğrultu olarak sayılır.
2
Karbon atomları arasındaki sigma bağlarının orbital örtüşme türlerini belirlemek.
Karbon zincirinde sırasıyla C1C2C_1-C_2 arasında sp3sp2sp^3-sp^2, C2C3C_2-C_3 arasında sp2spsp^2-sp, C3C4C_3-C_4 arasında spsp2sp-sp^2, C4C5C_4-C_5 arasında sp2spsp^2-sp ve C5C6C_5-C_6 arasında spspsp-sp örtüşmeleri gerçekleşmiştir. Yan yana iki sp2sp^2 hibritleşmiş karbon atomu bulunmadığından karbonlar arasında sp2sp2sp^2-sp^2 örtüşmesi yoktur. Bu nedenle II. öncül yanlıştır.
Sigma bağları hibrit orbitallerinin uç uca örtüşmesiyle oluşur. Ba�� yapan karbonların hibritleşme türleri örtüşen orbitalleri belirler.
3
Moleküldeki pi bağlarının sayısını ve bu bağları oluşturan p orbitallerini hesaplamak.
Molekülde 4 adet pi bağı vardır (iki adet ikili bağlardan ve iki adet üçlü bağdan gelen). Her bir pi bağı için 2 tane hibritleşmemiş p orbitali gerektiğinden, toplamda 4×2=84 \times 2 = 8 tane p orbitali örtüşmüştür. Bu nedenle III. öncül doğrudur.
Pi bağları, hibritleşmeye katılmayan p orbitallerinin yan yana örtüşmesiyle oluşur. Her pi bağı iki orbitalin örtüşmesini gerektirir.

Anahtar Kavram

Karbon atomlarının hibritleşme türleri, sigma bağlarındaki orbital örtüşmeleri ve pi bağlarının hibritleşmemiş p orbitalleriyle oluşumu.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 2Soru

Akrilonitril (C3H3N\text{C}_3\text{H}_3\text{N}) bileşiği, endüstride sentetik elyaf ve plastiklerin üretiminde hammadde olarak kullanılan önemli bir organik bileşiktir. Bu molekülün yarı açık yapısı aşağıda gösterilmiştir:

H2C=CHCN\text{H}_2\text{C}=\text{CH}-\text{C}\equiv\text{N}

Buna göre, akrilonitril molekülü ile ilgili;

I. Molekülde toplam 66 tane sigma (σ\sigma) ve 33 tane pi (π\pi) bağı bulunur.
II. Üçlü bağ yapan karbon atomu sp3sp^3 hibritleşmesi yapmış olup, komşu karbon atomu ile sp2sp3sp^2 - sp^3 orbitallerinin örtüşmesiyle sigma bağı oluşturmuştur.
III. Karbon ve azot atomları arasındaki üçlü bağda yer alan pi (π\pi) bağları, hibritleşmeye katılmayan p orbitallerinin yan yana örtüşmesiyle oluşmuştur.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve III

Cevap

I ve III ifadeleri doğrudur. Molekülde toplam 6 tane sigma ve 3 tane pi bağı bulunur, ayrıca karbon ile azot arasındaki pi bağları yan yana örtüşen p orbitalleriyle kurulmuştur. Üçlü bağ yapan karbon ise sp hibritleşmesi yaptığından karbonlar arası tekli bağ sp2-sp örtüşmesiyle oluşur.
Molekülde toplam 6 sigma ve 3 pi bağı bulunur. Pi bağları hibritleşmeye katılmayan p orbitallerinin yan yana örtüşmesiyle oluşur. Üçlü bağ yapan karbon atomu ise sp hibritleşmesi yaptığı için bu ifadelerin yer aldığı seçenek doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Moleküldeki toplam sigma ve pi bağlarının sayılması.
Molekülde 6 tane sigma (σ\sigma) ve 3 tane pi (π\pi) bağı bulunur.
Her tekli bağda 1 sigma, çift bağda 1 sigma ve 1 pi, üçlü bağda ise 1 sigma ve 2 pi bağı bulunur. H2C=CHCN\text{H}_2\text{C}=\text{CH}-\text{C}\equiv\text{N} yapısında: 3 tane CH\text{C}-\text{H} tekli bağı (sigma), 1 tane C=C\text{C}=\text{C} çift bağı (1 sigma, 1 pi), 1 tane CC\text{C}-\text{C} tekli bağı (sigma) ve 1 tane CN\text{C}\equiv\text{N} üçlü bağı (1 sigma, 2 pi) vardır. Toplam sigma = 3+1+1+1=63 + 1 + 1 + 1 = 6; toplam pi = 1+2=31 + 2 = 3 olur. Dolayısıyla I. ifade doğrudur.
2
Karbon atomlarının hibritleşme türlerinin ve orbitallerin örtüşme şeklinin belirlenmesi.
Üçlü bağ yapan karbon atomu sp hibritleşmesi yapmıştır; CC\text{C}-\text{C} tekli bağı sp2spsp^2 - sp örtüşmesiyle oluşmuştur.
Merkez atomun hibritleşme türü bulunurken pi bağları doğrultu olarak sayılmaz. Moleküldeki CH2\text{CH}_2 ve CH\text{CH} karbonları 3 doğrultuya sahip olduğundan sp2sp^2, azot ile üçlü bağ yapan karbon ise 2 doğrultuya (1 tekli bağ, 1 üçlü bağ) sahip olduğundan spsp hibritleşmesi yapmıştır. Bu durumda iki karbon atomu arasındaki tekli bağ, sp2sp^2 ve spsp hibrit orbitallerinin örtüşmesiyle meydana gelir. Bu nedenle II. ifade yanlıştır.
3
Pi bağlarının orbital örtüşme türünün incelenmesi.
Karbon ve azot arasındaki pi bağları p orbitallerinin yan yana örtüşmesiyle oluşur.
Pi bağları, hibritleşmeye katılmayan p orbitallerinin bağ eksenine dik olacak şekilde yan yana (lateral) örtüşmesi sonucunda oluşur. Bu kural hem karbon-karbon hem de karbon-azot pi bağları için geçerlidir. Bu nedenle III. ifade doğrudur.

Anahtar Kavram

Organik moleküllerdeki sigma ve pi bağlarının sayısının belirlenmesi, karbon atomlarının hibritleşme türleri ve bağ oluşumundaki orbital örtüşmeleri.
Soru 3Soru

22-metilbut-11-en-33-in$ bileşiğinin yarı açık formülü aşağıda verilmiştir:

CH2=C|CH3CCH\text{CH}_2 = \overset{\overset{\text{CH}_3}{\text{|}}}{\text{C}} - \text{C} \equiv \text{CH}

Bu bileşik ile ilgili,

I. Karbon atomlarından iki tanesi sp2sp^2, iki tanesi spsp ve bir tanesi sp3sp^3 hibritleşmesi yapmıştır.

II. Karbon atomları arasında kurulan sigma (σ\sigma) bağlarında sp2sp3sp^2-sp^3, sp2spsp^2-sp ve spspsp-sp orbital örtüşmelerinin her birinden birer adet bulunur.

III. Moleküldeki pi (π\pi) bağları, karbon atomlarının hibritleşmeye katılan spsp ve sp2sp^2 orbitallerinin yan yana örtüşmesiyle oluşmuştur.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve II

Cevap

I ve II ifadeleri doğrudur
Karbon atomlarının hibritleşme türleri incelendiğinde; çift bağ karbonlarının sp2sp^2, tekli bağ karbonunun sp3sp^3, üçlü bağ karbonlarının ise spsp yaptığı görülür (I. ifade doğru). Karbon atomları arasındaki tekli/sigma bağlarının örtüşme türleri yazıldığında; sp2sp3sp^2-sp^3, sp2spsp^2-sp ve spspsp-sp örtüşmelerinin her birinden tam olarak birer adet olduğu belirlenir (II. ifade doğru). Pi bağları ise hibrit orbitalleriyle değil, hibritleşmeye katılmayan serbest p orbitallerinin örtüşmesiyle oluşur (III. ifade yanlış). Dolayısıyla doğru yanıt I ve II öncüllerini içeren seçenektir.

Adım Adım Çözüm

1
Karbon atomlarının hibritleşme türlerini belirleme
Moleküldeki karbon atomlarından çift bağ yapan soldaki iki karbon sp2sp^2, metil grubundaki karbon sp3sp^3, üçlü bağ yapan sağdaki iki karbon ise spsp hibritleşmesi yapmıştır.
Tekli bağ yapan karbonlar sp3sp^3, bir pi bağı içeren (çift bağlı) karbonlar sp2sp^2, iki pi bağı içeren (üçlü bağlı) karbonlar spsp hibritleşmesi gösterir.
2
Karbon-karbon arasındaki sigma bağlarının orbital örtüşmelerini analiz etme
Karbon atomları arasında; bir adet sp2sp2sp^2-sp^2, bir adet sp2sp3sp^2-sp^3, bir adet sp2spsp^2-sp ve bir adet spspsp-sp sigma bağı kurulmuştur.
Sigma bağları, bağa katılan atomların hibrit orbitallerinin (veya hidrojen için s orbitalinin) uç uca örtüşmesiyle oluşur.
3
Pi bağlarının oluşum mekanizmasını değerlendirme
Pi bağları hibritleşmeye katılmayan p orbitallerinin yan yana örtüşmesiyle oluşur. Hibrit orbitalleri pi bağı oluşturamaz.
Hibritleşme sürecinde melezleşmeyen dik p orbitalleri, eksen dışı yan yana örtüşerek pi bağlarını meydana getirir.

Anahtar Kavram

Sigma ve Pi bağlarının oluşumunda rol alan orbital örtüşmeleri ve karbon atomlarının hibritleşme türlerinin belirlenmesi.
Soru 4Soru

Yarı açık formülü CH2=CHCH=CH2\text{CH}_2=\text{CH}-\text{CH}=\text{CH}_2 şeklinde olan 1,3-bütadien bileşiği ile ilgili:

I. Moleküldeki tüm karbon atomları sp2sp^2 hibritleşmesi yapmıştır.
II. Karbon ve hidrojen atomları arasındaki tüm bağlar, karbonun sp3sp^3 hibrit orbitali ile hidrojenin ss orbitalinin örtüşmesiyle oluşmuştur.
III. Molekülde toplam 9 tane sigma (σ\sigma) ve 2 tane pi (π\pi) bağı bulunur.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve III

Cevap

Birinci ve üçüncü ifadeler doğrudur.
Tüm karbon atomları sp2sp^2 hibritleşmesi yapmıştır (birinci öncül doğrudur). Bu nedenle CH\text{C}-\text{H} sigma bağları sp2ssp^2 - s örtüşmesiyle oluşur (ikinci öncül yanlıştır). Molekülde 9 sigma ve 2 pi bağı yer almaktadır (üçüncü öncül doğrudur). Dolayısıyla birinci ve üçüncü ifadeler doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Karbon atomlarının hibritleşme türünün belirlenmesi
Moleküldeki her bir karbon atomu 3 doğrultuya sahiptir (3 adet sigma bağı yapmıştır, pi bağları hibritleşmeye katılmaz). Bu nedenle tüm karbon atomları sp2sp^2 hibritleşmesi yapmıştır. Birinci öncül doğrudur.
Karbon atomunun hibritleşme türü belirlenirken etrafındaki sigma bağları ve varsa ortaklanmamış elektron çiftleri sayılır, pi bağları hesaba katılmaz.
2
Karbon-Hidrojen bağlarındaki orbital örtüşmelerinin incelenmesi
Karbon atomları sp2sp^2 hibritleşmesi yaptığı için hidrojenin ss orbitali ile karbonun sp2sp^2 hibrit orbitali örtüşür. Yani CH\text{C}-\text{H} bağları sp2ssp^2 - s orbital örtüşmesi ile kurulmuştur. İkinci öncül yanlıştır.
Sigma bağları, bağa katılan atomların en dıştaki uygun orbitallerinin uç uca örtüşmesiyle oluşur. Hibritleşmiş atomlarda bu orbitaller hibrit orbitalleridir.
3
Moleküldeki toplam sigma ve pi bağlarının sayılması
Molekülde 6 tane CH\text{C}-\text{H} tekli bağı (6 sigma), 1 tane CC\text{C}-\text{C} tekli bağı (1 sigma) ve 2 tane C=C\text{C}=\text{C} ikili bağı (2 sigma, 2 pi) vardır. Toplamda 6+1+2=96 + 1 + 2 = 9 sigma bağı ve 2 pi bağı bulunur. Üçüncü öncül doğrudur.
Kovalent bağ türlerini belirlemek için tekli, ikili ve üçlü bağların yapısındaki sigma ve pi bağı kuralları uygulanır.

Anahtar Kavram

Sigma ve pi bağlarının oluşumu, orbital örtüşmeleri ve karbon atomlarının hibritleşmesi
Soru 5Soru

Yarı açık formülü HCCCH=O\text{HC} \equiv \text{C} - \text{CH} = \text{O} şeklinde olan propinâl molekülü ile ilgili:

I. Molek��ldeki toplam sigma (σ\sigma) bağı sayısı 5'tir.
II. Karbon atomları arasındaki tekli (CC\text{C}-\text{C}) bağ, spsp2sp - sp^2 orbital örtüşmesi ile oluşmuştur.
III. Moleküldeki tüm CH\text{C}-\text{H} bağları aynı orbital örtüşmesi türü ile kurulmuştur.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve II

Cevap

Toplam sigma bağı sayısının 5 olduğu ve karbon atomları arasındaki tekli bağın spsp2sp - sp^2 orbital örtüşmesi ile oluştuğu ifadeleri doğrudur.
Molekülde toplam 5 sigma ve 3 pi bağı bulunmaktadır. Alkin karbonu ile karbonil karbonu arasındaki tekli bağ spsp2sp - sp^2 hibrit orbitallerinin örtüşmesiyle kurulmuştur. Bu nedenle birinci ve ikinci öncüller doğrudur. Hidrojenlerle yapılan bağlardan biri spssp-s diğeri ise sp2ssp^2-s örtüşmesiyle kurulduğu için üçüncü öncül yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Molekülün açık formülünü yazıp sigma ve pi bağlar��nı sayma
Açık formül HCCC(H)=O\text{H}-\text{C} \equiv \text{C} - \text{C}(\text{H}) = \text{O} şeklindedir. Toplam 5 adet sigma bağı ve 3 adet pi bağı vardır.
Moleküldeki toplam sigma ve pi bağı sayılarını belirlemek için açık yapıyı incelemek gerekir.
2
Karbon atomlarının hibritleşme türlerini ve CC\text{C}-\text{C} bağının örtüşmesini belirleme
Üçlü bağ yapan karbonlar spsp, aldehit karbonu sp2sp^2 hibritleşmesi yapmıştır. Aralarındaki tekli bağ spsp2sp - sp^2 örtüşmesiyle oluşur.
Karbon atomları arasındaki bağların hangi orbitallerin örtüşmesiyle oluştuğunu anlamak için hibritleşme türleri saptanmalıdır.
3
CH\text{C}-\text{H} bağlarının orbital örtüşmelerini karşılaştırma
Alkin ucundaki CH\text{C}-\text{H} bağı spssp - s, aldehit grubundaki CH\text{C}-\text{H} bağı ise sp2ssp^2 - s örtüşmesiyle kurulmuştur. Örtüşmeler aynı değildir.
Farklı hibritleşme yapan karbonlara bağlı hidrojenlerin oluşturduğu bağlar��n özdeş olup olmadığını kontrol etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Sigma bağları hibrit orbitallerinin veya hibrit ve s orbitallerinin uç uca örtüşmesiyle, pi bağları ise hibritleşmeye katılmayan p orbitallerinin yan yana örtüşmesiyle oluşur.
Soru 6Soru

Yarı açık formülü CH2=CHOH\text{CH}_2=\text{CH}-\text{OH} şeklinde olan vinil alkol molekülü ile ilgili:

I. Moleküldeki tüm karbon (C\text{C}) atomları sp2sp^2 hibritleşmesi yapmıştır.
II. Karbon ve oksijen atomları arasındaki sigma (σ\sigma) bağı, karbonun sp2sp^2 hibrit orbitali ile oksijenin pp orbitalinin örtüşmesiyle oluşmuştur.
III. Molekülde toplam 66 tane sigma (σ\sigma) ve 11 tane pi (π\pi) bağı bulunur.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve III

Cevap

I ve III ifadeleri doğrudur.
Vinil alkol molekülündeki her iki karbon atomu da çift bağ içerdiğinden üçer doğrultuya sahiptir ve sp2sp^2 hibritleşmesi yapmıştır. Oksijen atomu ise iki ortaklanmamış elektron çifti ve iki tekli bağ olmak üzere dört doğrultuya sahip olduğundan sp3sp^3 hibritleşmesi yapmıştır. Dolayısıyla C-O sigma bağı, karbonun sp2sp^2 hibrit orbitali ile oksijenin sp3sp^3 hibrit orbitalinin örtüşmesiyle oluşur. Moleküldeki sigma bağları sayıldığında 3 adet C-H, 1 adet C-C, 1 adet C-O ve 1 adet O-H olmak üzere toplam 6 adet sigma bağı ve 1 adet C-C pi bağı bulunur. Bu nedenle doğru yanıt I ve III ifadelerini içeren seçenektir.

Adım Adım Çözüm

1
Karbon atomlarının hibritleşme türlerini belirleme
Her iki karbon atomu da 3 doğrultuya (sterik sayı = 3) sahip olduğundan sp2sp^2 hibritleşmesi yapmıştır. Dolayısıyla I. ifade doğrudur.
Karbon atomunun hibritleşme türü belirlenirken tekli bağlar ve çift bağın sadece bir bağı (sigma) doğrultu olarak sayılır, pi bağı hibritleşmeye katılmaz.
2
Oksijen atomunun hibritleşme türünü ve orbital örtüşmesini belirleme
Oksijen atomu 2 tekli bağ ve 2 ortaklanmamış elektron çifti içerdiğinden 4 doğrultuya (sterik sayı = 4) sahiptir ve sp3sp^3 hibritleşmesi yapmıştır. Karbon-oksijen sigma bağı, karbonun sp2sp^2 orbitali ile oksijenin sp3sp^3 orbitalinin örtüşmesiyle oluşur. Dolayısıyla II. ifade yanlıştır.
Oksijen atomu organik bileşiklerde tekli bağlar oluşturduğunda ve ortaklanmamış elektron çiftleri barındırdığında sp3sp^3 hibrit orbitali kullanır.
3
Moleküldeki toplam sigma ve pi bağlarının sayısını hesaplama
Molekülde 3 adet C-H, 1 adet C-C, 1 adet C-O, 1 adet O-H olmak üzere 6 sigma bağı ve çift bağdan gelen 1 adet pi bağı bulunur. Dolayısıyla III. ifade doğrudur.
Her tekli bağ bir sigma bağıdır. Çift bağlardan biri sigma, diğeri pi bağıdır.

Anahtar Kavram

Sigma ve pi bağlarının tespiti, atomların hibritleşme türleri ve örtüşen orbitallerin belirlenmesi
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 7Soru

Asetonitril (CH3CN\text{CH}_3\text{CN}) molekülünün Lewis formülü aşağıda verilmiştir:

HCHHCN:H - \overset{\underset{H}{|}}{\underset{H}{C}} - C \equiv N:

Buna göre, asetonitril molekülü ile ilgili;

I. Molekülde toplam 55 tane sigma (σ\sigma) ve 22 tane pi (π\pi) bağı bulunur.
II. Karbon atomları arasındaki tekli bağ, sp3sp^3 ve spsp hibrit orbitallerinin uç uca örtüşmesiyle oluşmuştur.
III. Karbon ve hidrojen atomları arasındaki bağlar, sp3psp^3 - p orbital örtüşmesi ile kurulmuştur.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve II

Cevap

Molekülde toplam 5 sigma ve 2 pi bağı bulunur, karbon atomları arasındaki bağ ise sp3spsp^3 - sp hibrit orbitallerinin örtüşmesiyle oluşur. Bu nedenle doğru ifadeler I ve II'dir.
Doğru olan seçenekte belirtildiği üzere, asetonitril molekülünde 55 sigma ve 22 pi bağı bulunur. Metil karbonunun sp3sp^3 hibrit orbitali ile nitril karbonunun spsp hibrit orbitalinin uç uca örtüşmesiyle karbon-karbon sigma bağı oluşur. Dolayısıyla I ve II numaralı ifadeler doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Moleküldeki toplam sigma ve pi bağlarının sayısını hesaplamak.
Molekülde 3 adet CH\text{C}-\text{H} tekli bağı, 1 adet CC\text{C}-\text{C} tekli bağı ve 1 adet CN\text{C}\equiv\text{N} üçlü bağı vardır. Üçlü bağın biri sigma, ikisi pi bağıdır. Böylece toplam 3+1+1=53 + 1 + 1 = 5 tane sigma ve 22 tane pi bağı bulunur. Birinci öncül doğrudur.
Kovalent bağlarda iki atom arasındaki ilk bağ her zaman sigma bağıdır. Sonraki bağlar ise pi bağıdır.
2
Karbon atomlarının hibritleşme türlerini belirleyerek aralarındaki bağın karakterini tespit etmek.
Metil grubundaki karbon atomu 4 doğrultuya (4 sigma bağına) sahip olduğundan sp3sp^3 hibritleşmesi yapmıştır. Nitril grubundaki karbon atomu ise 2 doğrultuya (2 sigma bağına) sahip olduğundan spsp hibritleşmesi yapmıştır. Bu nedenle karbonlar arası bağ, sp3sp^3 ve spsp hibrit orbitallerinin uç uca örtüşmesiyle kurulmuştur. İkinci öncül doğrudur.
Atomlar arası tekli sigma bağları, ilgili atomların hibrit orbitallerinin doğrudan eksen üzerinde uç uca örtüşmesi ile oluşur.
3
Karbon-hidrojen bağlarındaki orbital örtüşmesini analiz etmek.
Hidrojen atomunun çekirdeğinde yalnızca 1 elektron bulunur ve bu elektron 1s1s orbitalindedir. Dolayısıyla hidrojen bağ yapımına yalnızca ss orbitali ile katılabilir. Karbon atomu ise sp3sp^3 hibrit orbitallerini kullanır. Bu durumda CH\text{C}-\text{H} bağları sp3ssp^3 - s örtüşmesiyle oluşmuştur, sp3psp^3 - p örtüşmesi ifadesi yanlıştır. Üçüncü öncül yanlıştır.
Hidrojen atomunun pp orbitali bulunmadığı için kovalent bağlarda pp orbitali örtüşmesi gerçekleştiremez.

Anahtar Kavram

Moleküllerdeki sigma ve pi bağlarının sayısının belirlenmesi ile bağların oluşumuna katılan orbital örtüşmelerinin (hibrit-hibrit, hibrit-s vb.) ayırt edilmesi.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 8Soru

Açık formülü H2C=CH2\text{H}_2\text{C}=\text{CH}_2 şeklinde olan etilen molekülündeki sigma (σ\sigma) ve pi (π\pi) ba��ları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Pi (π\pi) bağı, hibritleşmeye katılmayan p orbitallerinin yan yana (paralel) örtüşmesiyle oluşur.

Cevap

Pi bağı, hibritleşmeye katılmayan p orbitallerinin yan yana (paralel) örtüşmesiyle oluşur.
Pi bağları, hibritleşmeye katılmayan p orbitallerinin yan yana (paralel) örtüşmesiyle oluşur ifadesi doğrudur. Kovalent bağların oluşumunda orbitaller bağ ekseni boyunca uç uca örtüşürse sigma bağı, bağ eksenine dik doğrultuda yan yana örtüşürse pi bağı oluşur.

Adım Adım Çözüm

1
Etilen (H2C=CH2\text{H}_2\text{C}=\text{CH}_2) molekülündeki sigma (σ\sigma) ve pi (π\pi) bağlarının sayılarını belirleyin.
Molekülde 4 adet tekli C-H bağı (hepsi sigma) ve 1 adet ikili C=C bağı (1 sigma + 1 pi) bulunur. Toplamda 5 sigma, 1 pi bağı vardır.
Tekli bağların tamamı sigma bağıdır. Çoklu bağlarda ise ilk oluşan bağ sigma bağı, diğer bağlar pi bağıdır.
2
Sigma ve pi bağlarının oluşum mekanizmasını inceleyin.
Sigma bağları orbitallerin uç uca (aksiyal) örtüşmesiyle, pi bağları ise hibritleşmeye katılmayan p orbitallerinin yan yana (paralel) örtüşmesiyle meydana gelir.
Orbital örtüşme yönelimleri, oluşan kovalent bağın türünü (sigma veya pi) belirleyen temel unsurdur.
3
Karbon atomlarının hibritleşmesini ve pi bağının hibritleşmeye etkisini değerlendirin.
Karbon atomları sp2sp^2 hibritleşmesi yapmıştır. Pi bağları doğrultu sayısına dahil edilmez.
Hibritleşme belirlenirken pi bağları yönelim (doğrultu) olarak hesaba katılmaz.

Anahtar Kavram

Sigma bağları orbitallerin uç uca örtüşmesiyle, pi bağları ise hibritleşmeye katılmayan p orbitallerinin yan yana (paralel) örtüşmesiyle oluşur.
Tahmini Süre:1m 30s
Sigma (σ) ve Pi (π) Bağları Alıştırma Soruları — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin