Examkin

Elementlerin Yükseltgenme Basamakları

6 soru

Tüm türler6Çoktan seçmeli2Eşleştirme4
Soru 1Soru →

Aşağıda verilen kükürt bileşiklerini, bu bileşiklerdeki kükürt (SS) atomunun yükseltgenme basamakları ile eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

H2SO4H_2SO_4 bileşiğindeki kükürt (SS) atomu
SO2SO_2 bileşiğindeki kükürt (SS) atomu
H2SH_2S bileşiğindeki kükürt (SS) atomu

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

H2SO4H_2SO_4 bileşiğindeki kükürt atomu +6+6, SO2SO_2 bileşiğindeki kükürt atomu +4+4 ve H2SH_2S bileşiğindeki kükürt atomu −2-2 yükseltgenme basamağı ile eşleşir.
H2SO4H_2SO_4, SO2SO_2 ve H2SH_2S bileşiklerindeki kükürt atomlarının yükseltgenme basamakları sırasıyla +6+6, +4+4 ve −2-2 olarak hesaplanır. Bu durum doğru eşleşmeyi sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
H2SO4H_2SO_4 bileşiğindeki kükürtün (SS) yükseltgenme basamağı hesaplanır.
Hidrojen için +1+1, oksijen için −2-2 alınarak denklem kurulur: 2×(+1)+S+4×(−2)=0⇒S=+62 \times (+1) + S + 4 \times (-2) = 0 \Rightarrow S = +6 bulunur.
Hidrojenin ametallerle yaptığı bileşiklerde y��kseltgenme basamağı +1+1, oksijenin ise peroksitler hariç bileşiklerinde genellikle −2-2'dir. Nötr bileşiklerin toplam yükü sıfıra eşittir.
2
SO2SO_2 bileşiğindeki kükürtün (SS) yükseltgenme basamağı hesaplanır.
Oksijen için −2-2 alınarak denklem kurulur: S+2×(−2)=0⇒S=+4S + 2 \times (-2) = 0 \Rightarrow S = +4 bulunur.
Nötr bileşiklerde atomların yükseltgenme basamakları toplamı sıfırdır.
3
H2SH_2S bileşiğindeki kükürtün (SS) yükseltgenme basamağı hesaplanır.
Hidrojen için +1+1 alınarak denklem kurulur: 2×(+1)+S=0⇒S=−22 \times (+1) + S = 0 \Rightarrow S = -2 bulunur.
Hidrojen ametallerle yaptığı ikili bileşiklerde +1+1 yükseltgenme basamağı alır. Toplam yük sıfıra eşitlenir.

Anahtar Kavram

Nötr bileşiklerde yer alan atomların yükseltgenme basamaklarının toplamı sıfıra eşittir. Hidrojen ametallerle yaptığı bileşiklerde +1+1, oksijen ise florürlü ve peroksitli bileşikleri hariç genellikle −2-2 yükseltgenme basamağına sahiptir.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 2Soru →

Sodyum dikromat (Na2Cr2O7\text{Na}_2\text{Cr}_2\text{O}_7) bileşiğindeki krom (24Cr_{24}\text{Cr}) atomunun y��kseltgenme basamağı ile aynı yükseltgenme basamağına sahip olan mangan (25Mn_{25}\text{Mn}) iyonunun temel hâl elektron dizilimi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: [Ar]3d1[\text{Ar}] 3d^1

Cevap

[Ar]3d1[\text{Ar}] 3d^1 elektron dizilimine sahip olan seçenektir.
Sodyum dikromat bileşiğinde kromun yükseltgenme basamağı +6+6'dır. Aynı yükseltgenme basamağına sahip olan Mn6+\text{Mn}^{6+} iyonunun elektron dizilimi yazılırken, nötr manganın ([Ar]4s23d5[\text{Ar}] 4s^2 3d^5) en dış kabuğundaki 4s4s orbitalinden 2 elektron, kalan 4 elektron ise 3d3d orbitalinden koparılarak [Ar]3d1[\text{Ar}] 3d^1 dizilimi elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Sodyum dikromat (Na2Cr2O7\text{Na}_2\text{Cr}_2\text{O}_7) bileşiğindeki krom atomunun yükseltgenme basamağını hesaplayınız.
Kromun yükseltgenme basamağı +6+6'dır.
Bileşikteki atomların yükseltgenme basamakları toplamı sıfırdır. Sodyum +1+1, oksijen −2-2 yükseltgenme basamağındadır: 2×(+1)+2x+7×(−2)=0⇒2x=12⇒x=+62 \times (+1) + 2x + 7 \times (-2) = 0 \Rightarrow 2x = 12 \Rightarrow x = +6 bulunur.
2
Ayn�� yükseltgenme basamağına (+6+6) sahip mangan (25Mn_{25}\text{Mn}) iyonunun formülünü belirleyiniz.
Mangan iyonu Mn6+\text{Mn}^{6+} şeklindedir.
Kromun yükseltgenme basamağı ile aynı değere sahip olduğu belirtildiğinden mangan atomu 6 elektron vererek +6+6 yüklü katyon oluşturmalıdır.
3
Nötr mangan (25Mn_{25}\text{Mn}) atomunun temel hâl elektron dizilimini yazınız.
Manganın temel hâl elektron dizilimi [Ar]4s23d5[\text{Ar}] 4s^2 3d^5 şeklindedir.
İyonlaşma dizilimini doğru yapabilmek için öncelikle nötr atomun temel hâl dizilimi yazılmalıdır.
4
Mn6+\text{Mn}^{6+} katyonunu oluşturmak için gerekli elektronları kopararak elektron dizilimini tamamlayınız.
Elektron dizilimi [Ar]3d1[\text{Ar}] 3d^1 olur.
Katyonlardan elektron koparılırken öncelikle baş kuantum sayısı en büyük olan en dış yörüngedeki 4s4s orbitalinden 2 elektron, ardından kalan 4 elektron 3d3d orbitalinden koparılır.

Anahtar Kavram

Geçiş metallerinin bileşiklerindeki yükseltgenme basamaklarının hesaplanması ve katyonlarının elektron dizilimlerinin yazılması.
Soru 3Soru →

Aşağıda verilen geçiş metali bileşiklerini, bu bileşiklerdeki merkez metal atomlarının yükseltgenme basamakları ile eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Na2Cr2O7Na_2Cr_2O_7 bileşiğindeki krom (CrCr) atomu
KMnO4KMnO_4 bileşiğindeki mangan (MnMn) atomu
Cu2OCu_2O bileşiğindeki bakır (CuCu) atomu
FeSO4FeSO_4 bileşiğindeki demir (FeFe) atomu

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirme sonucunda: Na2Cr2O7Na_2Cr_2O_7 bileşiğindeki krom +6+6, KMnO4KMnO_4 bileşiğindeki mangan +7+7, Cu2OCu_2O bileşiğindeki bakır +1+1 ve FeSO4FeSO_4 bileşiğindeki demir +2+2 yükseltgenme basamağı ile eşleşir.
Her bir geçiş metali içeren bileşikte, bileşiğin toplam yükünün sıfır olması kuralı uygulanarak merkez atomların yükseltgenme basamakları doğru şekilde belirlenmiştir. Na2Cr2O7Na_2Cr_2O_7'deki krom +6+6, KMnO4KMnO_4'deki mangan +7+7, Cu2OCu_2O'deki bakır +1+1 ve FeSO4FeSO_4'deki demir +2+2 yükseltgenme basamağına sahiptir.

Adım Adım Çözüm

1
Na2Cr2O7Na_2Cr_2O_7 bileşiğindeki krom (CrCr) atomunun yükseltgenme basamağının hesaplanması.
Cr=+6Cr = +6
Sodyum (NaNa) alkali metal olup +1+1, oksijen (OO) ise −2-2 değerlik alır. Toplam yük sıfıra eşitlenerek 2(+1)+2(Cr)+7(−2)=02(+1) + 2(Cr) + 7(-2) = 0 denkleminden krom atomunun yükseltgenme basamağı +6+6 olarak bulunur.
2
KMnO4KMnO_4 bileşiğindeki mangan (MnMn) atomunun yükseltgenme basamağının hesaplanması.
Mn=+7Mn = +7
Potasyum (KK) alkali metal olup +1+1, oksijen (OO) ise −2-2 değerlik alır. Toplam yük sıfıra eşitlenerek +1+Mn+4(−2)=0+1 + Mn + 4(-2) = 0 denkleminden mangan atomunun yükseltgenme basamağı +7+7 olarak bulunur.
3
Cu2OCu_2O bileşiğindeki bakır (CuCu) atomunun yükseltgenme basamağının hesaplanması.
Cu=+1Cu = +1
Oksijen (OO) −2-2 değerlik alır. Toplam yük sıfıra eşitlenerek 2(Cu)+(−2)=02(Cu) + (-2) = 0 denkleminden bakır atomunun yükseltgenme basamağı +1+1 olarak bulunur.
4
FeSO4FeSO_4 bileşiğindeki demir (FeFe) atomunun yükseltgenme basamağının hesaplanması.
Fe=+2Fe = +2
Sülfat (SO42−SO_4^{2-}) kök iyonunun yükü −2-2 olduğundan, bileşikteki toplam yükün sıfır olması için demir (FeFe) atomunun yükseltgenme basamağı +2+2 olmalıdır.

Anahtar Kavram

Bileşiklerdeki atomların yükseltgenme basamaklarının toplamının sıfıra eşit olması ve çok atomlu iyon içeren bileşiklerde kök iyonunun toplam yükü kullanılarak metalin değerliğinin bulunması.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 4Soru →

Demir(III) sülfat (Fe2(SO4)3Fe_2(SO_4)_3) bileşiğindeki demir (26Fe_{26}Fe) ve kükürt (16S_{16}S) atomlarının yükseltgenme basamakları belirleniyor.

Buna göre, yükseltgenme basamağı belirlenen demir iyonunun temel hal elektron dizilimi ve kükürt atomunun yükseltgenme basamağı aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: [Ar]3d5[Ar] 3d^5 ve +6+6

Cevap

Demir iyonunun temel hal elektron dizilimi [Ar]3d5[Ar] 3d^5 ve kükürt atomunun yükseltgenme basamağı +6+6'dır.
Bileşikteki demir iyonunun yükü +3+3 olup, en dıştaki 4s4s orbitalinden 2 ve 3d3d orbitalinden 1 elektron koparılarak elektron dizilimi [Ar]3d5[Ar] 3d^5 şeklinde yazılır. Sülfat iyonundaki kükürt atomunun yükseltgenme basamağı ise toplam iyon yükü −2-2 eşitliği kullanılarak +6+6 olarak hesaplanır. Bu iki bilgiyi doğru şekilde içeren seçenek doğru cevaptır.

Adım Adım Çözüm

1
Bileşikteki demir iyonunun yükünü (yükseltgenme basamağını) belirleme.
Demir iyonunun yükseltgenme basamağı +3+3 olarak bulunur.
Demir(III) sülfat (Fe2(SO4)3Fe_2(SO_4)_3) iyonik bileşiği, Fe3+Fe^{3+} ve SO42−SO_4^{2-} iyonlarından oluşur. Dolayısıyla demir iyonunun yükü +3+3'tür.
2
Demir (Fe3+Fe^{3+}) iyonunun temel hal elektron dizilimini yazma.
Fe3+:[Ar]3d5Fe^{3+}: [Ar] 3d^5
Nötr demir atomunun (26Fe_{26}Fe) temel hal elektron dizilimi [Ar]4s23d6[Ar] 4s^2 3d^6 ��eklindedir. Katyon oluşturulurken elektronlar baş kuantum sayısı en büyük olan orbitalden (4s4s) başlanarak koparılır. 4s4s orbitalinden 2, 3d3d orbitalinden 1 elektron koparılarak [Ar]3d5[Ar] 3d^5 dizilimi elde edilir.
3
Sülfat (SO42−SO_4^{2-}) iyonundaki kükürt (SS) atomunun yükseltgenme basamağını hesaplama.
S=+6S = +6
SO42−SO_4^{2-} iyonunda oksijenin yükseltgenme basamağı −2-2'dir. İyondaki tüm atomların yükseltgenme basamakları toplamı iyon yüküne eşitlenir: S+4(−2)=−2  ⟹  S−8=−2  ⟹  S=+6S + 4(-2) = -2 \implies S - 8 = -2 \implies S = +6 bulunur.

Anahtar Kavram

İyonik bileşiklerdeki çok atomlu iyonların yüklerinden yararlanarak elementlerin yükseltgenme basamaklarının bulunması ve geçiş metallerinin katyon elektron dizilimlerinin yazılması.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 5Soru →

Aşağıda verilen azot (NN) içeren bileşikler ile bu bileşiklerdeki azot atomlarının yükseltgenme basamaklarını doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Amonyum klorür (NH4ClNH_4Cl) bileşiğindeki azot (NN) atomu
Diazot monoksit (N2ON_2O) bileşiğindeki azot (NN) atomu
Sodyum nitrit (NaNO2NaNO_2) bileşiğindeki azot (NN) atomu
Nitrik asit (HNO3HNO_3) bileşiğindeki azot (NN) atomu

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Amonyum klorür bileşiğindeki azot atomunun yükseltgenme basamağı -3, diazot monoksit bileşiğindeki azot atomunun yükseltgenme basamağı +1, sodyum nitrit bileşiğindeki azot atomunun yükseltgenme basamağı +3 ve nitrik asit bileşiğindeki azot atomunun yükseltgenme basamağı +5 değerleriyle eşleşir.
Amonyum klorür bileşiğindeki azot atomunun yükseltgenme basamağı -3, diazot monoksiteki azot atomunun yükseltgenme basamağı +1, sodyum nitritteki azot atomunun yükseltgenme basamağı +3 ve nitrik asitteki azot atomunun yükseltgenme basamağı +5 olarak hesaplanır ve bu değerlerle eşleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Amonyum klorür bileşiğindeki azot atomunun yükseltgenme basamağının hesaplanması
Amonyum klorür (NH4ClNH_4Cl) bileşiğinde NH4+NH_4^+ iyonu için azotun yükseltgenme basamağı −3-3 olarak bulunur.
Hidrojen ametallerle yaptığı bileşiklerde +1+1 değerlik alır. NH4+NH_4^+ iyonunun toplam yükü +1+1 olduğundan, N+4(+1)=+1N + 4(+1) = +1 eşitliğinden azotun değerliği −3-3 olur.
2
Diazot monoksit bileşiğindeki azot atomunun yükseltgenme basamağının hesaplanması
Diazot monoksit (N2ON_2O) bileşiğinde azotun yükseltgenme basamağı +1+1 olarak bulunur.
Oksijen bileşiklerinde genellikle −2-2 değerlik alır. Bileşik nötr olduğundan, atomların yükseltgenme basamakları toplamı sıfıra eşitlenir: 2(N)+(−2)=02(N) + (-2) = 0 eşitliğinden azotun değerliği +1+1 olur.
3
Sodyum nitrit bileşiğindeki azot atomunun yükseltgenme basamağının hesaplanması
Sodyum nitrit (NaNO2NaNO_2) bileşiğinde azotun yükseltgenme basamağı +3+3 olarak bulunur.
Sodyum (NaNa) 1A grubu metali olarak bileşiklerinde daima +1+1, oksijen ise −2-2 değerlik alır. Nötr bileşikte yükler toplamı sıfır olacağından, +1+N+2(−2)=0+1 + N + 2(-2) = 0 eşitliğinden azotun değerliği +3+3 olur.
4
Nitrik asit bileşiğindeki azot atomunun yükseltgenme basamağının hesaplanması
Nitrik asit (HNO3HNO_3) bileşiğinde azotun yükseltgenme basamağı +5+5 olarak bulunur.
Hidrojen +1+1, oksijen ise −2-2 değerlik alır. Nötr bileşikte yükler toplamı sıfır olacağından, +1+N+3(−2)=0+1 + N + 3(-2) = 0 eşitliğinden azotun değerliği +5+5 olur.

Anahtar Kavram

Kimyasal bileşiklerde ve çok atomlu iyonlarda elementlerin yükseltgenme basamaklarının hesaplanması kuralları.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 6Soru →

Aşağıda verilen geçiş metali bileşikleri ile bu bileşiklerde yer alan merkez metal atomlarının yükseltgenme basamaklarını doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

MnO2\text{MnO}_2 bileşiğindeki mangan (25Mn_{25}\text{Mn})
K2CrO4\text{K}_2\text{CrO}_4 bileşiğindeki krom (24Cr_{24}\text{Cr})
Cu2S\text{Cu}_2\text{S} bileşiğindeki bakır (29Cu_{29}\text{Cu})
Fe(NO3)3\text{Fe}(\text{NO}_3)_3 bileşiğindeki demir (26Fe_{26}\text{Fe})

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

MnO2\text{MnO}_2 bileşiğindeki mangan +4+4, K2CrO4\text{K}_2\text{CrO}_4 bileşiğindeki krom +6+6, Cu2S\text{Cu}_2\text{S} bileşiğindeki bakır +1+1 ve Fe(NO3)3\text{Fe}(\text{NO}_3)_3 bileşiğindeki demir +3+3 yükseltgenme basamağına sahiptir.
Bileşiklerdeki elementlerin bilinen sabit yükseltgenme basamakları (alkali metaller için +1+1, oksijen için genelde −2-2, nitrat kökü için −1-1 ve sülfür için −2-2) kullanılarak toplam yükün sıfıra eşitlenmesiyle merkez metal atomlarının yükseltgenme basamakları doğru eşleştirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
MnO2\text{MnO}_2 bileşiğindeki manganın yükseltgenme basamağını hesaplamak için oksijenin −2-2 değerlik aldığı kabul edilerek denklem kurulur.
Mn+2(−2)=0⇒Mn=+4\text{Mn} + 2(-2) = 0 \Rightarrow \text{Mn} = +4 bulunur.
Nötr bileşiklerin toplam yükü sıfıra eşittir.
2
K2CrO4\text{K}_2\text{CrO}_4 bileşiğindeki kromun yükseltgenme basamağını bulmak amacıyla potasyum için +1+1 ve oksijen için −2-2 değerleri denklemde yerine yazılır.
2(+1)+Cr+4(−2)=0⇒Cr=+62(+1) + \text{Cr} + 4(-2) = 0 \Rightarrow \text{Cr} = +6 bulunur.
1A grubu metalleri bileşiklerinde her zaman +1+1 yükseltgenme basamağına sahiptir.
3
Cu2S\text{Cu}_2\text{S} bileşiğindeki bakırın yükseltgenme basamağını bulmak amacıyla kükürdün metallerle yaptığı ikili bileşiklerde −2-2 değerlik aldığı göz önüne alınarak denklem kurulur.
2(Cu)+(−2)=0⇒Cu=+12(\text{Cu}) + (-2) = 0 \Rightarrow \text{Cu} = +1 bulunur.
Bakır değişken yükseltgenme basamağı alabilen bir geçiş metalidir; bu bileşikte kükürdün yükünü dengelemektedir.
4
Fe(NO3)3\text{Fe}(\text{NO}_3)_3 bileşiğindeki demirin değerliğini bulmak için çok atomlu bir iyon olan nitratın (NO3−\text{NO}_3^-) yükünün −1-1 olduğu kullanılır.
Fe+3(−1)=0⇒Fe=+3\text{Fe} + 3(-1) = 0 \Rightarrow \text{Fe} = +3 bulunur.
Katyonların ve anyonların toplam yükü sıfır olmalıdır.

Anahtar Kavram

Geçiş metallerinin nötr bileşiklerindeki yükseltgenme basamaklarının hesaplanması.
Elementlerin Yükseltgenme Basamakları Alıştırma Soruları — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin