Lozan Barış Antlaşması

15 soru

Soru 1Soru

Lozan Barış Antlaşması'nın hazırlık, müzakere ve yürürlüğe girme süreçlerinde meydana gelen aşağıdaki gelişmelerin kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Olayların doğru kronolojik sıralaması: Saltanatın kaldırılması, Lozan görüşmelerinin ilk döneminin kesintiye uğraması, İzmir İktisat Kongresi'nin toplanması, Lozan Barış Antlaşması'nın imzalanması ve İtilaf Devletleri kuvvetlerinin İstanbul'u tamamen boşaltması şeklindedir.
Kronolojik açıdan en erken olay konferans öncesinde ikiliğe son veren saltanatın kaldırılmasıdır (1 Kasım 1922). Ardından başlayan görüşmeler 4 Şubat 1923'te kesintiye uğramıştır. Bu ara dönemde İzmir İktisat Kongresi toplanmış (17 Şubat 1923), daha sonra ikinci dönem görüşmeleriyle antlaşma imzalanmış (24 Temmuz 1923) ve son olarak antlaşmanın onaylanmasıyla İstanbul tahliye edilmiştir (Ekim 1923).

Adım Adım Çözüm

1
Lozan Konferansı öncesi yaşanan temsiliyet sorununa yönelik gelişmeyi belirlemek
Saltanatın kaldırılması (1 Kasım 1922)
Lozan görüşmelerine Türk tarafını temsilen hem TBMM hem de İstanbul hükümetinin çağrılması üzerine ikiliği önleme amacı taşır.
2
Konferansın ilk döneminin akıbetini analiz etmek
Görüşmelerin kesintiye uğraması (4 Şubat 1923)
Kapitülasyonlar, Musul sınırları ve dış borçlar gibi milli egemenliği doğrudan ilgilendiren konularda uzlaşma sağlanamamasıdır.
3
Görüşmelerin kesintiye uğradığı ara dönemdeki iç gelişmeyi tespit etmek
İzmir İktisat Kongresi'nin toplanması (17 Şubat - 4 Mart 1923)
Askeri zaferlerin ekonomik bağımsızlıkla taçlandırılması ve yeni devletin ekonomi vizyonunun dünyaya duyurulması hedeflenmiştir.
4
Müzakerelerin sonuçlanmasını belirlemek
Lozan Barış Antlaşması'nın imzalanması (24 Temmuz 1923)
23 Nisan'da başlayan ikinci dönem görüşmelerinin uzlaşmayla tamamlanması ve nihai barışın sağlanmasıdır.
5
Antlaşmanın imzalanması ve onayından sonraki fiili uygulamayı saptamak
İstanbul'un İtilaf Devletleri tarafından tahliye edilmesi (Ekim 1923 başı)
Lozan Antlaşması'nın TBMM tarafından onaylanmasının ardından İtilaf Devletleri kuvvetlerinin şehri boşaltması yükümlülüğünün yerine getirilmesidir.

Anahtar Kavram

Lozan Barış Konferansı sürecindeki kronolojik gelişmeler ve bu süreçte dış politika ile iç politika arasındaki karşılıklı etkileşim.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 2Soru

Lozan Barış Antlaşması’nda Türk heyeti, yeni Türk devletinin tam bağımsızlığı ve ulusal egemenliği için büyük bir mücadele vermiş; ancak bazı konularda egemenlik haklarını kısıtlayıcı kararları kabul etmek zorunda kalırken, bazı konuları ise ileride çözülmek üzere ertelemiştir.

Buna göre, antlaşmada yer alan;

I. Boğazlar’ın yönetiminin, başkanlığını Türk delegesinin üstleneceği uluslararası bir komisyona bırakılması ve kıyılarının askerden arındırılması,
II. Türkiye-Irak sınırının (Musul sorunu) belirlenmesinin, antlaşmanın yür��rlüğe girmesinden sonraki dokuz ay içinde Türkiye ile İngiltere arasındaki ikili görüşmelere bırakılması,
III. Düyun-ı Umumiye idaresinin kaldırılarak Osmanlı borçlarının imparatorluktan ayrılan devletler arasında paylaştırılması ve Türkiye’nin borcunu kendi para birimi veya Fransız frangı ile taksitler halinde ödemesi

hükümlerinden hangileri, sırasıyla 'ulusal egemenliği kısıtlayıcı bir karara' ve 'çözümü konferans sonrasına ertelenen bir konuya' örnek oluşturur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve II

Cevap

I ve II ifadelerini i��eren seçenek doğrudur.
Boğazlar'ın uluslararası bir komisyon tarafından yönetilmesi ve kıyılarının askersizleştirilmesi Türkiye'nin egemenlik haklarını kısıtlayan bir karardır. Irak sınırı (Musul sorunu) ise Lozan'da çözülemeyerek antlaşma sonrasına bırakılan tek konudur. Dolayısıyla bu iki durum sırasıyla aranan özellikleri karşılamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Boğazlar maddesini egemenlik hakları açısından analiz etmek.
Boğazlar'da uluslararası bir komisyonun bulunması ve kıyıların askerden arındırılması, Türkiye'nin kendi toprakları üzerindeki tam hükümranlık hakkını sınırladığı için ulusal egemenliği kısıtlayıcı bir karadır.
Ulusal egemenlik, bir devletin kendi sınırları içinde başka hiçbir otorite kabul etmeden tam yetkili olmasını gerektirir.
2
Irak sınırı (Musul) maddesini konferansın gidişatı açısından incelemek.
Türkiye-Irak sınırı Lozan'da çözülememiş, antlaşma imzalandıktan sonraki dokuz ay içinde Türkiye ve İngiltere arasında yapılacak ikili görüşmelere bırakılmıştır.
Musul üzerindeki anlaşmazlık çözülemediği için çözümün konferans sonrasına ertelendiğini gösterir.
3
Osmanlı borçları maddesini bağımsızlık ve egemenlik yönüyle değerlendirmek.
Düyun-ı Umumiye'nin kaldırılması ve borçların paylaştırılarak Türk lirası veya Fransız frangı olarak ödenmesinin kabulü, ekonomik bağımsızlığı kurtarmış ve konuyu net bir çözüme kavuşturmuştur. Egemenliği kısıtlayıcı olmadığı gibi ertelenen bir husus da değildir.
Mali denetimin son bulması egemenliği pekiştirir.
4
Doğru eşleştirmeyi yaparak sonuca ulaşmak.
Birinci öncül egemenlik kısıtlamasına, ikinci öncül ise ertelenen konuya tam olarak uymaktadır. Dolayısıyla doğru seçenek bu iki öncülü içeren seçenektir.
Sırasıyla yapılan tanımlar I ve II nolu hükümleri doğrulamaktadır.

Anahtar Kavram

Lozan Barış Antlaşması'ndaki maddelerin ulusal egemenlik, tam bağımsızlık ve diplomasi süreçleri açısından analiz edilmesi
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 3Soru

Lozan Barış Antlaşması'nda ele alınan aşağıdaki konuları, antlaşmada kabul edilen çözüm şekilleriyle doğru olacak biçimde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Kapitülasyonlar
Musul Sorunu
Boğazlar

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kapitülasyonlar tamamen kaldırılmış, Musul Sorunu Türkiye ile İngiltere arasındaki ikili görüşmelere ertelenmiş, Boğazlar ise uluslararası bir komisyonun yönetimine bırakılmıştır.
Kapitülasyonların kaldırılması ekonomik bağımsızlığı sağlamış; Musul Sorunu çözülemeyerek ikili görüşmelere bırakılmış; Boğazlar ise komisyon yönetimine devredilerek egemenlik sınırlandırılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Kapitülasyonlar konusunun Lozan'daki durumunu analiz etmek
Kapitülasyonların tüm sonuçlarıyla ve istisnas��z kaldırıldığı belirlenmiştir.
Türk heyetinin konferansta taviz vermediği iki konudan biri tam bağımsızlıktır ve bu durum kapitülasyonların kaldırılmasıyla sağlanmıştır.
2
Musul Sorunu'nun Lozan'daki durumunu tespit etmek
İngiltere ile uzlaşma sağlanamadığı için konunun konferans sonrasına ertelendiği belirlenmiştir.
Musul konusundaki sınır anlaşmazlığı nedeniyle barış sürecinin tıkanmasını önlemek amacıyla çözüm ikili müzakerelere bırakılmıştır.
3
Boğazlar statüsünün egemenlik üzerindeki etkisini belirlemek
Boğazlar'ın uluslararası komisyon tarafından yönetilmesinin kabul edildiği bulunmuştur.
Komisyonun varlığı ve Boğazlar'ın iki yakasının askersizleştirilmesi doğrudan egemenlik haklarımızı kısıtlar.

Anahtar Kavram

Lozan Barış Antlaşması Hükümleri ve Bağımsızlık Analizi
Soru 4Soru

Lozan Barış Antlaşması'nda yeni Türk devletinin bağımsızlığı ve sınırları uluslararası alanda tescil edilmiştir. Ancak bazı konularda uzlaşma sağlanamadığı için kesin çözümler sonraya bırakılmıştır.

Buna g��re, Lozan Barış Antlaşması’nda Irak sınırı (Musul) meselesinin çözümü konusunda aşağıdaki kararlardan hangisi alınmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Konunun çözümü, antlaşmanın imzalanmasından sonra Türkiye ile İngiltere arasında yapılacak ikili görüşmelere bırakılmıştır.

Cevap

Konunun çözümü, antlaşmanın imzalanmasından sonra Türkiye ile İngiltere arasında yapılacak ikili görüşmelere bırakılmıştır.
Lozan Barış Antlaşması'nda Irak sınırı (Musul sorunu) çözüme kavuşturulamamış ve antlaşmanın imzalanmasından sonra Türkiye ile İngiltere arasında yapılacak ikili görüşmelere bırakılması yönünde karar alınmıştır. Bu durum, antlaşmanın ilgili maddesinde açıkça belirtilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Lozan Barış Antlaşması'nda çözüme kavuşturulamayan konuları analiz etme.
Irak sınırının (Musul sorunu) konferansta çözülemeyen tek sınır konusu olduğu tespit edilir.
Türkiye ve İngiltere'nin Musul üzerindeki hak iddialarından taviz vermemesi nedeniyle ortak bir karar alınamamıştır.
2
Antlaşmada bu konuyla ilgili alınan kararı belirleme.
Sorunun çözümünün antlaşmanın imzalanmasından sonraki 9 aylık sürede iki ülke arasında yapılacak ikili görüşmelere bırakıldığı görülür.
Konferansın tıkanmasını önlemek amacıyla bu konunun çözümü sonraya ertelenmiştir.

Anahtar Kavram

Lozan Barış Antlaşması'nda Musul sorununun çözülemeyerek Türkiye-İngiltere arasındaki ikili görüşmelere bırakılması kararı.
Soru 5Soru

Lozan Barış Antlaşması'nın diplomasi tarihi içindeki gelişim süreci ve bu süreçte yaşanan iç-dış siyasi gelişmeler göz önüne alındığında, aşağıdaki olayların kronolojik olarak eskiden yeniye doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Olayların doğru kronolojik sıralaması: İtilaf Devletleri'nin Lozan Konferansı'na ortak daveti, Türk heyetine kapitülasyonlar ve Ermeni yurdu konularında taviz verilmemesi talimatının iletilmesi, konferansın kesintiye uğradığı dönemde ordunun askeri yığınak yapması ve antlaşmanın İkinci TBMM tarafından onaylanması şeklindedir.
Kronolojik sıralama yapıldığında ilk sırada İtilaf Devletleri'nin Ekim 1922'deki ortak daveti yer alır. Bu davet saltanatın kaldırılmasına yol açmıştır. Ardından Kasım 1922'de Lozan'a gidecek heyete tavizsiz direktifler iletilmiştir. Görüşmeler Şubat 1923'te kesintiye uğrayınca Türk ordusu Boğazlar ve Musul hattına askeri yığınak yapmıştır. Son olarak, antlaşmanın imzalanmasının ardından Ağustos 1923'te yeni seçilen İkinci TBMM onay sürecini tamamlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Olayların gerçekleştiği tarihsel süreçleri belirlemek.
İtilaf Devletleri'nin ortak daveti Ekim 1922'de yapılmış, Türk heyetinin kesin direktif alması Kasım 1922'de heyet yola çıkmadan önce gerçekleşmiş, askeri yığınak Şubat-Mart 1923'teki kesinti döneminde yapılmış, İkinci TBMM'nin antlaşmayı onaylaması ise Ağustos 1923'te olmuştur.
Sıralama sorusunu çözebilmek için her bir gelişmenin kronolojik yerini netleştirmek gerekir.
2
Olayları en eskiden en yeniye doğru sıraya dizmek.
Ortak davet (Ekim 1922) -> Kesin talimat (Kasım 1922) -> Askeri yığınak (Şubat-Mart 1923) -> TBMM onayı (Ağustos 1923).
Kronolojik sıralama kuralına göre geçmişten günümüze doğru sıralama yapılması gerekmektedir.

Anahtar Kavram

Lozan Barış Konferansı ve Antlaşması'nın hazırlık, müzakere ve onay süreçlerindeki siyasi ve askeri gelişmelerin kronolojisi.
Soru 6Soru

Lozan Barış Konferansı’nda Türk delegasyonu; egemenlik haklarının korunması, tam bağımsızlığın sağlanması ve iç işlerine karışılamaması ilkelerini kırmızı çizgi olarak belirlemiştir. Bu ilkeler doğrultusunda çetin müzakereler yürütülmüş ve birçok konuda Misak-ı Milli'ye uygun sonuçlar elde edilmiştir. Ancak bazı maddelerde, dönemin uluslararası dengeleri sebebiyle Türkiye'nin hükümranlık haklarını kısıtlayan geçici veya kalıcı tavizler verilmek durumunda kalınmıştır.

Buna göre Lozan Barış Antlaşması'nda alınan aşağıdaki kararlardan hangisi, yeni Türk devletinin ulusal egemenliğini ve askeri güvenliğini kısıtlayan bir hüküm içermektedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Boğazlar bölgesinin silahsızlandırılması ve yönetiminin uluslararası bir komisyona devredilmesi

Cevap

Boğazlar bölgesinin silahsızlandırılması ve yönetiminin uluslararası bir komisyona devredilmesi
Boğazlar bölgesinin silahsızlandırılması askeri savunmayı zayıflatırken, yönetiminin başkanı Türk olsa dahi uluslararası bir komisyona verilmesi, yeni Türk devletinin kendi toprakları üzerindeki mutlak hükümranlık hakkını kısıtlamış ve egemenlik ilkesine gölge düşürmüştür.

Adım Adım Çözüm

1
Lozan Antlaşması kararlarını, Türk heyetinin 'tam bağımsızlık' ve 'ulusal egemenlik' ilkeleri çerçevesinde değerlendirin.
Kapitülasyonlar, yabancı okullar ve azınlık hakları gibi konuların egemenliği güçlendirecek şekilde çözüldüğünü; Boğazlar konusunun ise egemenliği sınırlandırdığını belirleyin.
Soruda egemenliği ve askeri güvenliği doğrudan kısıtlayan kararın bulunması istenmektedir.
2
Boğazlar ile ilgili alınan kararın hükümlerini detaylıca analiz edin.
Boğazlar bölgesinin silahsızlandırılması ve başkanlığını bir Türk'ün üstleneceği uluslararası bir komisyon tarafından yönetilecek olması kararlarının, savunma güvenliğine ve hükümranlık haklarına gölge düşürdüğünü saptayın.
Silahsız bölge askeri savunmayı doğrudan imkansız kılarken, uluslararası bir kurul varlığı devletin kendi topraklarındaki mutlak otoritesini kısıtlar.
3
Diğer seçeneklerdeki konuların statüsünü değerlendirin ve Irak sınırı konusunun özel durumunu belirleyin.
Irak sınırının Lozan'da çözülemeyerek ertelendiğini, dolayısıyla bu maddede nihai kısıtlayıcı bir karar alınmadığını saptayarak doğru sonuca ulaşın.
Çeldiricilerde yer alan ertelenen konular yanılgısının ve egemenliği güçlendiren kararların doğru cevapla karıştırılmasını önlemek.

Anahtar Kavram

Lozan Barış Antlaşması'nda egemenlik ve bağımsızlık mücadeleleri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 7Soru

Lozan Barış Antlaşması'nda alınan kararlar ile bu kararların yeni Türk devletinin bağımsızlık ve egemenlik hakları açısından doğurduğu sonuçları doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Kapit��lasyonların ve Düyun-u Umumiye idaresinin Türkiye'deki yetkilerinin tamamen kaldırılması
Boğazlar'ın yönetiminin başkanı Türk olan uluslararası bir komisyona bırakılması ve kıyılarının silahsızlandırılması
Irak sınırının belirlenmesinin Türkiye ile İngiltere arasında antlaşmadan sonra yapılacak ikili görüşmelere ertelenmesi
Ülkedeki tüm azınlıkların Türk vatandaşı kabul edilerek yabancı devletlerin himaye haklarına son verilmesi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kapitülasyonların kaldırılması ekonomik bağımsızlığı sağlamış; Boğazlar komisyonunun kurulması egemenlik haklarını kısıtlamış; Irak sınırının ertelenmesi Misak-ı Millî'nin tamamlanmasını sonraya bırakmış; azınlıkların Türk vatandaşı sayılması ise dış müdahaleleri önlemiştir.
Kapitülasyonların kaldırılması ekonomik bağımsızlığı tam olarak sağlarken; Boğazlar'da bir komisyonun bulunması egemenliğe gölge düşürmüştür. Irak sınırının ertelenmesi pürüzlerin sürdüğünü kanıtlarken; azınlıkların vatandaşlığı iç işlerimize yönelik dış müdahaleleri engellemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Lozan Antlaşması'ndaki maddelerin niteliğini belirleme.
Kapitülasyonlar, Boğazlar, Irak sınırı ve azınlık hakları konularının bağımsızlık mücadelesindeki yeri tespit edilir.
Antlaşma kararlarının egemenlik üzerindeki yansımalarını doğru analiz etmek amacıyla konular sınıflandırılır.
2
Kararları egemenlik ve tam bağımsızlık kriterlerine göre eşleştirme.
Kapitülasyonlar ile ekonomik bağımsızlık; Boğazlar komisyonu ile egemenlik kısıtlaması; Irak sınırının ertelenmesi ile Misak-ı Millî pürüzü; azınlıkların vatandaşlığı ile iç işlerine müdahalenin önlenmesi eşleştirilir.
Maddelerin her birinin uluslararası hukuk ve ulusal egemenlik açısından doğurduğu sonuçların tespiti sağlanır.

Anahtar Kavram

Lozan Barış Antlaşması kararlarının ulusal egemenlik ve bağımsızlık ilkeleri açısından analizi
Soru 8Soru

Lozan Barış Antlaşması’nda Osmanlı borçlarının imparatorluktan ayrılan devletler arasında paylaştırılarak Türk payına düşen kısmın kâğıt para ve Türk lirası cinsinden ödenmesi kabul edilmiş; ayrıca Duyun-ı Umumiye’nin Türkiye’deki vergi gelirlerine el koyma yetkisine son verilmiştir.

Buna göre, Lozan Antlaşması'nın mali hükümleriyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Türkiye'nin ekonomik bağımsızlığını ve mali egemenliğini kısıtlayan dış denetim mekanizmaları ortadan kaldırılmıştır.

Cevap

Türkiye'nin ekonomik bağımsızlığını ve mali egemenliğini kısıtlayan dış denetim mekanizmaları ortadan kaldırılmıştır.
Duyun-ı Umumiye İdaresi'nin Osmanlı İmparatorluğu'nun gelir kaynaklarına doğrudan el koyarak yabancı alacaklılar lehine çalışması, egemen devlet anlayışına aykırıydı. Lozan'da bu idarenin yetkilerine son verilmesi ve borçların makul bir planla taksitlendirilmesi, yeni Türk devletinin ekonomik ve mali bağımsızlığını tam anlamıyla tescil etmesini sağlamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Duyun-ı Umumiye'nin (Genel Borçlar İdaresi) işlevini analiz edin.
Duyun-ı Umumiye, Osmanlı Devleti'nin vergi kaynaklarına el koyarak yabancı devletlerin mali çıkarlarını koruyan egemenliği kısıtlayıcı bir dış denetim organıdır.
Mali bağımsızlığın önündeki en büyük engeli tespit etmek.
2
Lozan Antlaşması'nda borçlar ve Duyun-ı Umumiye ile ilgili alınan kararları inceleyin.
Duyun-ı Umumiye'nin yetkilerine son verilmiş, borçlar ise Osmanlı'dan ayrılan diğer devletlerle paylaştırılarak taksitlendirilmiştir.
Bu kararların doğrudan hangi egemenlik hakkını kurtardığını bulmak.
3
Elde edilen sonuçları seçeneklerle karşılaştırın.
Mali denetimlerin kaldırılması ve borçların egemen bir şekilde yapılandırılması doğrudan mali egemenlik ve tam ekonomik bağımsızlığı sağlamıştır.
Doğru seçeneğe ulaşmak.

Anahtar Kavram

Lozan Barış Antlaşması'nın mali hükümleri ve ekonomik bağımsızlık (mali egemenlik)
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 9Soru

Lozan Barış Konferansı’nda delegeler arasında en çetin müzakereler; sınırların çizilmesi, kapitülasyonlar, dış borçlar ve Boğazlar meselesi gibi egemenlik konularında yaşanmıştır. Konferansta Türk heyetinin taviz vermediği konuların yanında, askeri ve diplomatik şartlar gereği bazı meseleler ertelenmiş ya da Misak-ı Milli'den taviz verilerek çözülebilmiştir.

Buna göre, Lozan Barış Antlaşması'nda sınırların belirlenmesi ve toprak paylaşımı ile ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yunanistan ile sınır Meriç Nehri olarak kabul edilmiş, ayrıca savaş tazminatı karşılığında Karaağaç bölgesi Türkiye'ye bırak��lmıştır.

Cevap

Yunanistan ile sınır Meriç Nehri olarak kabul edilmiş, ayrıca savaş tazminatı karşılığında Karaağaç bölgesi Türkiye'ye bırakılmıştır.
Yunanistan sınırı konusunda Meriç Nehri'nin sınır kabul edilmesi ve Karaağaç bölgesinin savaş tazminatı olarak Türkiye'ye bırakılması kararı, Lozan Antlaşması'nda kesinleşen sınır ve toprak paylaşımı maddesidir. Yunanistan'ın Karaağaç'ı vermesi aynı zamanda savaşın sorumluluğunu üstlendiğinin de hukuki bir kanıtıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Lozan Barış Antlaşması'ndaki sınır maddelerini incelemek.
Yunanistan sınırında Meriç Nehri'nin sınır kabul edildiği ve Karaağaç'ın tazminat olarak kazanıldığı doğrulanır.
Bat�� sınırının yasal zeminini ve savaş tazminatı hakkını tespit etmek.
2
Diğer sınır maddelerinin durumunu değerlendirmek.
Musul'un ertelendiği, Hatay'ın dışarıda kaldığı, doğu sınırında yeni bir değişiklik olmadığı ve On İki Ada'nın İtalya'ya bırakıldığı belirlenir.
Çözüme ulaşmayan veya farklı şekilde çözülen sınır konularını eleyerek doğru seçeneği netleştirmek.

Anahtar Kavram

Lozan Barış Antlaşması'nda Sınırlar ve Egemenlik Hakları
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 10Soru

Lozan Barış Konferansı sürecinde yaşanan aşağıdaki gelişmeleri kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kronolojik olarak doğru sıralama; İtilaf Devletleri'nin Lozan Konferansı için TBMM Hükümeti ile birlikte İstanbul Hükümeti'ni de davet etmesi, TBMM'nin konferansta çift başlılık yaşanmasını önlemek amacıyla saltanatı kaldırması, egemenlik haklarından taviz verilmek istenmemesi üzerine Lozan'daki gör��şmelerin kesintiye uğraması ve Lozan Barış Antlaşması metninin yeni seçilen II. TBMM tarafından onaylanması şeklindedir.
Lozan Konferansı sürecindeki gelişmeler sırasıyla; İtilaf Devletleri'nin 27 Ekim 1922'deki ortak daveti, bu davete karşılık TBMM'nin 1 Kasım 1922'de saltanatı kaldırması, müzakereler sırasında uzlaşılamaması üzerine 4 Şubat 1923'te görüşmelerin kesintiye uğraması ve en nihayetinde antlaşmanın imzalanmasının ardından 23 Ağustos 1923'te II. TBMM tarafından onaylanarak yürürlük kazanması şeklinde gerçekleşmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Konferans öncesi İtilaf Devletleri'nin diplomatik girişiminin belirlenmesi.
İtilaf Devletleri'nin 27 Ekim 1922'de her iki hükümeti birlikte çağırdığı tespit edilir.
Bu davet, Türkiye iç politikasında saltanatın kaldırılmasını doğrudan tetikleyen ilk olaydır.
2
TBMM'nin davete verdiği siyasi yanıtın tarihsel sırasının saptanması.
TBMM'nin 1 Kasım 1922'de saltanatı kaldırdığı tespit edilir.
Konferansa tek temsilci olarak katılarak Türk milletinin haklarını tek elden savunmak amaçlanmıştır.
3
Müzakere sürecinde yaşanan krizin tarihsel yerinin belirlenmesi.
4 Şubat 1923'te görüşmelerin kesintiye uğradığı saptanır.
Konferans 21 Kasım 1922'de başladıktan sonra kapitülasyonlar ve borçlar gibi egemenliğe aykırı dayatmalar nedeniyle görüşmeler durmuştur.
4
İmzalanan antlaşmanın yasallık kazanma aşamasının belirlenmesi.
24 Temmuz 1923'te imzalanan antlaşmanın 23 Ağustos 1923'te II. TBMM tarafından onaylandığı saptanır.
Uluslararası antlaşmaların meclis onayından geçerek hukuken yürürlüğe girmesi son aşamadır.

Anahtar Kavram

Lozan Barış Antlaşması'nın diplomatik ve siyasi süreç kronolojisi ile TBMM'nin egemenlik ve tam bağımsızlık adımları.
Soru 11Soru

Lozan Barış Konferansı görüşmelerinde Türk heyeti; Türkiye sınırları içindeki yabancı okulların ayrıcalıklı statülerine son verilerek Türk kanun ve yönetmeliklerine tabi tutulması konusunda tavizsiz bir tutum sergilemiş ve bu talebini antlaşma metnine dahil ettirmeyi başarmıştır.

Bu hükümle yeni Türk devletinin doğrudan aşağıdakilerden hangisini amaçladığı savunulabilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bağımsız devlet anlayışı doğrultusunda egemenlik haklarını korumayı ve dış güçlerin iç işlerine müdahalelerini engellemeyi

Cevap

Bağımsız devlet anlayışı doğrultusunda egemenlik haklarını korumayı ve dış güçlerin iç işlerine müdahalelerini engellemeyi
Lozan Antlaşması'nda yabancı okulların Türk kanun ve yönetmeliklerine tabi tutulması kararı, dış güçlerin bu okulları kendi siyasi amaçları doğrultusunda kullanmasını ve Türkiye'nin iç işlerine karışmasını engellemiştir. Bu karar doğrudan ulusal egemenliği pekiştirmeyi ve bağımsız devlet anlayışını korumayı amaçlamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Lozan Antlaşması'ndaki yabancı okullar maddesinin içeriğini analiz etme.
Yabancı okulların tamamen Türk kanunlarına tabi kılınması ve yabancı denetimin sona erdirilmesi hükmüne ulaşılır.
Soruda verilen bilginin temel amacını belirlemek için öncelikle ilgili hükmün ne anlama geldiğini anlamak gerekir.
2
Yabancı okulların dış devletlerin müdahalesinden kurtarılmasının egemenlik ve bağımsızlık kavramlarıyla ilişkisini kurma.
Osmanlı döneminde yabancı devletlerin bu okulları bahane ederek iç işlerine karıştığı gerçeğinden hareketle, yeni düzenlemenin bu müdahaleleri önlediği sonucuna varılır.
Alınan kararın doğrudan ulusal egemenlik ve iç işlerinin korunması amacına hizmet ettiğini göstermek.
3
Doğru seçeneği belirleme ve diğer çeldiricileri eleme.
Bağımsız devlet anlayışı ve egemenlik haklarının korunması ile ilgili ifadenin doğru cevap olduğu saptanır; ertelenen konular, anakronizm içeren güncel mevzuat iddiaları ve denizcilikle ilgili Kabotaj Kanunu elenir.
En kapsamlı ve tarihsel açıdan doğru olan yargıyı bulmak.

Anahtar Kavram

Lozan Barış Antlaşması'nda egemenlik ve bağımsızlık kararları (Yabancı Okullar Sorunu)
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 12Soru

Lozan Barış Antlaşması'nda karara bağlanan aşağıdaki konuları, antlaşmada yer alan çözüm şekilleriyle doğru biçimde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Kapitülasyonlar
Musul Sorunu
Dış Borçlar
Boğazlar

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kapitülasyonlar tamamen kaldırılmış; Musul Sorunu Türkiye ile İngiltere arasındaki ikili görüşmelere bırakılmış; Dış Borçlar Osmanlı'dan ayrılan devletlere paylaştırılarak taksitlendirilmiş; Boğazlar ise uluslararası bir komisyonun yönetimine bırakılmıştır.
Kapitülasyonların kaldırılması tam ekonomik bağımsızlığı sağlamış, Musul Sorunu çözülemeyerek ikili görüşmelere ertelenmiş, Dış Borçlar Osmanlı'dan ayrılan devletlere paylaştırılmış ve Boğazlar uluslararası komisyona bırakılmıştır. Bu eşleştirmeler tarihsel gerçeklere tam olarak uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
Kapitülasyonların durumunu incelemek.
Kapitülasyonların kaldırılması, Türk heyetinin taviz vermediği konulardan biridir ve antlaşmada tamamen kaldırıldığı belirtilmiştir. Bu durum tam ekonomik bağımsızlığı sağlayan ifadeyle eşleşir.
Milli Mücadele'nin ekonomik hedeflerinden biri kapitülasyonların kaldırılmasıdır.
2
Musul Sorunu'nun statüsünü belirlemek.
Musul (Irak sınırı) konusu, Türkiye ile İngiltere arasında anlaşmazlığa yol açtığı için Lozan'da çözülememiş ve konferans sonrasındaki ikili görüşmelere bırakılmıştır.
İngiltere'nin Musul üzerindeki hak iddiaları ve Türkiye'nin Misak-ı Milli sınırlarını savunması süreci tıkamış ve konunun sonraya bırakılmasına neden olmuştur.
3
Osmanlı borçlarının çözüm yöntemini tespit etmek.
Dış borçlar, Osmanlı Devleti'nden ayrılan halef devletler arasında hisseleri oranında paylaştırılmış ve Türkiye'nin üzerine düşen borç tutarı taksitler halinde ödenmek üzere karara bağlanmıştır.
Düyun-u Umumiye'nin tasfiye edilmesi ve mali egemenliğin kurulması hedeflenmiştir.
4
Boğazlar konusunun Lozan'daki durumunu analiz etmek.
Boğazlar'ın geçiş rejimi, başkanı Türk olan uluslararası bir komisyon tarafından düzenlenecek ve Boğazlar'ın her iki yakası silahsızlandırılacaktır.
Bu karar Türkiye'nin savunma güvenliğini ve egemenlik haklarını kısıtlayıcı bir nitelik taşımaktadır.

Anahtar Kavram

Lozan Barış Antlaşması'ndaki maddelerin ve çözümlerin Türkiye'nin egemenlik ve bağımsızlık hakları açısından analizi.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 13Soru

Lozan Barış Konferansı'nda taraflar arasında çözüme kavuşturulamayan Irak sınırı (Musul) meselesi, antlaşmanın imzalanmasından sonraki dokuz ay içinde Türkiye ile ��ngiltere arasında yapılacak ikili görüşmelere bırakılmıştır. Bu süre zarfında da bir uzlaşma sağlanamazsa konunun Milletler Cemiyetine götürülmesi kararlaştırılmıştır.

Bu bilgilere göre, Lozan Barış Antlaşması ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Konferansta ele alınan tüm sınır meselelerinin kesin ve nihai bir çözüme ulaştırılamadığına

Cevap

Konferansta ele alınan tüm sınır meselelerinin kesin ve nihai bir çözüme ulaştırılamadığına
Doğru cevap, konferansta ele alınan tüm sınır meselelerinin kesin ve nihai bir çözüme ulaştırılamadığı yargısıdır. Metinde belirtildiği üzere Irak sınırı (Musul sorunu) Lozan Konferansı'nda çözülemeyerek antlaşma sonrasına ertelenmiştir. Bu durum, antlaşmanın imzalanmasıyla tüm sorunların tamamen çözülemediğini açıkça göstermektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Metni analiz etme
Lozan'da Musul (Irak sınırı) meselesinin çözülemediği, antlaşmadan sonraya (ikili görüşmelere ve gerekirse Milletler Cemiyetine) bırakıldığı tespit edilir.
Soruda verilen öncül bilgiyi doğru şekilde anlamak ve çıkarım yapmak.
2
Seçenekleri değerlendirme
Irak sınırının kesin olarak çizilmediği, aksine ertelendiği görülür. Diğer ertelenmeyen konularla (kapitülasyonlar vb.) ve tarihsel kronolojiyle (Milletler Cemiyeti üyeliği) çelişen seçenekler elenir.
Çözülemeyen bir konunun ertelenmesinin, antlaşmada her konunun nihayete erdirilemediği anlamına geldiğini doğrulamak.
3
Sonuca ulaşma
Metinden çıkarılabilecek en kesin yargının, konferansta ele alınan tüm sınır meselelerinin nihai bir çözüme ulaştırılamayıp sonraya bırakıldığı yargısı olduğu belirlenir.
Doğru seçeneği işaretlemek.

Anahtar Kavram

Lozan Barış Antlaşması'nda çözülemeyen veya ertelenen konular ve bunların Türk dış politikasına etkileri.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 14Soru

Lozan Barış Konferansı sürecinde Türk heyetinin bağımsızlık ilkelerinden taviz vermemesi nedeniyle görüşmeler kesintiye uğramış ve bu arada geçen sürede diplomatik, iç siyasi ve ekonomik alanlarda önemli gelişmeler yaşanmıştır.

Buna göre, Lozan Barış Konferansı ve bu kesinti sürecinde yaşanan aşağıdaki gelişmelerin kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralaması nasıl olmalıdır?

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Lozan Konferansı ve kesinti sürecindeki gelişmelerin doğru kronolojik sıralaması: Lozan görüşmelerinin kesintiye uğraması, İzmir İktisat Kongresi'nin toplanması, TBMM'nin seçimlerin yenilenmesi kararı alması ve Lozan görüşmelerinin ikinci döneminin başlaması şeklindedir.
Lozan Barış Konferansı'nın kronolojik akışı incelendiğinde; kapitülasyonlar ve borçlar gibi konulardaki anlaşmazlıklar nedeniyle 4 Şubat 1923'te görüşmelere ara verilmiştir. Bu arada geçen sürede, bağımsızlık hedeflerini göstermek amacıyla 17 Şubat 1923'te İzmir İktisat Kongresi toplanmış, ardından iç politikadaki anlaşmazlıkları gidermek ve Lozan delegasyonunu rahatlatmak için 1 Nisan 1923'te TBMM seçim kararı almış, sonrasında ise 23 Nisan 1923'te ikinci dönem görüşmeleri başlamıştır. Bu durum belirtilen sıralamayı doğrulamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Gelişmelerin tarihsel başlangıç noktalarını ve tarihlerini belirleme
Görüşmelerin kesintiye uğraması 4 Şubat 1923'te gerçekleşmiştir.
Sıralamadaki ilk kronolojik olayı tespit etmek için.
2
Kesinti sürecindeki ekonomik gelişmeyi belirleme
İzmir İktisat Kongresi'nin 17 Şubat 1923'te toplanması ikinci sıradadır.
Ekonomik bağımsızlık hedeflerinin bu kesinti sürecinde dünyaya duyurulmasını kronolojik sıraya yerleştirmek için.
3
Kesinti sürecindeki iç siyasi gelişmeyi belirleme
TBMM'nin seçimlerin yenilenmesi yönünde karar alması 1 Nisan 1923'tedir.
Lozan görüşmeleri yeniden başlamadan hemen önce meclis içindeki tartışmaları sonlandırma çabasını belirlemek için.
4
Görüşmelerin yeniden başlama tarihini belirleme
Lozan görüşmelerinin ikinci döneminin başlaması 23 Nisan 1923'tür.
Kesinti döneminin sona erdiğini ve müzakerelerin kaldığı yerden devam ettiğini göstermek için.

Anahtar Kavram

Lozan Konferansı Kesinti Dönemi ve Gelişmeler
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 15Soru

Lozan Barış Konferansı'nda en çetin tartışmaların yaşandığı konulardan biri de İstanbul'daki Fener Rum Patrikhanesi'nin statüsü olmuştur. Türk heyeti, bu kurumun geçmişte yabancı devletlerin iç işlerimize müdahale etmesine zemin hazırladığı gerekçesiyle sınır dışı edilmesini savunmuştur. Yapılan müzakereler sonucunda Patrikhanenin İstanbul'da kalması kabul edilmiş; ancak dünyevi, siyasi ve hukuki yetkileri kaldırılarak sadece dini bir kurum olarak Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına tabi olması kararlaştırılmıştır.

Bu düzenleme ile Türkiye'nin doğrudan aşağıdakilerden hangisini hedeflediği savunulabilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Egemenlik haklarını koruyarak iç işlerine karışılmasını engellemeyi

Cevap

Egemenlik haklarını koruyarak iç işlerine karışılmasını engellemeyi
Fener Rum Patrikhanesi'nin siyasi ve hukuki yetkilerinden arındırılarak yalnızca dini bir kurum statüsüne indirilmesi ve Türkiye Cumhuriyeti kanunlarına tabi kılınması, Avrupalı devletlerin azınlıkları koruma bahanesiyle devletin iç işlerine karışmasını önlemeyi amaçlar. Bu durum doğrudan egemenlik haklarının korunmasıyla ilgilidir.

Adım Adım Çözüm

1
Fener Rum Patrikhanesi'nin Osmanlı dönemindeki statüsünü ve Lozan'daki Türk tezini analiz etmek
Osmanlı Devleti'nde geniş yetkilere sahip olan Patrikhanenin, Avrupalı devletler tarafından azınlık hakları bahanesiyle iç işlerimize müdahale aracı olarak kullanıldığının tespit edilmesi.
Konunun tarihsel arka planını ve Türk heyetinin sınır dışı etme talebinin gerekçesini anlamak.
2
Lozan'da varılan uzlaşmanın içeriğini değerlendirmek
Patrikhanenin İstanbul'da kalmasına izin verilmesi karşılığında, tüm siyasi, dünyevi ve hukuki yetkilerinin elinden alınarak yalnızca dini bir kurum haline getirilmesi ve Türk kanunlarına bağlanması.
Kurumun egemenlik sınırları içine çekilerek ayrıcalıklı yapısının sonlandırıldığını saptamak.
3
Elde edilen sonucun Türkiye Cumhuriyeti açısından amacını yorumlamak
Yabancı devletlerin himaye veya azınlık hakları iddiasıyla Türkiye'nin iç egemenlik haklarını ihlal etmesinin önüne geçilmesi.
Alınan kararın doğrudan ulusal egemenliği koruma ve iç işlerine müdahaleyi engelleme hedefine hizmet ettiğini belirlemek.

Anahtar Kavram

Lozan Barış Antlaşması'nda egemenlik haklarının korunması ve Fener Rum Patrikhanesi'nin statüsü
Tahmini Süre:2m 0s