Soru

Zorluk: ZorParagrafta Ana Düşünce

Bilimsel ilerlemeyi, üst üste konan tuğlalarla yükselen ve sürekli büyüyen bir duvar imgesiyle açıklamak oldukça yaygındır. Ancak bu doğrusal birikim anlatısı, bilimin gerçek serüvenini yansıtmada yetersiz kal��r. Bilim tarihi, mutlak doğruların pürüzsüzce üst üste yığılmasından ziyade, dönemin en güçlü ve ikna edici kuramlarının zamanla yetersiz kalarak yerini yeni modellerle ikame etmesi sürecidir. Bug��n evreni anlamlandırmak için kullandığımız kuramlar, gelecekte yerini daha kapsamlı açıklamalara bırakacak olan geçici haritalardan ibarettir. Bilimi güçlü kılan asıl şey de ulaştığı sonuçların sarsılmazlığı değil, kendi hatalarını sistematik bir şekilde denetleyip ayıklayabilme yeteneğidir. Dolayısıyla bilimsel bilgi, durağan bir varış noktasını değil, sürekli olarak kendisini tashih eden dinamik bir süreci temsil eder. Buradan hareketle, bilimsel teorilerin başarısı gerçeği eksiksiz ve değişmez bir biçimde yansıtmasında değil, insan zihninin doğayı anlama çabasına sunduğu işlevsel ve geliştirilebilir kılavuzlukta aranmalıdır.

Bu parçada bilimsel bilgiyle ilgili anlatılmak istenen asıl düşünce aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Bilimi diğer disiplinlerden ayıran temel güç, kendi bünyesindeki hataları sistemli bir şekilde ayıklayabilmesidir.
  2. B
    Bugün geçerli olan bilimsel kuramların tamamı, gelecekte yerini daha kapsamlı açıklamalara bırakmak zorundadır.
  3. Bilimsel bilginin niteliği, değişmez doğrular sunmasında değil; sürekli kendi yanlışlarını düzelten, dinamik ve işlevsel bir yol gösterici olmasında yatmaktadır.Cevap
  4. D
    Bilimsel gelişmelerin doğrusal bir birikimle ilerlediği yönündeki iddialar, insan zihninin doğayı anlama kapasitesini küçümsemektedir.
  5. E
    Bilim tarihi boyunca geliştirilen her yeni kuram, insanlığı evrenin değişmez mutlak gerçeğine bir adım daha yaklaştırmıştır.

Cevap

Bilimsel bilginin niteliği, değişmez doğrular sunmasında değil; sürekli kendi yanlışlarını düzelten, dinamik ve işlevsel bir yol gösterici olmasında yatmaktadır.
Doğru yanıt, bilimsel bilginin değişmez dogmalardan oluşmadığını, aksine sürekli kendini yenileyen, hatalarını düzelten ve insanlığa rehberlik eden dinamik yapısını en kapsamlı şekilde ifade etmektedir. Paragrafın son cümlesinde de belirtildiği üzere bilimsel teorilerin başarısı gerçeği eksiksiz yansıtmalarında değil, sundukları işlevsel kılavuzlukta aranmalıdır. Bu durum, bilimsel bilginin asıl işlevinin dinamik ve işlevsel bir yol gösterici olduğunu gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Paragrafın genelinde neyden bahsedildiğini ve yazarın okuyucuya iletmek istediği temel mesajı belirlemek için metni dikkatle okumak.
Metinde bilimin doğrusal bir birikim olmadığı, dinamik olduğu ve asıl gücünün kendi kendini tashih etmesinden geldiği anlaşılır.
Ana düşünceyi bulmak, metindeki yardımcı düşünceleri eleyip asıl vurgulanmak istenen tezi saptamayı gerektirir.
2
Metindeki yardımcı düşünceleri (bilimin kendi hatalarını ayıklaması, kuramların geçici olması gibi) saptamak ve bunları ana düşünceden ayırmak.
Bu bilgilerin ana tezi destekleyen yan unsurlar olduğu belirlenir.
Yardımcı düşünceleri ana düşünce sanma yanılgısını engellemek için bu ayrımın yapılması şarttır.
3
Seçenekleri analiz ederek metne uygun olmayan öznel yorumları, aşırı genellemeleri ve yardımcı düşünceleri elemek.
Doğrudan metnin bütününü özetleyen ve yazarın asıl iletmek istediği mesajı en kapsamlı şekilde yansıtan yargıya ulaşılır.
Doğru seçeneğe ulaşmak için çeldiricilerin hangi hatalı düşünme yollarına dayandığını tespit etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Paragrafta Ana Düşünce
Bu soruyu puanla