Soru

Zorluk: ZorMaddenin Fiziksel Hâllerinin Genel Özellikleri

Maddenin fiziksel hâllerine ait bazı ayırt edici özellikler ve bu özelliklerin ait olduğu fiziksel hâller aşağıda karışık olarak verilmiştir. Buna göre, sol sütundaki özellikleri sağ sütundaki doğru fiziksel hâllerle eşleştiriniz.

  • Sıcaklığı artırıldığında genleşebilen ancak üzerine basınç uygulandığında hacminde kayda değer bir değişim gözlenmeyen, tanecikleri titreşim ve öteleme hareketi yapabilen fiziksel hâlSıvı Hâli
  • Elektrik ve manyetik alandan etkilenen, ısı iletkenliği oldukça yüksek olan, belirli bir şekli ve hacmi bulunmayan ve evrendeki en yaygın fiziksel hâlPlazma Hâli
  • Dış basınç etkisiyle hacmi önemli ölçüde küçültülebilen, akışkan özelliğe sahip olan ve taneciklerinin serbest hareketinden dolayı bulunduğu kabı tamamen dolduran fiziksel hâlGaz Hâli
  • Maddenin en kararlı ve en düşük entropili hâli olup, tanecikleri arasındaki boşluklar minimum düzeyde olduğundan sadece titreşim hareketi yapabilen fiziksel hâlKatı Hâli

Cevap

Birinci özelliğin Sıvı Hâli, ikinci özelliğin Plazma Hâli, üçüncü özelliğin Gaz Hâli ve dördüncü özelliğin Katı Hâli ile eşleşmesi gerekir.
Verilen tanımlardan yola çıkılarak; basınçla sıkıştırılamayan fakat genleşebilen ve titreşim/öteleme yapan fiziksel hâl 'Sıvı Hâli', yüklü taneciklerden oluşan ve manyetik alandan etkilenen evrendeki en yaygın hâl 'Plazma Hâli', basınçla sıkıştırılabilen ve kabı dolduran akışkan hâl 'Gaz Hâli', en düşük entropiye sahip ve sadece titreşim hareketi yapan hâl ise 'Katı Hâli' olarak eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci tanımdaki özelliklerin analizi
Tanımdaki 'sıkıştırılamama', 'genleşebilme' ve 'titreşim-öteleme hareketi yapabilme' özellikleri sıvıların temel ayırt edici özellikleridir. Dolayısıyla bu özellik Sıvı Hâli ile eşleşir.
Sıvıların tanecikleri katılara göre daha serbest hareket eder ancak aralarındaki boşluklar çok az olduğundan sıkıştırılamaz kabul edilirler.
2
İkinci tanımdaki özelliklerin analizi
Tanımdaki 'elektrik ve manyetik alandan etkilenme' (yüklü tanecik varlığına işaret eder) ve 'evrende en yaygın bulunma' (yıldızlar ve nebulalar) özellikleri Plazma Hâli'ne aittir. Bu nedenle bu özellik Plazma Hâli ile eşleşir.
Plazma ortamında serbest elektronlar ve pozitif iyonlar serbestçe dolaşır, bu da manyetik/elektriksel alanlara duyarlılık sağlar.
3
Üçüncü tanımdaki özelliklerin analizi
Tanımdaki 'basınçla sıkıştırılabilme', 'bulunduğu kabı tamamen doldurma' ve 'akışkanlık' özellikleri gazların karakteristik özellikleridir. Dolayısıyla bu özellik Gaz Hâli ile eşleşir.
Gaz tanecikleri arasındaki boşluklar maksimum düzeyde olduğundan, yüksek basınç altında hacimleri önemli ölçüde küçülebilir.
4
Dördüncü tanımdaki özelliklerin analizi
Tanımdaki 'en düşük entropili (en düzenli) olma' ve 'sadece titreşim hareketi yapabilme' özellikleri katıların ayırt edici özellikleridir. Dolayısıyla bu özellik Katı Hâli ile eşleşir.
Katılarda tanecikler arası çekim kuvveti maksimumdur, bu da taneciklerin öteleme veya dönme yapmasını engelleyerek sadece bulundukları konumda titreşmelerine izin verir.

Anahtar Kavram

Maddenin fiziksel hâllerinin (katı, sıvı, gaz ve plazma) mikroskobik ve makroskobik ayırt edici özellikleri.
Bu soruyu puanla