Examkin

Maddenin Fiziksel Hâllerinin Genel Özellikleri

4 soru

Tüm türler4Çoktan seçmeli2Doğru / Yanlış1Eşleştirme1
Soru 1Soru →

Maddenin katı, sıvı ve gaz hâllerinin genel özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Gazlar, belirli bir şekil ve hacme sahip olmayıp bulundukları kabın şeklini ve hacmini alırlar.

Cevap

Gazlar, belirli bir şekil ve hacme sahip olmayıp bulundukları kabın şeklini ve hacmini alırlar.
Gaz tanecikleri arasındaki boşluklar katı ve sıvılara göre çok fazladır ve tanecikler arası çekim kuvvetleri ihmal edilecek düzeyde zayıftır. Bu nedenle gazlar bulundukları kabın tamamına homojen olarak yayılırlar, belirli bir şekilleri ve hacimleri yoktur, kabın şeklini ve hacmini alırlar.

Adım Adım Çözüm

1
Katıların genel özelliklerini incelemek.
Tüm katılar kristal yapılı değildir; amorf katıların belirli bir kristal yapısı yoktur.
Katıların sınıflandırılmasındaki istisnaları belirlemek.
2
Sıvıların sıcaklık-viskozite ilişkisini incelemek.
Sıcaklık arttıkça viskozite azalır, akışkanlık artar.
Sıcaklığın viskozite üzerindeki etkisini değerlendirmek.
3
Gazların hacim ve şekil özelliklerini değerlendirmek.
Gaz tanecikleri serbest hareket ettiği için belirli bir şekil ve hacimleri yoktur, kabı doldururlar.
Gaz hâlinin temel davranışını belirlemek.
4
Denge buhar basıncının bağlı olduğu değişkenleri incelemek.
Denge buhar basıncı dış basınca ve kabın hacmine bağlı değildir.
Denge buhar basıncını etkileyen faktörleri netleştirmek.
5
Hidrojen bağının türünü incelemek.
Hidrojen bağları moleküller arası fiziksel zayıf etkileşimlerdir.
Fiziksel ve kimyasal bağ ayrımını yapmak.

Anahtar Kavram

Maddenin fiziksel hâllerinden gazların belirli bir şekli ve hacmi olmayıp bulundukları kabı tamamen doldurmaları ve kabın şeklini/hacmini almaları temel bir özelliğidir.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 2Soru →

Maddenin fiziksel hâllerine ait bazı ayırt edici özellikler ve bu özelliklerin ait olduğu fiziksel hâller aşağıda karışık olarak verilmiştir. Buna göre, sol sütundaki özellikleri sağ sütundaki doğru fiziksel hâllerle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Sıcaklığı artırıldığında genleşebilen ancak üzerine basınç uygulandığında hacminde kayda değer bir değişim gözlenmeyen, tanecikleri titreşim ve öteleme hareketi yapabilen fiziksel hâl
Elektrik ve manyetik alandan etkilenen, ısı iletkenliği oldukça yüksek olan, belirli bir şekli ve hacmi bulunmayan ve evrendeki en yaygın fiziksel hâl
Dış basınç etkisiyle hacmi önemli ölçüde küçültülebilen, akışkan özelliğe sahip olan ve taneciklerinin serbest hareketinden dolayı bulunduğu kabı tamamen dolduran fiziksel hâl
Maddenin en kararlı ve en düşük entropili hâli olup, tanecikleri arasındaki boşluklar minimum düzeyde olduğundan sadece titreşim hareketi yapabilen fiziksel hâl

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci özelliğin Sıvı Hâli, ikinci özelliğin Plazma Hâli, üçüncü özelliğin Gaz Hâli ve dördüncü özelliğin Katı Hâli ile eşleşmesi gerekir.
Verilen tanımlardan yola çıkılarak; basınçla sıkıştırılamayan fakat genleşebilen ve titreşim/öteleme yapan fiziksel hâl 'Sıvı Hâli', yüklü taneciklerden oluşan ve manyetik alandan etkilenen evrendeki en yaygın hâl 'Plazma Hâli', basınçla sıkıştırılabilen ve kabı dolduran akışkan hâl 'Gaz Hâli', en düşük entropiye sahip ve sadece titreşim hareketi yapan hâl ise 'Katı Hâli' olarak eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci tanımdaki özelliklerin analizi
Tanımdaki 'sıkıştırılamama', 'genleşebilme' ve 'titreşim-öteleme hareketi yapabilme' özellikleri sıvıların temel ayırt edici özellikleridir. Dolayısıyla bu özellik Sıvı Hâli ile eşleşir.
Sıvıların tanecikleri katılara göre daha serbest hareket eder ancak aralarındaki boşluklar çok az olduğundan sıkıştırılamaz kabul edilirler.
2
İkinci tanımdaki özelliklerin analizi
Tanımdaki 'elektrik ve manyetik alandan etkilenme' (yüklü tanecik varlığına işaret eder) ve 'evrende en yaygın bulunma' (yıldızlar ve nebulalar) özellikleri Plazma Hâli'ne aittir. Bu nedenle bu özellik Plazma Hâli ile eşleşir.
Plazma ortamında serbest elektronlar ve pozitif iyonlar serbestçe dolaşır, bu da manyetik/elektriksel alanlara duyarlılık sağlar.
3
Üçüncü tanımdaki özelliklerin analizi
Tanımdaki 'basınçla sıkıştırılabilme', 'bulunduğu kabı tamamen doldurma' ve 'akışkanlık' özellikleri gazların karakteristik özellikleridir. Dolayısıyla bu özellik Gaz Hâli ile eşleşir.
Gaz tanecikleri arasındaki boşluklar maksimum düzeyde olduğundan, yüksek basınç altında hacimleri önemli ölçüde küçülebilir.
4
Dördüncü tanımdaki özelliklerin analizi
Tanımdaki 'en düşük entropili (en düzenli) olma' ve 'sadece titreşim hareketi yapabilme' özellikleri katıların ayırt edici özellikleridir. Dolayısıyla bu özellik Katı Hâli ile eşleşir.
Katılarda tanecikler arası çekim kuvveti maksimumdur, bu da taneciklerin öteleme veya dönme yapmasını engelleyerek sadece bulundukları konumda titreşmelerine izin verir.

Anahtar Kavram

Maddenin fiziksel hâllerinin (katı, sıvı, gaz ve plazma) mikroskobik ve makroskobik ayırt edici özellikleri.
Soru 3Soru →

Maddenin plazma hâli ile ilgili, 'Plazma hâlindeki bir maddede serbest elektronlar ve pozitif iyonlar bir arada bulunduğundan, bu fiziksel hâldeki bir madde net bir elektrik yüküne sahiptir ve elektriksel olarak nötr değildir.' ifadesi doğru bir bilgi midir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: False

Cevap

İfade yanlıştır. Plazma hâli serbest elektronlar ve pozitif iyonlar barındırmasına rağmen, toplam pozitif yük miktarı toplam negatif yük miktarına eşit olduğu için elektriksel olarak nötrdür.
Verilen ifade yanlıştır (yani doğru cevap 'false' olmalıdır). Plazma hâli, yapısındaki yüklü taneciklerin hareketliliği sayesinde elektriği iyi iletse de, içerdiği toplam pozitif ve negatif yük miktarı eşit olduğundan net bir yüke sahip değildir ve elektriksel olarak nötrdür.

Adım Adım Çözüm

1
Plazma hâlinin yapısını incelemek.
Plazma hâlinde serbest elektronlar, pozitif iyonlar, uyarılmış atom ve moleküller bir arada bulunur.
Plazma hâlinin tanecikli yapısını ve yük dağılımını anlamak için gereklidir.
2
Net elektrik yükü durumunu değerlendirmek.
Serbest elektronların toplam negatif yükü ile iyonların toplam pozitif yükü birbirini dengeler, dolayısıyla net yük sıfırdır.
Maddenin plazma hâlinin elektriksel netlik durumunu belirlemek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Plazma hâlinin elektriksel nötr yapısı
Soru 4Soru →

Maddenin katı, sıvı ve gaz hâllerine ait bazı özelliklerin karşılaştırıldığı aşağıdaki tabloyu inceleyen bir öğrenci çeşitli yorumlar yapmaktadır:

Fiziksel HâlBelirli HacimAkışkanlıkTaneciklerin Hareket Türleri
KatıVarYokYalnız Titreşim
SıvıVarVarTitreşim, Öteleme
GazYokVarTitreşim, Öteleme, Dönme

Buna göre, öğrencinin yaptığı aşağıdaki yorumlardan hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sıvı hâldeki taneciklerin öteleme hareketi yapabilmesi onlara akışkanlık özelliği kazandırırken, katıların sadece titreşim yapması akışkan olmamalarına neden olur.

Cevap

Sıvı hâldeki taneciklerin öteleme hareketi yapabilmesi onlara akışkanlık özelliği kazandırırken, katıların sadece titreşim yapması akışkan olmamalarına neden olur.
Sıvı hâldeki taneciklerin birbiri üzerinden kayarak hareket etmesini sağlayan öteleme hareketi, sıvılara akışkanlık özelliği kazandırır. Katı tanecikleri ise kristal örgüde belirli konumlarda sabit olup sadece titreşim hareketi yapabildiklerinden akışkan değildirler. Bu nedenle sıvı taneciklerinin öteleme hareketi yapabilmesi akışkanlığa yol açarken katıların sadece titreşim yapmasının akışkan olmamaya yol açtığını belirten yorum doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Katı ve sıvı hâldeki taneciklerin hareket türlerini ve akışkanlık özelliklerini analiz etmek.
Katı tanecikleri sadece titreşim hareketi yaparken sıvı tanecikleri hem titreşim hem de öteleme hareketi yapar. Öteleme hareketi sıvılara akışkanlık kazandırır.
Doğru seçenekteki ifadenin bilimsel doğruluğunu belirlemek.
2
Diğer seçeneklerdeki ifadelerin kavramsal hatalarını incelemek.
Amorf katıların belirli bir erime noktası olmadığı, denge buhar basıncının dış basınca bağlı olmadığı, sıcaklık arttıkça viskozitenin azaldığı ve izotop atomların fiziksel özelliklerinin farklı olduğu belirlenir.
Yanlış seçeneklerin elenmesini ve öğrencilerin kavram yanılgılarını anlamalarını sağlamak.

Anahtar Kavram

Maddenin katı, sıvı ve gaz fiziksel hâllerinin tanecikli yapı özellikleri ve hareket türleri.
Tahmini Süre:2m 0s
Maddenin Fiziksel Hâllerinin Genel Özellikleri Alıştırma Soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin