Examkin

Soru

Zorluk: ZorDış Kuvvetler: Akarsuların Oluşturduğu Şekiller

Kızılırmak havzasında araştırmalar yapan bir jeomorfolog, nehrin denize ulaşt��ğı alanda Bafra Ovası'nı, iç kesimlerdeki vadi yamaçlarında ise basamaklı taraça düzlüklerini gözlemlemiştir.

Buna göre, gözlemlenen yer şekillerinin oluşum süreçleri ve özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. Taraça düzlükleri; akarsuyun yatağında önce biriktirme yapması, ardından epirojenik yükselme veya iklim değişimiyle yatağını yeniden derine doğru aşındırması sonucu oluşan, hem aşınım hem de birikim süreçlerinin ortak ürünüdür.Cevap
  2. B
    Kızılırmak'ın denize döküldüğü yerde oluşan Bafra Ovası bir akarsu aşınım şekliyken, vadi yamaçlarında yer alan taraçalar yalnızca akarsuyun taşıdığı malzemeleri biriktirmesiyle oluşan saf bir birikim şeklidir.
  3. C
    Taraça oluşumu, akarsuyun yatak eğiminin azaldığı alanlarda sadece mekanik biriktirme süreçleriyle gerçekleşirken; Bafra Ovası gibi delta ovaları akarsuyun kimyasal aşındırma gücünü gösteren aşınım şekilleridir.
  4. D
    Bafra Ovası ve taraçaların coğrafi dağılışında sadece iç kuvvetlerin etkisi gözlenirken, akarsuyun bu şekillerin morfolojik yapısında doğrudan bir rolü bulunmamaktadır.
  5. E
    Bafra Ovası akarsuyun derine aşındırma yaparak oluşturduğu bir yer şekliyken, taraça düzlükleri dev kazanı ve kırgıbayır gibi yalnızca aşınım faaliyetleri sonucunda meydana gelen basamaklı vadilerdir.

Cevap

Taraça düzlükleri; akarsuyun yatağında önce biriktirme yapması, ardından epirojenik yükselme veya iklim değişimiyle yatağını yeniden derine doğru aşındırması sonucu oluşan, hem aşınım hem de birikim süreçlerinin ortak ürünüdür.
Taraça düzlükleri; akarsuyun yatağında önce alüvyon biriktirmesi, ardından epirojenik yükselme ya da iklim değişimi gibi nedenlerle canlanarak (gençleşerek) yatağını derine doğru tekrar aşındırması sonucu oluşur. Bu yönüyle hem aşınım hem de birikim süreçlerinin ortak ürünü olan karma tipli bir yer şeklidir. Dolayısıyla doğru olan seçenek bu mekanizmayı eksiksiz açıklamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Bafra Ovası ve taraça (seki) düzlüklerinin tanımlarını ve niteliklerini belirleyin.
Bafra Ovası bir akarsu biriktirme şekli (delta ovası) iken taraça hem aşınım hem de birikim süreçlerinin birlikte çalıştığı karmaşık bir şeklidir.
Seçeneklerdeki yer şekli sınıflandırmalarının doğruluğunu test etmek için bu temel tanımlama gereklidir.
2
Taraçanın (seki) oluşum aşamalarını analiz edin.
Akarsu önce alüvyonlarını yatağına biriktirir. Ardından iklim değişimi veya epirojenik yükselme sonucu akış gücü artarak bu alüvyonları derine doğru tekrar aşındırır ve eski vadi tabanları basamak halinde yüksekte kalır.
Taraçanın çift yönlü (aşınım ve birikim) ve tektonik-iklimsel kökenini anlamak doğru cevabı belirlemeyi sağlar.
3
Seçeneklerdeki ifadelerin doğruluğunu bu verilere göre karşılaştırarak değerlendirin.
Doğru olan seçenekte taraçanın hem aşınım hem birikim süreçlerinin ortak ürünü olduğu ve epirogenez/iklim etkileriyle şekillendiği doğru açıklanmıştır. Diğer seçenekler ise kavram karmaşası veya yanlış süreç eşleştirmeleri barındırmaktadır.
Sonuca ulaşılarak doğru seçeneğin teyit edilmesi sağlanır.

Anahtar Kavram

Dış Kuvvetler: Akarsuların Oluşturduğu Şekiller
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Dış Kuvvetler: Akarsuların Oluşturduğu Şekiller

Bu konudan daha fazla soru