Yer kabuğunu oluşturan levhaların manto üzerindeki ağırlıklarına göre kurulan dengeye izostatik denge adı verilir. Karalarda aşınma ya da buzulların erimesi gibi süreçlerle yükün azalması izostatik dengenin bozulmasına yol açar. Bu durum karanın hafifleyerek dikey doğrultuda yükselmesini ve denizin gerilemesini (regresyon) beraberinde getirir.
Buna göre, aşağıda verilen jeolojik olaylardan hangisi karaların üzerindeki yükün hafiflemesi sonucu karanın yükselmesiyle meydana gelen deniz gerilemesine (regresyon) örnek olarak gösterilebilir?
- AEğimli yamaçlarda aşırı yağışlar ve yer çekiminin etkisiyle toprak tabakasının kütle halinde aşağıya doğru kayması
- BAkarsuların taşıdığı alüvyonları kıyıda biriktirmesi sonucu deniz kıyılarında geniş delta ovalarının oluşması
- COkyanus tabanlarındaki volkanik patlamalar sonucunda oluşan dev dalgaların kıyı şeridini sular altında bırakması
- İskandinav Yarımadası'nda buzulların erimesiyle karanın hafifleyip yükselmesi sonucu eski kıyı çizgilerinin deniz seviyesinden yüksekte kalmasıCevap
- EKarstik arazilerde yer altı sularının kalkerli tabakaları eritmesi sonucu yer altında geniş mağaraların oluşması
Cevap
İskandinav Yarımadası'nda buzulların erimesiyle karanın hafifleyip yükselmesi sonucu eski kıyı çizgilerinin deniz seviyesinden yüksekte kalması
Buzulların erimesi sonucunda İskandinav Yarımadası üzerindeki yük azalmış, hafifleyen kara parçası manto üzerinde dikey doğrultuda yükselmiştir. Bu dikey yükselme ile deniz seviyesi gerilemiş (regresyon) ve eski kumsallar yüksek kıyı sekileri halinde yukarılarda kalmıştır. Bu durum epirojenezin ve regresyonun doğrudan bir kanıtıdır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
İzostatik Denge ve Epirojenez İlişkisi