Examkin

Soru

Zorluk: ZorFiiller (Eylemler)

(I) Akşamüzeri denizden tatlı bir esinti geliyor. (II) Sahildeki küçük kulübesini maviye boyuyordu ihtiyar balıkçı. (III) Onun tek tesellisi, gün batımında denizi seyretmekti. (IV) Geçmişe dair hiçbir pişmanlık duymadığını her fırsatta dile getirirdi. (V) Çünkü o, özgürlüğü uğruna her şeyden vazgeçmeyi göze alabilmişti.

Bu parçada numaralanmış cümlelerde yer alan yüklemlerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A
    I. cümledeki 'geliyor' yükleminde ünlü daralması gerçekleşmemiştir; kelimedeki 'i' yardımcı ünlüdür.
  2. B
    II. cümledeki 'boyuyordu' yüklemi, aralarında anlam ilişkisi bulunan ortak (kökteş) bir kökten türetilmiştir.
  3. V. cümledeki 'göze alabilmişti' yüklemi, türemiş yapılı ve birleşik çekimli (zamanlı) bir fiildir.Cevap
  4. D
    III. cümledeki 'seyretmekti' yüklemi, fiilimsi eki aldığı için bu cümle yükleminin türüne göre isim cümlesidir.
  5. E
    IV. cümledeki 'dile getirirdi' yüklemi, anlamca kaynaşmış birleşik fiildir ve geniş zamanın hikayesiyle çekimlenmiştir.

Cevap

V. cümledeki 'göze alabilmişti' yükleminin türemiş yapılı değil, birleşik yapılı bir fiil olması.
V. cümledeki 'göze alabilmişti' yüklemi türemiş yapılı değil, birleşik yapılı (hem anlamca kaynaşmış bir deyim olan 'göze almak' hem de kurallı birleşik fiil olan 'alabilmek' özelliklerini barındıran) bir fiildir. Bu nedenle bu yüklemin türemiş yapılı olduğu söylenemez.

Adım Adım Çözüm

1
I. cümledeki 'geliyor' yüklemini analiz etmek.
'geliyor' eyleminin kökü 'gel-' olup '-yor' eki geldiğinde ortaya çıkan 'i' sesi bir yardımcı ünlüdür, ünlü daralması yoktur. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.
Ünlü daralması kuralını ve yardımcı ünlüleri kontrol etmek.
2
II. cümledeki 'boyuyordu' yüklemini kök ve eklerine ayırmak.
'boyuyordu' eyleminin kökü 'boya'dır. Hem isim (boya) hem de fiil (boyamak) olarak anlam ilişkisini koruyarak kullanılabilen ortak (kökteş) bir köktür. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.
Ortak (kökteş) kök ile sesteş kök ayrımını yapmak.
3
III. cümledeki 'seyretmekti' yükleminin türünü belirlemek.
'seyretmekti' eylemi isim-fiil eki almıştır. Yüklemi fiilimsi olan cümleler isim cümlesi kabul edilir. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.
Yüklemi fiilimsi olan cümlelerin türünü tespit etmek.
4
IV. cümledeki 'dile getirirdi' yükleminin yapısını ve zamanını incelemek.
'dile getirmek' anlamca kaynaşmış birleşik bir fiildir ve geniş zamanın hikayesi (-ir-di) ile çekimlenmiştir. Dolayısıyla bu ifade doğrudur.
Birleşik fiil türlerini ve birleşik zaman çekimlerini kontrol etmek.
5
V. cümledeki 'göze alabilmişti' yükleminin yapısını incelemek.
'göze alabilmek' eylemi türemiş değil, birleşik yapılıdir. Bu nedenle eylemin türemiş yapılı olduğunu belirten seçenek söylenemez.
Eylemin yapısını analiz ederek yanlış nitelemeyi saptamak.

Anahtar Kavram

Fiillerin yapısal özellikleri, kip ve çekim özellikleri ile ek-fiilin işlevleri.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Fiiller (Eylemler)

Bu konudan daha fazla soru