Examkin

Soru

Zorluk: OrtaTürkiye'de İklim ve Özellikleri

Türkiye'de sıcaklığın enlem (mutlak konum) etkisine bağlı olarak güneyden kuzeye doğru düzenli bir şekilde azalması beklenir. Ancak bazı durumlarda bu genel kurala uymayan sıcaklık özellikleri görülmektedir.

Buna göre, aşağıdaki gözlemlerden hangileri Türkiye'deki sıcaklık dağılışının enlem etkisiyle açıklanamayacağına örnek gösterilebilir?

I. Kış mevsiminde Mersin'in sıcaklık ortalamasının Samsun'dan yüksek olması
II. Yaklaşık aynı enlemde yer alan İzmir ve Van'ın ocak ayı sıcaklık ortalamalarının birbirinden farklı olması
III. Ocak ayında kuzeyde yer alan Sinop'un sıcaklık ortalamasının, daha güneyde yer alan Konya'dan yüksek olması

  1. A
    Yalnız I
  2. B
    Yalnız II
  3. C
    I ve II
  4. II ve IIICevap
  5. E
    I, II ve III

Cevap

İzmir ve Van'ın ocak ayı sıcaklıklarının farklı olması ile Sinop'un ocak ayı sıcaklığının Konya'dan yüksek olması
İzmir ve Van'ın yaklaşık aynı enlemde bulunmalarına rağmen Van'ın çok daha soğuk olması yükselti ve karasallık farkıyla açıklanır. Sinop'un Konya'dan daha kuzeyde olmasına rağmen ocak ayında daha sıcak olması ise denizellik etkisiyle açıklanır. Bu iki durum enlem (mutlak konum) etkisiyle açıklanamaz, göreceli konum özelliklerinin bir sonucudur. Mersin'in Samsun'dan sıcak olması ise Mersin'in güneyde yer alması sebebiyle enlem etkisine uygundur.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci öncülün enlem ilişkisini inceleme
Mersin (36∘ K36^\circ\text{ K}) Samsun'dan (41∘ K41^\circ\text{ K}) daha güneydedir. Ekvator'a yakın olan Mersin'in kışın daha sıcak olması enlem (mutlak konum) etkisine tamamen uygundur.
Enlem etkisine göre Ekvator'a yakın yerlerin daha sıcak olması beklenir.
2
İkinci öncülün enlem ilişkisini inceleme
İzmir ve Van yaklaşık aynı enlemdedir (38∘ K38^\circ\text{ K}). Ancak İzmir deniz kıyısında ve alçak iken, Van iç kesimde ve yüksek konumdadır. Bu yüzden ocak ayında İzmir çok daha sıcaktır. Enlemleri aynı olmasına rağmen sıcaklıklarının farklı olması enlemle değil, göreceli konumla (denizellik, yükselti ve karasallık) açıklanır.
Aynı enlem üzerindeki noktalara güneş ışınlarının geliş açısı aynıdır, dolayısıyla sıcaklık farkı göreceli konumla açıklanır.
3
Üçüncü öncülün enlem ilişkisini inceleme
Sinop (42∘ K42^\circ\text{ K}) Konya'dan (38∘ K38^\circ\text{ K}) daha kuzeydedir. Enlem etkisine göre Sinop'un daha soğuk olması gerekirken, denizellik ve nemlilik nedeniyle ocak ayı sıcaklığı Konya'dan daha yüksektir. Bu durum enlem etkisiyle çelişir ve göreceli konumla açıklanır.
Kuzeydeki bir yerin güneydeki bir yerden sıcak olması enlem kuralına terstir.

Anahtar Kavram

Türkiye'de sıcaklık dağılışını etkileyen faktörlerin mutlak konum (enlem) ve göreceli konum (denizellik, yükselti, karasallık) çerçevesinde değerlendirilmesi.
Bu soruyu puanla

Konular

Türkiye'de İklim ve Özellikleri

Bu konudan daha fazla soru