Soru

Zorluk: ZorEkonomi Alanında Yapılan İnkılaplar

Cumhuriyet'in ilk yıllarında iktisadi bağımsızlığı sağlamak amacıyla atılan adımlara rağmen, özel girişimciliği destekleyen Teşvik-i Sanayi Kanunu'ndan beklenen verim alınamamış ve 1929 Dünya Ekonomik Buhranı'nın da etkisiyle devlet, ekonomiye doğrudan müdahale etmek zorunda kalmıştır. Bu doğrultuda I. Beş Yıllık Sanayi Planı hazırlanarak temel sanayi yatırımları devlet eliyle gerçekleştirilmiştir.

Bu bilgilere dayanarak Yeni Türk Devleti'nin ekonomi politikalarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. Özel sektörün yetersizliği karşısında devletçi uygulamalara geçiş, dönemin konjonktürel şartlarının ve mecburiyetlerin bir sonucu olarak şekillenmiştir.Cevap
  2. B
    Kabotaj Kanunu ile limanların millileştirilmesi, devletçilik ilkesi doğrultusunda sanayi yatırımlarını hızlandırmak amacıyla gerçekleştirilmiştir.
  3. C
    I. Beş Yıllık Sanayi Planı'nın başarıyla sonuçlanmasıyla elde edilen birikimler, özel girişimcileri desteklemek amacıyla Teşvik-i Sanayi Kanunu'nun çıkarılmasına zemin hazırlamıştır.
  4. D
    Devletçilik politikası kapsamında atılan adımlar, özel teşebbüsün yatırım haklarını tamamen yasaklayarak sınıfsız toplum idealine dayalı bir sosyalist düzen kurmayı hedeflemiştir.
  5. E
    Ekonomik bağımsızlık hedefi doğrultusunda atılan tüm adımlar, dış dünyadan tamamen izole ve küresel buhrandan hiç etkilenmeyen ulusal bir iktisat olgusu ortaya çıkarmıştır.

Cevap

Özel sektörün yetersizliği karşısında devletçi uygulamalara geçiş, dönemin konjonktürel şartlarının ve mecburiyetlerin bir sonucu olarak şekillenmiştir.
Doğru seçenekte ifade edildiği gibi, Yeni Türk Devleti'nde devletçi ekonomi modeline geçiş, keyfi bir ideolojik tercih olmayıp özel teşebbüsün sermaye birikiminin yetersiz olması ve 1929 Dünya Ekonomik Buhranı'nın getirdiği zorlu şartlar nedeniyle ortaya çıkmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Paragrafın analiz edilmesi
Cumhuriyet'in ilk yıllarında başlangıçta özel sektörü destekleyen politikaların (Teşvik-i Sanayi Kanunu gibi) uygulandığı ancak yetersiz kalındığı ve 1929 Dünya Buhranı ile devletçiliğe geçildiği saptanır.
Soruda verilen tarihsel arka planın ana fikrini ve neden-sonuç ilişkilerini doğru kavramak.
2
Devletçiliğe geçiş nedenlerinin yorumlanması
Devletçilik politikasının isteğe bağlı ideolojik bir tercihten ziyade, özel sektörün sermaye yetersizliği ve dışsal ekonomik kriz (buhran) nedeniyle zorunlu olarak benimsendiği anlaşılır.
Metindeki 'zorunda kalmıştır' ifadesinden hareketle devletçiliğin konjonktürel bir zorunluluk olduğunu netleştirmek.
3
Seçeneklerin elenmesi
Kabotaj Kanunu'nun devletçilik yerine milliyetçilikle ilgili olduğu, kronolojik olarak Teşvik-i Sanayi'nin planlı sanayiden önce geldiği, devletçiliğin özel sektörü yasaklamadığı ve dış dünyadan tamamen izole olunmadığı belirlenerek yanlış seçenekler elenir.
Çeldiricilerdeki kavramsal, kronolojik ve ilkesel hataları tespit ederek tek doğru seçeneğe ulaşmak.

Anahtar Kavram

Cumhuriyet Dönemi ekonomi politikalarında devletçilik ilkesine geçişin konjonktürel ve yapısal gerekçeleri
Bu soruyu puanla