Examkin

Soru

Zorluk: OrtaDevlet Teşkilatlanması ve Merkez Teşkilatı

Osmanlı Devleti'nde beylikten imparatorluğa geçiş sürecinde idari yapının genişlemesi ve bürokrasinin artmasıyla birlikte merkez teşkilatında yeni makamlar oluşturulmuş ve mevcut kurumların işleyişinde önemli değişiklikler yapılmıştır.

Buna göre, Osmanlı merkez teşkilatında yaşanan aşağıdaki gelişmelerin kronolojik olarak en eskiden en yeniye doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?

  1. 1Divan teşkilatının kurularak ilk kez vezirlik makamının oluşturulması
  2. 2Kazaskerlik ve defterdarlık makamlarının ihdas edilerek divan üye sayısının artırılması
  3. 3Sadrazamın Divan-ı Hümayun toplantılarına başkanlık etmeye başlaması
  4. 4Şeyhülislamın divanın asli üyesi haline gelerek protokolde sadrazama denk sayılması

Cevap

Gelişmelerin doğru kronolojik sıralaması: Divan teşkilatının kurularak ilk kez vezirlik makamının oluşturulması, Kazaskerlik ve defterdarlık makamlarının ihdas edilerek divan üye sayısının artırılması, Sadrazamın Divan-ı Hümayun toplantılarına başkanlık etmeye başlaması ve Şeyhülislamın divanın asli üyesi haline gelerek protokolde sadrazama denk sayılması şeklindedir.
Doğru sıralama, Osmanlı Devleti'nin tarihsel gelişim çizgisini (Orhan Bey, I. Murad, Fatih Sultan Mehmet ve Kanuni Sultan Süleyman dönemleri) takip eder. Bu doğrultuda önce Divan kurulup vezir atanmış (Orhan Bey), ardından kazaskerlik ve defterdarlık ihdas edilmiş (I. Murad), sonrasında divan başkanlığı sadrazama devredilmiş (Fatih) ve en son şeyhülislam sadrazama denk kabul edilerek divanın asli üyesi yapılmıştır (Kanuni).

Adım Adım Çözüm

1
İlk devletleşme adımlarının ve ilk kurumsal organın belirlenmesi
Orhan Bey Dönemi'nde Divan-ı Hümayun'un kurulması ve ilk kez vezir atamasının yapılması tespit edilir.
Osmanlı idari teşkilatlanmasında düzenli bir yönetim kurulunun oluşturulması en erken Orhan Bey Dönemi'nde gerçekleşmiştir.
2
Artan bürokratik ihtiyaçlara paralel olarak yeni makamların ortaya çıkış sırasının belirlenmesi
I. Murad Dönemi'nde sınırların Balkanlar yönünde hızla genişlemesi sonucu yargı, eğitim ve mali işleri yönetmek için kazaskerlik ve defterdarlık makamlarının oluşturulduğu saptanır.
Bu makamlar, kuruluş aşamasındaki devletin büyümesiyle ortaya çıkan kurumsallaşma ihtiyacının ikinci büyük adımıdır.
3
Klasik dönemde merkezi otoriteyi ve padişahın mutlak konumunu pekiştiren değişimin saptanması
Fatih Sultan Mehmet Dönemi'nde padişahların Divan başkanlığından çekilerek bu görevi sadrazama bırakması belirlenir.
Padişahın divanda karar mercii olarak üstte kalması ve sadrazamın yürütmeden sorumlu hale gelmesi Fatih Kanunnamesi ile sistemleşmiştir.
4
İmparatorluk bürokrasisinin zirve noktasındaki dini kurumsallaşmanın sıraya konması
Kanuni Sultan Süleyman Dönemi'nde şeyhülislamın divana katılımı ve sadrazama denk sayılması en son aşama olarak yerleştirilir.
Dini hiyerarşinin en üst makamı olan şeyhülislamlığın resmiyette sadrazamla eşitlenmesi XVI. yüzyılın ortalarında (Ebusuud Efendi döneminde) kurumsallaşmıştır.

Anahtar Kavram

Osmanlı merkez teşkilatının kurumsallaşma ve gelişim aşamaları
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Devlet Teşkilatlanması ve Merkez Teşkilatı