Examkin

Soru

Zorluk: ZorFiiller (Eylemler)

(I) Gün batarken vadinin derinliklerinde uzanan nehir, kızıl bir kurdele gibi parlıyordu.
(II) Kasabanın dar sokaklarında yürürken çocukluğumun o masum neşesini yeniden hissettim.
(III) Sanatçının edebiyattaki yegâne amacı, insanı kendi gerçeğiyle yüzleştirmekti.
(IV) Rüzgârın önünde savrulan kuru yapraklar, bize sonbaharın artık kapıda olduğunu fısıldar.
(V) Her akşam balkona çıkar, ufuktaki kızıllığı seyrederek hayaller kurardı.

Bu parçada numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A
    I. cümlede, yüklem şimdiki zamanın hikayesiyle çekimlenmiş ve ünlü daralmasına uğramış bir fiildir.
  2. B
    II. cümlede, yüklem yardımcı fiille kurulmuş birleşik yapılı, basit zamanlı bir fiildir.
  3. III. cümlede, yüklem ek-fiil almış çekimli bir fiildir.Cevap
  4. D
    IV. cümlede, yüklem geniş zamanla çekimlenmiş, yansımadan türemiş bir fiildir.
  5. E
    V. cümlede, yüklem birleşik zamanlı çekimli bir fiildir.

Cevap

Üçüncü cümlede yer alan 'yüzleştirmekti' yüklemi, bir isim-fiildir (fiilimsidir). Fiilimsiler ek-fiil alarak yüklem olsalar dahi çekimli fiil olarak kabul edilmezler, isim soylu yüklemler olu��tururlar. Bu nedenle bu cümledeki yüklemin çekimli bir fiil olduğu söylenemez.
Üçüncü cümlede geçen 'yüzleştirmekti' yüklemi, fiilden isim yapım eki olan '-mek' isim-fiil ekini almıştır. İsim-fiiller (fiilimsiler) isim soylu sözcükler olduklarından, ek-fiil alarak yüklem olsalar da çekimli fiil olarak değerlendirilemezler. Çekimli fiiller yalnızca kip ve şahıs eki alabilen eylemlerdir. Bu nedenle yüklemin çekimli bir fiil olduğu yönündeki ifade yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki tüm cümlelerin yüklemlerini ve yapısal özelliklerini belirleyin.
Yüklemler: I. cümlede 'parlıyordu', II. cümlede 'hissettim', III. cümlede 'yüzleştirmekti', IV. cümlede 'fısıldar', V. cümlede 'kurard��'.
Hangi cümlelerin yükleminin fiil, hangisinin isim veya fiilimsi olduğunu ayırt etmek için.
2
Üçüncü cümlenin yüklemini eklerine ayırarak sözcük türünü inceleyin.
'yüzleştirmekti' sözcüğü 'yüzleş-tir-mek-ti' şeklinde çözümlenir. Buradaki '-mek' eki isim-fiil (fiilimsi) ekidir. Fiilimsiler fiil olmaktan çıkıp isim soylu kelimeler haline gelir.
Yüklemin çekimli bir eylem olup olmadığını belirlemek için.
3
Diğer seçeneklerdeki eylemlerin kip, zaman ve yapı özelliklerini kontrol ederek doğrulayın.
'parlıyordu' şimdiki zamanın hikayesidir ve ünlü daralması vardır. 'hissettim' yardımcı fiille kurulan birleşik fiildir ve basit zamanlıdır. 'fısıldar' yansımadan türemiş ve geniş zamanlıdır. 'kurardı' geniş zamanın hikayesiyle çekimlenmiş birleşik zamanlı fiildir.
Çeldirici seçeneklerin doğruluğundan emin olmak ve hatayı kesinleştirmek için.

Anahtar Kavram

Çekimli fiiller ile fiilimsilerin (özellikle yüklem olan isim-fiillerin) farkı ve ek-fiilin isim soylu sözcükleri yüklem yapma görevi.
Bu soruyu puanla

Konular

Fiiller (Eylemler)

Bu konudan daha fazla soru