Examkin

Soru

Zorluk: OrtaDünya'nın Küresel Şekli ve Sonuçları

Coğrafya dersinde "Dünya'nın Şekli ve Sonuçları" konusunu işleyen beş öğrenci, yaptıkları araştırmalar doğrultusunda şu çıkarımlarda bulunmuştur:

* Ece: Norveç'in kuzeyine seyahat eden bir gözlemcinin Kutup Yıldızı'nı gördüğü yükselti açısının, Türkiye'deki bir gözlemcinin gördüğü açıdan daha büyük olduğunu saptadım.
* Kaan: Ekvator çizgisi üzerinde yer alan Quito şehrinde tartılan bir cismin ağırlığının, kutup noktalarına daha yakın olan Helsinki şehrinde tartıldığında daha fazla geldiğini belirledim.
* Arda: Aynı boylam farkına sahip iki meridyen yayının arasındaki kuş uçuşu mesafenin, Ekvator'a yakın bölgelerde kutup dairelerine yakın bölgelere göre çok daha geniş olduğunu tespit ettim.
* Selin: Projeksiyon yöntemleri kullanılsa dahi küresel yüzeyin düzleme aktarılma sürecinde, yüksek enlemlerdeki ülke sınırlarının düşük enlemlere kıyasla daha fazla deformasyona uğradığını gördüm.
* Damla: Güneş'ten gelen enerji miktarının enleme bağlı değişimi nedeniyle, Akdeniz'deki suyun tuzluluk derecesinin Baltık Denizi'ndeki suyun tuzluluk derecesinden belirgin şekilde yüksek olduğunu saptadım.

Buna göre, hangi öğrencinin belirttiği durum Dünya'nın yaln��zca geoit şekline (kutuplardan basık yapıya) sahip olmasının bir sonucudur?

  1. A
    Ece'nin gözlemi
  2. Kaan'ın gözlemiCevap
  3. C
    Arda'nın gözlemi
  4. D
    Selin'in gözlemi
  5. E
    Damla'nın gözlemi

Cevap

Kaan'ın gözlemi (Ekvator'dan kutuplara doğru gidildikçe yerçekiminin artması ve buna bağlı olarak cisimlerin ağırlığının değişmesi, Dünya'nın kutuplardan basık olan geoit şeklinin doğrudan bir sonucudur.)
Kaan'ın gözleminde yer alan yerçekimi farkı ve cisimlerin ağırlığının değişimi, Dünya'nın kutuplardan basık, Ekvator'dan şişkin olan kendine özgü geoit şeklinin doğrudan bir sonucudur. Kutuplar yerin merkezine (çekirdeğe) daha yakın olduğu için bu bölgelerde yerçekimi kuvveti Ekvator'a göre daha fazladır ve cisimler daha ağır ölçülür. Dünya kusursuz bir küre olsaydı yerçekimi her yerde eşit olurdu.

Adım Adım Çözüm

1
Öğrenci gözlemlerinin coğrafi nedenlerini belirlemek.
Gözlemler; Kutup Yıldızı'nın görünüm açısı, cisimlerin ağırlığı (yerçekimi), meridyenler arası mesafe, harita deformasyonu ve tuzluluk oranları olarak beş gruba ayrılır.
Soruda istenen küresel şekil ile geoit şekil sonuçlarını ayırt etmek için her durum analiz edilmelidir.
2
Dünya'nın küresel şekli ile açıklanabilen gözlemleri tespit etmek.
Kutup Yıldızı'nın görünüm açısı (Ece), meridyenler arası mesafe (Arda), harita deformasyonu (Selin) ve tuzluluk değişimi (Damla) Dünya'nın küresel yüzeyinden kaynaklanır. Dünya tam bir küre olsaydı da bu durumlar değişmezdi.
Küresel şeklin genel geometrik ve enlem etkisine bağlı sonuçlarını elemek gerekir.
3
Dünya'nın geoit (kutuplardan basık) şeklinin sonucunu belirlemek.
Kaan'ın belirttiği yerçekimi farkı, kutupların yerin merkezine (yer çekirdeğine) Ekvator'dan yaklaşık 21 km21\text{ km} daha yakın olmasından kaynaklanır. Bu durum doğrudan geoit şeklin bir sonucudur.
Dünya tam bir küre olsaydı yerçekimi her enlemde eşit olurdu; yerçekimi değişimi sadece geoit yapıyla açıklanabilir.

Anahtar Kavram

Dünya'nın Küresel ve Geoit Şeklinin Sonuçlarının Karşılaştırılması
Bu soruyu puanla

Konular

Dünya'nın Küresel Şekli ve Sonuçları

Bu konudan daha fazla soru