Examkin

Soru

Zorluk: ZorVarlığın Niteliği: Hem Madde Hem İdea Olarak Varlık (Düalizm)

Descartes, varlık felsefesinde düalist (ikici) bir yaklaşım benimseyerek gerçekliği iki temel töze ayırır: Düşünme niteliğine sahip fakat yer kaplamayan zihin (res cogitans) ve yer kaplama niteliğine sahip fakat düşünmeyen madde (res extensa). Filozofa göre bu iki töz, özleri ve nitelikleri bakımından birbirinden tamamen bağımsız ve birbirine indirgenemez yapıdadır. Ancak insan özelinde bu iki töz, epifiz bezi (kozalaksı bez) aracılığıyla etkileşime girer; zihnin kararları bedende fiziksel eylemlere yol açarken, bedenin maruz kaldığı fiziksel etkiler zihinde duyumlar ve fikirler oluşturur.

Buna göre, Descartes'ın hem madde hem idea olarak varlık (düalizm) yaklaşımı dikkate alındığında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A
    Zihin ve madde, var olmak için Tanrı dışında başka hiçbir şeye ihtiyaç duymayan, kendi kendilerine yeten bağımsız tözlerdir.
  2. B
    İnsanın bütüncül yapısı, yalnızca maddeci (materyalist) veya yalnızca idealist tekçi (monist) bir varlık kuramıyla tam olarak açıklanamaz.
  3. C
    Maddesel olmayan zihinsel kararlar, fiziksel nitelikteki beden üzerinde doğrudan nedensel bir etki meydana getirebilir.
  4. Ruh ve bedenin insandaki etkileşimi, bu iki tözün niteliksel farklılıklarının ortadan kalkarak tek bir özde birleştiğini gösterir.Cevap
  5. E
    Varlığın temelinde iki ayrı ilkenin bulunduğunun savunulması, evreni tek bir tözle açıklayan monist ontolojilere karşıt bir konumdadır.

Cevap

Ruh ve bedenin insandaki etkileşiminin, bu iki tözün niteliksel farklılıklarının ortadan kalkarak tek bir özde birleştiğini gösterdiğini savunan ifade söylenemez.
Descartes'ın düalist (ikici) ontolojisinde zihin ve beden, niteliksel olarak birbirinden tamamen farklı iki tözdür. Epifiz bezi vasıtasıyla kurulan zihin-beden etkileşimi, bu iki tözün özsel özelliklerini (düşünme ve yer kaplama) ortadan kaldırmaz veya onları tek bir töz halinde birleştirmez. Dolayısıyla etkileşimin tözleri tek bir özde birleştirdiğini savunan yargı Descartes'ın ikici felsefesiyle çelişmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Descartes'ın düalist (ikici) varlık felsefesinin temel ilkelerini ve zihin-beden arasındaki ilişkiyi analiz etmek.
Zihin (ruh) ve maddenin özleri itibarıyla tamamen farklı, birbirine indirgenemez iki ayrı töz olduğu belirlenir.
Düalist felsefenin monist (tekçi) yaklaşımlardan farkını ve tözlerin bağımsızlık derecesini anlamak için bu analiz gereklidir.
2
Descartes'ın zihin-beden etkileşimine (etkileşimci düalizm) yönelik açıklamasını incelemek.
Bu iki tözün epifiz bezi aracılığıyla etkileşime girdiği ancak bu etkileşimin onların özsel niteliklerini (düşünme ve yer kaplama) değiştirmediği sonucuna ulaşılır.
Etkileşimin tözlerin ontolojik yapılarını ortadan kaldırıp kaldırmadığını saptamak için bu inceleme yapılır.
3
Seçenekleri değerlendirerek Descartes'ın düalist varlık görüşüyle çelişen yargıyı tespit etmek.
Etkileşimin tözleri tek bir özde birleştirdiğini iddia eden seçeneğin Descartes'ın ikici felsefesiyle çeliştiği belirlenir.
Soru kökünde bizden söylenemez olan yargıyı bulmamız istendiği için çelişen ifade tespit edilir.

Anahtar Kavram

Descartes'ın etkileşimci düalizmi (zihin-beden ilişkisi)
Bu soruyu puanla

Konular

Varlığın Niteliği: Hem Madde Hem İdea Olarak Varlık (Düalizm)

Bu konudan daha fazla soru