Soru

Zorluk: ZorParagrafta Yardımcı Düşünceler

Aşağıdaki paragrafta derin deniz hidrotermal bacalarıyla ilgili bilgiler verilmiştir.

(I) Güneş ışığının tamamen kaybolduğu, binlerce metre derinlikteki okyanus tabanlarında yer alan hidrotermal bacalar, yaşamın kökenine dair ezber bozan ipuçları sunmaktadır. (II) Fotosenteze dayalı ekosistemlerin aksine, bu zifiri karanlık ortamlarda hayat kemosentetik arkelerin kükürt bileşiklerini oksitlemesiyle başlar. (III) Güneş enerjisinin yerini alan bu kimyasal süreç, ekstrem koşullara uyum sağlamış dev tüp solucanları ve karidesler gibi karmaşık canlı topluluklarını besler. (IV) Yüksek basınç ve aşırı sıcaklığa rağmen bacaların çevresinde gelişen bu biyoçeşitlilik, Dünya dışı yaşam arayışlarında buz kaplı okyanus dünyaları için de bir model oluşturmaktadır. (V) Dolayısıyla bu bacalar, sadece yeryüzündeki alternatif yaşam biçimlerini değil, evrendeki biyolojik sınırları anlamamızı da sağlayan doğal laboratuvarlardır.

Buna göre, paragrafta numaralanmış cümleleri, içerdikleri yardımcı düşüncelerle doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

  • II. cümleDerin denizlerdeki yaşam döngüsünün, ışığa ihtiyaç duymadan kükürt bileşikleri üzerinden kemosentezle başladığı
  • III. cümleBölgedeki kimyasal enerji dönüşümünün, zorlu çevre şartlarına uyum sağlamış karmaşık canlı gruplarının beslenmesini sağladığı
  • IV. cümleBu ortamlardaki biyoçeşitliliğin, Dünya dışı benzer buz kaplı okyanuslarda yaşam izleri ararken rehberlik edebileceği
  • V. cümleHidrotermal bacaların, canlılığın hem yeryüzündeki hem de evrendeki sınırlarını araştırmamıza yarayan doğal alanlar olduğu

Cevap

II. cümle kemosentez yoluyla yaşamın başlamasını anlatan yardımcı düşünceyle, III. cümle kimyasal sürecin zorlu şartlardaki canlıları beslemesini belirten düşünceyle, IV. cümle biyoçeşitliliğin Dünya dışı yaşam araştırmalarına model olmasını ifade eden yargıyla ve V. cümle hidrotermal bacaların canlılığın yeryüzü ile evrendeki biyolojik sınırlarını anlamadaki rolünü aktaran düşünceyle eşleşmektedir.
Paragrafta yer alan II, III, IV ve V. cümlelerin her biri, derin deniz hidrotermal bacalarının farklı işlevlerini ve özelliklerini ele almaktadır. Bu cümlelerin içerdikleri anlamlar sırasıyla kemosentezle yaşamın başlaması, kimyasal enerjinin zorlu koşullardaki canlıları beslemesi, biyoçeşitliliğin Dünya dışı araştırmalara model oluşturması ve bu bacaların canlılığın kozmik sınırlarını anlamadaki laboratuvar işleviyle tam olarak örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Paragraftaki II. cümleyi okuyup kemosentetik arkeler ve kükürt bileşikleri aracılığıyla hayatın başlaması bilgisine odaklanmak.
Bu cümle, ışığa ihtiyaç duymadan kükürt bileşikleri üzerinden kemosentezle yaşamın başladığını belirten yardımcı düşünceyle eşleşir.
Cümledeki 'kemosentetik arkelerin kükürt bileşiklerini oksitlemesiyle başlar' ifadesi, bu kimyasal sürece doğrudan karşılık gelir.
2
Paragraftaki III. cümleyi inceleyerek kimyasal sürecin ekstrem koşullara uyum sağlamış canlı topluluklarını besleme işlevini saptamak.
Bu cümle, kimyasal enerji dönüşümünün zorlu şartlardaki canlı gruplarının beslenmesini sağladığı düşüncesiyle eşleşir.
Cümlede geçen 'ekstrem koşullara uyum sağlamış dev tüp solucanları ve karidesler gibi karmaşık canlı topluluklarını besler' ifadesi bu eşleşmeyi kanıtlar.
3
Paragraftaki IV. cümleyi analiz ederek biyoçeşitliliğin buz kaplı okyanus dünyaları (Dünya dışı yaşam) için model oluşturması yargısını bulmak.
Bu cümle, biyoçeşitliliğin Dünya dışı benzer okyanuslarda yaşam izleri ararken rehberlik edebileceği düşüncesiyle eşleşir.
Cümlede yer alan 'Dünya dışı yaşam arayışlarında buz kaplı okyanus dünyaları için de bir model oluşturmaktadır' ibaresi bu eşleşmenin temelidir.
4
Paragraftaki V. cümleye bakarak bacaların alternatif yaşam biçimlerini ve evrendeki biyolojik sınırları anlamadaki işlevini değerlendirmek.
Bu cümle, hidrotermal bacaların canlılığın küresel ve kozmik sınırlarını araştırmaya yarayan doğal alanlar olduğu düşüncesiyle eşleşir.
Cümledeki 'sadece yeryüzündeki alternatif yaşam biçimlerini değil, evrendeki biyolojik sınırları anlamamızı da sağlayan doğal laboratuvarlardır' yargısı bu yardımcı düşünceyi doğrular.

Anahtar Kavram

Paragraftaki cümlelerin ilettiği özel yargıları saptayarak bunları alternatif ifadelerle eşleştirme (yardımcı düşünceleri belirleme).
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla