Soru

Zorluk: ZorParagrafta Yardımcı Düşünceler

İnka İmparatorluğu’nda yazının bulunmayışı, gelişmiş bir idari yapının kurulmasına engel olmamıştır. ��nkalar; sayısal verileri kaydetmek, nüfus sayımı yapmak, vergi kayıtlarını tutmak ve hatta takvimsel bilgileri arşivlemek için 'kipu' adı verilen karmaşık bir düğüm sistemi kullanmışlardır. Farklı renklerde, kalınlıklarda ve uzunluktaki pamuk veya yün iplerin ana bir ipe bağlanmasıyla oluşturulan kipular, üzerlerindeki düğümlerin türü ve konumuna göre anlam kazanıyordu. Her bir düğüm pozisyonu, ondalık sayı sistemindeki basamakları temsil ederken renkler ise kaydedilen nesnenin veya kavramın türünü gösteriyordu. Kipu okuyucuları olan 'kipukamoyoklar', bu sistem sayesinde imparatorluğun en ücra köşelerindeki ekonomik hareketliliği merkezden denetleyebiliyordu. Bu özgün veri depolama yöntemi, yazının işlevsel bir alternatifi olmanın ötesinde, İnkaların soyut düşünme yeteneğinin ve bürokratik dehasının somut bir kanıtıdır.

Bu parçada 'kipu' sistemiyle ilgili aşağıdakilerden hangisine değinilmemiştir?

  1. A
    Yapımında kullanılan araçların ham maddesine ve yapısal özelliklerine
  2. B
    Sayısal verilerin yanı sıra idari ve takvimsel bilgilerin kaydedilmesinde kullanıldığına
  3. C
    Üzerindeki ögelerin hangi mantıksal tasarıma göre anlamlandırıldığına
  4. İnka sınırları dışındaki komşu topluluklarca da ticari işlemlerde kullanıldığınaCevap
  5. E
    Uzak bölgelerdeki ekonomik faaliyetlerin merkezden izlenmesini sağladığına

Cevap

Kipu sisteminin İnka İmparatorluğu sınırları dışındaki komşu topluluklar tarafından ticari amaçlarla kullanıldığına parçada değinilmemiştir.
Metinde kipu düğüm sisteminin İnka İmparatorluğu'nun kendi bürokratik, idari ve ekonomik ihtiyaçları için kullanıldığı belirtilmektedir. Ancak bu sistemin İnka sınırları dışındaki komşu topluluklar tarafından da ticari amaçlarla benimsenip kullanıldığına dair hiçbir bilgi bulunmamaktadır. Bu nedenle doğru cevap bu yargıyı içeren seçenektir.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki 'pamuk veya yün iplerin ana bir ipe bağlanmasıyla' ifadesi taranır.
Sistemin yapımında pamuk ve yün gibi ham maddelerin tercih edildiği, renk, kalınlık ve uzunluk gibi fiziksel ve yapısal özelliklerin bulunduğu belirlenir. Bu durum yapımında kullanılan araçların ham maddesine ve yapısal özelliklerine değinildiğini gösterir.
Metindeki malzeme ve yapı özelliklerinin seçeneklerdeki karşılığını tespit etmek.
2
Metindeki 'sayısal verileri kaydetmek, nüfus sayımı yapmak, vergi kayıtlarını tutmak ve hatta takvimsel bilgileri arşivlemek' ifadesi kontrol edilir.
Kipuların sayısal verilerin dışında nüfus ve vergi gibi idari alanlar ile takvim bilgilerini kaydetmede kullanıldığı görülür. Bu durum sayısal verilerin yanı sıra idari ve takvimsel bilgilerin kaydedilmesinde kullanıldığına değinildiğini gösterir.
Kullanım amaçlarının ve kapsamının metinle örtüşmesini doğrulamak.
3
Metindeki düğüm pozisyonlarının ondalık sistemi temsil etmesi ve renklerin nesne türünü göstermesiyle ilgili kısım tahlil edilir.
Düğümlerin konumu ve renklerin belirli kurallarla anlam kazandığı, yani mantıksal bir tasarıma göre kodlandığı anlaşılır. Bu durum üzerindeki ögelerin hangi mantıksal tasarıma göre anlamlandırıldığına değinildiğini gösterir.
Kipu sisteminin anlamlandırma mekanizmasını ve mantığını doğrulamak.
4
Metindeki 'en ücra köşelerdeki ekonomik hareketliliği merkezden denetleyebiliyordu' ifadesi incelenir.
Uzak coğrafi bölgelerdeki ekonomik faaliyetlerin merkezi yönetim tarafından izlenebildiği sonucuna ulaşılır. Bu durum uzak bölgelerdeki ekonomik faaliyetlerin merkezden izlenmesini sağladığına değinildiğini gösterir.
Sistemin coğrafi ve idari denetimdeki rolünü doğrulamak.
5
Metnin tamamında İnka İmparatorluğu dışındaki topluluklarla ticari bir etkileşim veya sistemin dışarıda kullanımı aranır.
Parçada kipu sisteminin başka uygarlıklarca veya komşu topluluklarca benimsendiğine dair hiçbir ifade bulunmadığı tespit edilir.
Metinde yer almayan seçeneği belirleyerek doğru cevaba ulaşmak.

Anahtar Kavram

Paragrafta Yardımcı Düşünceler
Bu soruyu puanla