Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorFiil Çekim Ekleri (Kip ve Şahıs Ekleri)

(I) Her sabah güneş doğmadan önce yola koyulur, doğanın uyanışını izlerdi. (II) Bu sessiz saatlerde düş kurmak, onun için hayata tutunmanın tek yoluydu. (III) Siz de onun gibi yapayalnız kalırsanız ne demek istediğimi çok daha iyi anlarsınız. (IV) Keşke bu güzel anları daha geniş bir zaman diliminde yaşayabilseydik. (V) Geçmişin kırık dökük anıları arasından sıyrılıp geleceğe umutla bakmalıyız.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerde geçen fiillerle ve fiil çekim ekleriyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    I. cümlede, hem basit zamanlı hem de birleşik zamanlı fiil çekimine yer verilmiştir.
  2. II. cümlede, görülen geçmiş zaman kipi ve üçüncü tekil şahıs ekiyle çekimlenmiş bir fiil vardır.Cevap
  3. C
    III. cümlede, ikinci çoğul şahıs eki alan fiillerden biri birleşik zamanlıdır.
  4. D
    IV. cümlede, dilek kiplerinden biriyle çekimlenmiş ve birinci çoğul şahıs eki almış bir fiil kullanılmıştır.
  5. E
    V. cümlede, normalde haber kipi eki olan bazı ekler fiil çekim eki değil, yapım eki görevindedir.

Cevap

İkinci cümlede görülen geçmiş zaman kipi ve üçüncü tekil şahıs ekiyle çekimlenmiş bir fiil bulunduğu yönündeki ifade yanlıştır; çünkü bu cümlede çekimli bir fiil yer almamaktadır.
Doğru yanıt, ikinci cümlede görülen geçmiş zaman kipiyle çekimlenmiş bir fiil olduğunu iddia eden seçenektir. İkinci cümlede yer alan 'kurmak' sözcüğü bir isim-fiil (fiilimsi) olup çekimli fiil değildir. 'yoluydu' sözcüğü ise isim kökenlidir ve ek-fiilin hikaye çekimini almıştır. İsim soylu sözcüklerin aldığı ek-fiil ekleri fiil çekim eki (kip ve şahıs ekleri) kapsamında değerlendirilemez. Bu nedenle cümlede fiil çekim eki almış herhangi bir fiil bulunmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki tüm cümlelerin yüklemlerini ve çekimli fiillerini belirlemek.
Birinci cümlede 'koyulur' ve 'izlerdi' (çekimli fiiller); ikinci cümlede 'yoluydu' (isim soylu yüklem); üçüncü cümlede 'kalırsanız' ve 'anlarsınız' (çekimli fiiller); dördüncü cümlede 'yaşayabilseydik' (çekimli fiil); beşinci cümlede 'bakmalıyız' (çekimli fiil) olarak tespit edilmiştir.
Kip ve şahıs ekleri (fiil çekim ekleri) sadece çekimli fiillerde bulunabilir, isim soylu sözcüklerde veya fiilimsilerde bulunamaz.
2
İkinci cümlede yer alan yüklemi ve diğer sözcükleri eklerine ayırarak incelemek.
Yüklem olan 'yoluydu' sözcüğü 'yol-u-y-du' şeklinde eklerine ayrılır. Buradaki '-u' iyelik eki, '-du' ise ek-fiilin hikaye çekimidir. 'kurmak' sözcüğü ise isim-fiil ekini alarak fiilimsidir.
İsim soylu yüklemlerin aldığı ek-fiil ekleri ve fiilimsilerin aldığı yapım ekleri fiil çekim eki (kip ve şahıs eki) olarak kabul edilmez. Bu nedenle ikinci cümlede çekimli fiil bulunmamaktadır.
3
Diğer cümlelerdeki fiillerin çekim özelliklerini ve kip/şahıs eklerini doğrulamak.
Birinci cümlede basit ve birleşik zamanlı fiiller; üçüncü cümlede ikinci çoğul şahıs ekli fiiller; dördüncü cümlede dilek-şart kipi ve birinci çoğul şahıs eki; beşinci cümlede isimleşmiş sıfat-fiiller ('geçmiş', 'gelecek') doğru analiz edilmiştir.
Diğer seçeneklerdeki tüm dil bilgisel tespitlerin doğruluğunu teyit ederek yanlış olan ifadeyi kesinleştirmek.

Anahtar Kavram

Fiil Çekim Ekleri (Kip ve Şahıs Ekleri) ile İsim Soylu Yüklemlerin ve Fiilimsilerin Ayırt Edilmesi
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Fiil Çekim Ekleri (Kip ve Şahıs Ekleri)

Bu konudan daha fazla soru