Sözcük Yapısı ve Ekler

Türkçede yapım ekleri; eklendiği sözcüğün anlamını ya da türünü değiştiren eklerdir. Bu ekler işlevlerine göre isimden isim, isimden fiil, fiilden isim ve fiilden fiil yapım ekleri olmak üzere dört gruba ayrılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde koyu yazılmış sözcük isimden fiil yapım eki almıştır?

Türkçede isim çekim ekleri, isim soylu sözcüklere gelerek onları diğer sözcüklerle ilişkilendiren ve cümlede görev almalarını sağlayan eklerdir. Buna göre, aşağıdaki cümlede boş bırakılan yerlere sırasıyla getirilmesi gereken iyelik (sahiplik) ve bulunma hâli eklerini yazınız:

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcükteki -ı, -i, -u, -ü eki, diğerlerinden farklı bir görevde kullanılmıştır?

Aşağıdaki cümlelerde kalın harflerle belirtilen sözcüklerin köklerini, sağda verilen kök türleriyle eşleştiriniz. Hangi sözcük kökü hangi kök türüyle eşleşmelidir?

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde koyu yazılmış sözcük hem yapım hem de çekim eki almıştır?

Türkçede hem isim hem de fiil olarak kullanılabilen ve bu iki kullanımı arasında anlam ilişkisi bulunan köklere 'ortak (kökteş) kök' denir. Aralarında anlam ilişkisi bulunmayan, sadece ses benzerliği olan kökler ise 'sesteş kök' olarak adlandırılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kalın yazılmış sözcüğün kökü ortak kök özelliğine sahiptir?

Sanat dünyasında yer edinmek istiyorsan, ürettiğin her eserin (I) arkasında durmalı, eleştirilere kulak tıkamamalısın. Yazarken kullandığın o kıvrak dilin (II) seni nereye götüreceğini iyi kestirmelisin. Aksi takdirde, yazdığın her metnin (III) derinlikten yoksun bir kelime yığınına dönüşmesi kaçınılmaz olur. Bu süreçte en büyük kılavuzun olan aklın (IV) sesini dinlemek, seni birçok hatadan koruyacaktır. Unutma ki bu zorlu yolculukta kalemin (V) sana her zaman yoldaşlık edecektir.

Bu parçada numaralanmış sözcüklerin hangisinde yer alan "-ın / -in / -un / -ün" eki, işlevi yönüyle diğerlerinden farklıdır?

Aşağıdaki cümlelerde koyu yazılmış sözcüklerin köklerini, karşılarında verilen kök türleriyle doğru biçimde eşleştiriniz.

Yapım ekleri, eklendiği sözcüğün anlamın�� değiştiren ya da sözcüğün türünü (isimken fiil, fiilken isim vb.) farklılaştıran eklerdir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde koyu yazılı sözcük isimden fiil yapım eki almıştır?

Türkçede bazı kökler hem isim hem de fiil olarak kullanılabildikleri hâlde aralarında anlam ilişkisi barındırır; bu köklere 'ortak (kökteş) kök' denir. Bazı kökler ise yazılışları aynı olsa da aralarında hiçbir anlam ilişkisi barındırmaz; bu köklere ise 'sesteş kök' adı verilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerde yer alan altı çizili sözcüklerden hangisinin kökü sesteş kök özelliğine sahiptir?

Türkçede bazı ekler yazılış ve okunuş bakımından aynı (sesteş) olmalarına rağmen üstlendikleri işlevler bakımından yapım eki, isim çekim eki veya fiil çekim eki olarak kullanılabilirler.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcükte yer alan "-ın / -in" eki, bir fiil çekim eki (şahıs eki) olarak kullanılmıştır?

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde koyu yazılmış sözcük, ötekilerden farklı işlevde bir yapım eki almıştır?

Türkçede yapım ekleri eklendikleri sözcüklerin anlamını değiştirirken yeni sözcükler türetir. Bu ekler işlevlerine göre isimden isim, isimden fiil, fiilden isim ve fiilden fiil yapım ekleri olmak üzere dörde ayr��lır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcükte yer alan "-ık / -ik / -uk / -ük" eki, işlevi yönüyle diğerlerinden farklıdır?

Aşağıdaki cümlelerde koyu harflerle belirtilen sözcüklerin köklerini, sağ tarafta verilen kök türleriyle eşleştiriniz.

Türkçede yapım ekleri eklendiği sözcüğün anlamını ya da türünü değiştirerek yeni sözcükler türetilmesini sağlar; çekim ekleri ise sözcüklerin anlamını değiştirmeden onlara cümle içinde geçici görevler yükler. Kimi sözcükler ise bu iki ek grubunu da aynı anda bünyesinde barınd��rabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük hem yapım eki hem de çekim eki almıştır?

Sessizce ufkuma süzülür gözlerin (I),
Eski bir deftere hülyalar yazardı (II).
Bilgili (III) bir dostun sesinde gizlenen
O sonsuz, o derin korkuyu (IV) dağıtır,
Yeni umutlara koşarak (V) ulaşırdı.

Bu dizelerde numaralanmış sözcüklerden hangisi hem yapım hem de çekim eki almıştır?

Bilinmez bir hüzün çöker çevremizde (I) her akşam,
Dallarındaki yeşil yapraklar birden sarardı (II) yine.
Kadere boyun eğenlerin alnındaki bu yazısı (III),
Bize hatırlatır geçmiş günlerin o soluk resmini.
Biz ise bu kavurucu yazı (IV) sessizce geride bıraktık;
Oysa o, hayalleriyle yaşayan eski bir yöneticiydi (V).

Bu dizelerde numaralanmış sözcüklerden hangisi hem yapım hem de çekim eki almamıştır?

Türkçede hem isim hem de fiil olarak kullanılabildiği hâlde aralarında hiçbir anlam ilişkisi bulunmayan köklere sesteş kök denir. Hem isim hem de fiil olarak kullanılabilen ve aralarında anlam ilişkisi bulunan kökler ise ortak (kökteş) kök olarak adlandırılır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde kalın harflerle belirtilmiş sözcüğün kökü, sesteş veya ortak kök olma yönüyle diğerlerinden farklıdır?

Aşağıdaki cümlelerde koyu harflerle belirtilen sözcüklerdeki isim çekim eklerini, sağda verilen işlevsel açıklamalarıyla eşleştiriniz.

(I) Her sabah güneş doğmadan önce yola koyulur, doğanın uyanışını izlerdi. (II) Bu sessiz saatlerde düş kurmak, onun için hayata tutunmanın tek yoluydu. (III) Siz de onun gibi yapayalnız kalırsanız ne demek istediğimi çok daha iyi anlarsınız. (IV) Keşke bu güzel anları daha geniş bir zaman diliminde yaşayabilseydik. (V) Geçmişin kırık dökük anıları arasından sıyrılıp geleceğe umutla bakmalıyız.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerde geçen fiillerle ve fiil çekim ekleriyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?