Aşağıdaki tabloda ahlaki eylemde özgürlük konusuna dair farklı felsefi gerekçelendirmeler ve bu gerekçelendirmelerin temellendirdiği yaklaşımlar yer almaktadır.
Buna göre, solda yer alan ahlaki argümanlar ile sağdaki felsefi yaklaşımların doğru eşleştirmesi nasıl olmalıdır?
- Bireyin ahlaki kararları, onun fiziksel çevre, biyolojik kalıtım ve sosyal koşullanmalarının kaçınılmaz birer çıktısıdır; dolayısıyla iradenin nedensellik dışı bir seçimi söz konusu olamaz.Belirlenimcilik
- Birey, ahlaki olgunluğa eriştikçe ve kendi aklını etkin bir biçimde kullanmayı öğrendikçe eylemlerinin belirleyicisi hâline gelir; yani özgürlük, kişinin kendini var etme derecesiyle orantılıdır.Ahlaki Özerklikçilik
- Devletin ya da toplumsal kurumların bireyin ahlaki alanına müdahalesi kabul edilemez; ahlaki değer, bireyin kendi kararlarını hiçbir dış kısıtlama olmaksızın alabilmesinde yatar.Bireysel Özgürlükçülük
- Kişinin iyiyi ya da kötüyü seçmesi, kendi gücünün ötesinde, kozmik veya ilahi bir yazgı tarafından önceden çizilmiş yolda ilerlemesinden ibarettir; insan bu yazgının edilgen bir izleyicisidir.Yazgıcılık
Cevap
Birinci argümanın belirlenimcilikle, ikinci argümanın ahlaki özerklikçilikle, üçüncü argümanın bireysel özgürlükçülükle ve dördüncü argümanın yazgıcılıkla eşleştiği düzenleme doğru cevaptır.
Doğru eşleştirmede; biyolojik ve sosyal nedenlerin ahlaki eylemi belirlediğini savunan birinci ifade belirlenimcilikle; ahlaki özerkleşmeyi aklın kullanımına bağlayan ikinci ifade ahlaki özerklikçilikle; otorite müdahalesini reddeden üçüncü ifade bireysel özgürlükçülükle; eylemleri aşkın bir gücün senaryosuna bağlayan dördüncü ifade ise yazgıcılıkla bir araya getirilmiştir.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Ahlaki Eylemde Özgürlük Problemi kapsamında felsefi yaklaşımların (belirlenimcilik, ahlaki özerklikçilik, bireysel özgürlükçülük ve yazgıcılık) temel tezlerinin ayırt edilmesi