Soru

Zorluk: OrtaZarflar (Belirteçler)

Derecelendirme (miktar) belirteçleri; sıfatların ya da diğer belirteçlerin anlamını miktar yönüyle sınırlandıran veya derecelendiren sözcüklerdir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde derecelendirme belirteci, diğerlerinden farklı türde bir sözcüğü derecelendirmiştir?

  1. A
    Sanatçı, uzun süren sessizliğin ardından oldukça başarılı bir albümle dinleyicilerinin karşısına çıktı.
  2. B
    Konuyu herkesin anlayabileceği şekilde, son derece yalın ifadelerle anlatması takdir topladı.
  3. Bu zorlu sınavı kazanmak istiyorsan her zamankinden çok daha disiplinli çalışmalısın.Cevap
  4. D
    Hayatın karmaşasından uzaklaşmak için pek sakin bir Ege kasabasına yerleşmeye karar verdiler.
  5. E
    Mühendislerin geliştirdiği bu yeni model, en karmaşık hesaplamaları bile saniyeler içinde tamamlıyor.

Cevap

Bu zorlu sınavı kazanmak istiyorsan her zamankinden çok daha disiplinli çalışmalısın. (Bu cümlede 'daha' derecelendirme belirteci, durum belirteci olan 'disiplinli' sözcüğünü etkilemiştir.)
Doğru seçenekte yer alan 'daha' derecelendirme belirteci, eylemi niteleyen 'disiplinli' durum belirtecini derecelendirmiştir. Diğer tüm cümlelerde ise derecelendirme belirteçleri birer sıfatı etkilemektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki derecelendirme belirteçleri tespit edilir.
Belirteçler sırasıyla; 'oldukça', 'son derece', 'daha', 'pek' ve 'en' sözcükleridir.
Derecelendirilen sözcüklerin türünü belirleyebilmek için öncelikle derecelendirme belirteçlerinin bulunması gerekir.
2
Tespit edilen belirteçlerin etkilediği sözcükler ve bu sözcüklerin türleri incelenir.
'Başarılı albüm' sıfat tamlamasıdır ('başarılı' sıfattır); 'yalın ifadeler' sıfat tamlamasıdır ('yalın' sıfattır); 'disiplinli çalışmak' eyleme yönelik olduğundan 'disiplinli' belirteçtir (zarf); 'sakin kasaba' sıfat tamlamasıdır ('sakin' sıfattır); 'karmaşık hesaplamalar' sıfat tamlamasıdır ('karmaşık' sıfattır).
Miktar belirtecinin bir sıfatı mı yoksa başka bir belirteci mi etkilediğini ayırt etmek amacıyla bu adım gereklidir.
3
Belirtecin farklı görevde kullanıldığı cümle tespit edilerek doğru seçeneğe ulaşılır.
'Disiplinli' sözcüğünün durum belirteci olduğu ve 'daha' sözcüğüyle derecelendirildiği belirlenmiştir. Diğer cümlelerde ise sıfatlar derecelendirilmiştir.
Sorunun bizden istediği farklı türde derecelendirme ilişkisini ortaya çıkarmaktır.

Anahtar Kavram

Derecelendirme belirteçlerinin, sıfatlar ile diğer belirteçleri etkileme işlevlerinin ayırt edilmesi.
Bu soruyu puanla