İslam ahlak düşüncesinde erdemler, insan ruhunda bulunan temel kuvvelerin (akıl, öfke ve arzu) dengelenmesiyle (itidal) ilişkilendirilir. Bu yaklaşıma göre:
* Bilme ve anlama yetisi olan aklın (kuvve-i akliyye) dengeli kullanımı hikmet erdemini;
* Kendini savunma ve direnme yetisi olan öfkenin (kuvve-i gadabiyye) dengelenmesi şecaat (cesaret) erdemini;
* Bedensel hazlara karşı duyulan arzunun (kuvve-i şeheviyye) kontrol edilmesi ise iffet erdemini doğurur.
Bu üç gücün birbirine boyun eğerek kendi sınırlarında kalması ve ahenk içinde çalışması ise adalet erdemini oluşturur. Bu dengenin bozulması ise aşırılık (ifrat) veya yetersizlik (tefrit) durumlarını ortaya çıkararak ahlaki kusurlara yol açar.
Buna göre, İslam ahlakındaki değerlerin mahiyeti ile ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir?
- AAhlaki değerlerin tamamı bireyin doğuştan getirdiği değişmez fıtri özellikler olduğundan, dinin veya eğitimin bu değerlerin inşasında herhangi bir rolü bulunmamaktadır.
- Ahlaki erdemler; insani dürtü ve yeteneklerin tamamen bastırılıp yok edilmesini değil, onların akli ve ruhi bir dengeyle (itidal) yönlendirilmesini esas alır.Cevap
- CŞecaat ve iffet erdemleri, insanın öfke ve arzu gibi duygusal eğilimlerinden tamamen arınarak dünyaya karşı kayıtsızlaşması anlamına gelir.
- DHikmet erdemi, aklın işlevini sınırlayarak bireyin sadece taklidi inançlara ve sorgulanmamış bilgi kaynaklarına yönelmesini gerekli kılar.
- EAdalet, diğer erdemlerden tamamen bağımsız, sadece toplumsal yasaların uygulanmasıyla sınırlı şekilsel bir değerdir.