Examkin

Soru

Zorluk: OrtaÜnsüz Yumuşaması

Türkçede sert ünsüzle (p, ç, t, k) biten sözcükler ünlüyle başlayan bir ek aldıklarında yumuşayarak "b, c, d, g/ğ" seslerine dönüşür. Ancak bazı Türkçe tek heceli sözcükler ile yabancı kökenli sözcükler, ünlüyle başlayan bir ek alsalar bile bu kurala uymazlar.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz yumuşaması kuralına aykırı bir sözcük kullanılmıştır?

  1. A
    Genç yazarın son kitabını büyük bir heyecanla okudum.
  2. B
    Çocuğun elindeki kırmızı balon birdenbire havaya uçtu.
  3. Masanın üzerindeki boş sepeti mutfağa götürmemi istedi.Cevap
  4. D
    Güneşli günlerde parkta yürümek bana her zaman huzur verir.
  5. E
    Sınıftaki öğrenciler öğretmenin anlattığı konuyu dikkatle dinliyor.

Cevap

Masanın üzerindeki boş sepeti mutfağa götürmemi istedi.
Doğru seçenekte yer alan 'sepeti' sözcüğünün kökü 'sepet'tir. Sert ünsüz olan 't' ile biten bu sözcük, ünlüyle başlayan belirtme durumu ekini (-i) almasına rağmen 'sepedi' şeklinde yumuşamamıştır. Bu durum ünsüz yumuşaması kuralına aykırılık oluşturduğu için aranan doğru cevaptır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki sert ünsüzle (p, ç, t, k) biten ve ünlüyle başlayan ek alan sözcükler belirlenir.
Seçeneklerdeki 'kitabını', 'Çocuğun', 'sepeti' ve 'anlattığı' sözcükleri bu yapıya uygundur.
Ünsüz yumuşaması kuralının ve bu kurala aykırılığın aranacağı yerleri tespit etmek için.
2
Belirlenen sözcüklerin ek almadan önceki kök durumları ve ek aldıktan sonraki ses değişimleri incelenir.
'kitap -> kitabı' (p -> b değişimi var), 'çocuk -> çocuğu' (k -> ğ değişimi var), 'anlat-tık -> anlattığı' (k -> ğ değişimi var), 'sepet -> sepeti' (t ünsüzü korunmuş, değişim yok).
Sözcüklerin kurala uyup uymadığını belirlemek için.
3
Ünlüyle başlayan ek almasına rağmen sert ünsüzü yumuşamayan sözcüğün yer aldığı cümle seçilir.
'sepeti' sözcüğünün yer aldığı 'Masanın üzerindeki boş sepeti mutfağa götürmemi istedi.' cümlesi doğru cevaptır.
Soruda istenen ünsüz yumuşaması kuralına aykırı kullanımı bulmak için.

Anahtar Kavram

Ünsüz yumuşaması ve bu kuralın istisnaları (aykırılıklar)
Bu soruyu puanla

Konular

Ünsüz Yumuşaması

Bu konudan daha fazla soru