Soru

Zorluk: Çok zorAyrı Yazılan Birleşik Kelimeler

Aşağıda verilen ayrı yazılan birleşik kelimeleri, Türk Dil Kurumu (TDK) yazım kurallarına göre ayrı yazılma gerekçeleriyle eşleştiriniz.

  • göz yuvarı"Yuvar" ve "küre" sözleriyle kurulan birleşik kelimeler ayrı yazılır.
  • çetin cevizBenzetme yoluyla bir insanın niteliğini anlatmak üzere bitki, hayvan ve nesne adlarıyla kurulan birleşik kelimeler ayrı yazılır.
  • bağ bozumuZamanla ilgili birleşik kelimeler ayrı yazılır.
  • yazar kasaSıfat-fiil ekleriyle kurulan sıfat tamlaması yapısındaki birleşik kelimeler ayrı yazılır.

Cevap

göz yuvarı kelimesi yuvar ve küre sözcükleriyle kurulanlar kuralıyla; çetin ceviz kelimesi benzetme yoluyla insan niteliği bildirenler kuralıyla; bağ bozumu kelimesi zamanla ilgili olanlar kuralıyla; yazar kasa kelimesi ise sıfat-fiil ekleriyle kurulan sıfat tamlaması yapısındakiler kuralıyla eşleşmektedir.
Verilen birleşik sözcüklerin tamamı TDK kurallarına uygun olarak doğru gerekçeleriyle eşleştirilmiştir. göz yuvarı kelimesi yuvar/küre kuralına, çetin ceviz insan niteliği bildiren mecazlı benzetme kuralına, bağ bozumu zaman bildirme kuralına, yazar kasa ise sıfat-fiil ekiyle kurulan sıfat tamlaması kuralına tam olarak karşılık gelmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
göz yuvarı sözcüğünün son kelimesini incelemek.
Sözcüğün "yuvar" kelimesiyle bittiği görülür. TDK'ye göre yuvar/küre kelimeleri ayrı yazılır.
Kelimenin yapısal sınıflandırmasını yaparak yazım kuralı gerekçesini bulmak.
2
çetin ceviz sözcüğünün anlamsal işlevini analiz etmek.
Sözcüğün gerçek anlamından uzaklaşarak zor bir insan karakterini benzetme yoluyla karşıladığı belirlenir.
Benzetme yoluyla nitelik belirten birleşik sözcüklerin yazım kuralını uygulamak.
3
bağ bozumu sözcüğünün zaman ilişkisini değerlendirmek.
Kelimenin bağların bozulduğu dönem/zaman anlamını taşıdığı saptanır. TDK zaman bildiren bu tür birleşikleri ayrı yazar.
Zamanla ilgili kavramların yazım kuralına uygunluğunu denetlemek.
4
yazar kasa sözcüğünün dil bilgisel yapısını çözümlemek.
İlk kelimenin sıfat-fiil eki (-ar) aldığı ve yapının bir sıfat tamlaması şeklinde kurulduğu tespit edilir.
Sıfat-fiil ekleriyle kurulan sıfat tamlaması biçimindeki birleşiklerin kuralını test etmek.

Anahtar Kavram

TDK kurallarına göre ayrı yazılan birleşik kelimelerin anlamsal ve yapısal gerekçeleri
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla