Soru

Zorluk: OrtaParagrafta Ana Düşünce

Bilimsel teorilerin inşasında kullanılan metaforlar, genellikle karmaşık soyutlamaları meslekten olmayan kitlelere açıklamak için başvurulan basit öğretim araçları olarak görülür. Örneğin zihni bir bilgisayara ya da atomu mini bir güneş sistemine benzetmek, ilk bakışta sadece pedagojik kolaylıklar sunar. Oysa metaforlar, bilim insanlarının zihinsel sınırlarını çizmekle kalmaz, aynı zamanda hangi soruları sorup hangi verileri görmezden geleceklerini de belirler. Bir kavramı belirli bir metaforla çer��evelemek, araştırmacının o kavrama dair kurabileceği hipotez alanını doğrudan kısıtlar veya genişletir. Bilgisayar metaforu zihni incelerken işlemci hızına ve bellek kapasitesine odaklanmayı sağlarken, duygusal derinliğin ya da bedensel deneyimin zihinsel süreçlerdeki rolünün geri plana itilmesine yol açmıştır. Dolayısıyla bilimsel benzetmeler, bilinen gerçeklerin popüler birer temsili olmanın çok ötesinde, yeni gerçekliklerin keşfedilmesinde araştırmaya yön veren ve onu sınırlandıran kurucu zihinsel şablonlardır.

Bu parçada bilimsel metaforlarla ilgili olarak asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Karmaşık bilimsel kuramların geniş kitleler tarafından anlaşılmasını kolaylaştırmak adına pedagojik benzetmelere sıklıkla başvurulduğu
  2. B
    Bilimsel araştırmaların, kullanılan metaforların sınırlılıkları nedeniyle tamamen nesnel olmaktan uzaklaşıp öznel kurgulara dönüştüğü
  3. Bilimsel araştırmalarda yararlanılan benzetmelerin, soyut fikirleri somutlaştırmanın ötesinde, araştırmaları şekillendiren kurucu zihinsel şablonlar işlevi gördüğüCevap
  4. D
    Belirli bir benzetmeye bağlı kalmanın, incelenen konunun bazı yönlerinin gölgede kalmasına veya tamamen göz ardı edilmesine yol açtığı
  5. E
    Bilimsel kuramların tarihsel süreç içindeki değişiminin, kullanılan temel metaforların geçerliliğini yitirmesiyle doğrudan ilişkili olduğu

Cevap

Bilimsel araştırmalarda yararlanılan benzetmelerin, soyut fikirleri somutlaştırmanın ötesinde, araştırmaları şekillendiren kurucu zihinsel şablonlar işlevi gördüğü
Doğru seçenek olan benzetmelerin kurucu zihinsel şablonlar olduğunu belirten yargı, metnin son cümlesindeki özetleyici ifadeyle doğrudan örtüşmektedir. Yazar, bilimsel metaforların sadece basit açıklama araçları olmadığını, aksine araştırmaya yön veren ve onu sınırlandıran bilişsel çerçeveler olduğunu savunmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Paragrafın giriş cümlelerinde metaforların genel olarak karmaşık soyutlamaları açıklamada kullanılan pedagojik araçlar olarak görüldüğü saptanır.
Girişteki yaygın görüş belirlenir.
Yazarın karşı çıkacağı veya derinleştireceği tezi anlamak için ilk tespit önemlidir.
2
Parçadaki 'Oysa' geçiş ifadesinden sonraki cümleler incelenir; metaforların zihinsel sınırları çizdiği, soruları ve verileri belirlediği vurgusu analiz edilir.
Metaforların bilginin inşasındaki kurucu rolü fark edilir.
Ana düşüncenin temellendirildiği gelişme bölümündeki anahtar savlar saptanmalıdır.
3
Son cümledeki 'Dolayısıyla bilimsel benzetmeler... yeni gerçekliklerin keşfedilmesinde araştırmaya yön veren ve onu sınırlandıran kurucu zihinsel şablonlardır.' ifadesi sentezlenir.
Yazarın asıl varmak istediği sonuç cümlesine ulaşılır.
Ana düşünce genellikle parçanın sonundaki özetleyici ve sentezleyici yargıda açıkça ortaya konur.

Anahtar Kavram

Paragrafta Ana Düşünce
Bu soruyu puanla