Soru

Zorluk: OrtaAd Aktarması (Mecazımürsel)

Ad aktarması (mecazımürsel), bir sözcüğün benzetme amacı güdülmeden, aralarındaki çeşitli ilişkiler (sanatçı-eser, yer-insan, iç-dış, parça-bütün vb.) aracılığıyla başka bir sözcüğün yerine kullanılmasıdır. Benzetme y��nü ağır basan aktarmalar ise deyim aktarması ya da doğrudan mecazlı söyleyiş olarak kabul edilir.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde ad aktarması (mecazımürsel) vardır?

  1. A
    Güz mevsiminin gelişiyle birlikte hırçınlaşan rüzgâr, bahçedeki çınarın sararmış yapraklarını savurarak adeta doğanın son şarkısını fıs��ldıyordu.
  2. B
    Yıllardır uzak kald��ğı doğup büyüdüğü topraklara geri döndüğünde, çocukluk günlerinin geçtiği o eski evin sıcaklığı içini kaplamıştı.
  3. Üniversitedeki ilk yılımda Türk edebiyatının derinliklerini keşfederken her akşam odama çekilir, saatlerce Yahya Kemal'i okur ve onun İstanbul tasvirlerinde kaybolurdum.Cevap
  4. D
    Yolculuğumuz esnas��nda dik yamaçlardan geçerken dağın sırtına kurulmuş olan seyir terasından aşağıdaki uçsuz bucaksız vadiyi hayranlıkla izledik.
  5. E
    Karanlık çökünce gökyüzünde beliren yıldızlar, gecenin sessiz ��rtüsünü yırtarak yeryüzündeki tüm canlılara göz kırpıyor gibiydi.

Cevap

Yahya Kemal'in okunduğunun belirtildiği ve sanatçı-eser ilişkisine dayanan ad aktarmasının yer aldığı cümle doğru cevaptır.
Doğru cevap olan cümlede geçen 'Yahya Kemal'i okur' ifadesinde, şairin kendisi söylenerek onun kaleme aldığı şiirler ve kitaplar kastedilmiştir. Bu durum, benzetme amacı güdülmeden kurulan bir sanatçı-eser ilişkisidir ve ad aktarmasının (mecazımürsel) en belirgin örneklerinden biridir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki mecazlı ve aktarmalı söyleyişleri belirleme.
Her seçenekteki anlam olayları tespit edilir: 'hırçınlaşan rüzgâr' ve 'gecenin örtüsü' ifadelerinde deyim aktarması; 'evin sıcaklığı' ifadesinde mecaz anlam; 'dağın sırtı' ifadesinde yan anlam; 'Yahya Kemal'i okumak' ifadesinde ise ad aktarması bulunmuştur.
Sözcüklerin hangi anlam ilgisiyle kullanıldığını ayırt etmek sorunun çözümünün ilk adımıdır.
2
Mecazımürsel (ad aktarması) ile deyim aktarması ve diğer mecaz türleri arasındaki farkı ortaya koyma.
Ad aktarmasında temel ölçüt benzetme amacının olmamasıdır. Deyim aktarmalarında ise benzetme amacı vardır.
Öğrencilerin sıklıkla yaptığı deyim aktarması ile ad aktarması karıştırma hatasını engellemek için bu ayrım hayati önem taşır.
3
Sanatçı-eser ilişkisini belirleyerek doğru cevabı kesinleştirme.
Şairin kendisi söylenip eseri kastedildiği için 'Yahya Kemal'i okumak' ifadesinin ad aktarması olduğu doğrulanır.
Söz konusu seçenekte doğrudan kazanım doğrultusunda bir ad aktarması ilişkisi kurulmuştur.

Anahtar Kavram

Ad Aktarması (Mecazımürsel)
Bu soruyu puanla