Soru

Zorluk: ZorCümlede Duygu ve Durumlar (Sitem, Yakınma, Pişmanlık, Küçümseme vb.)

Aşağıdaki cümlelerde boş bırakılan yerleri, bu cümlelerin yansıttığı duygu ve durumları dikkate alarak uygun kavramlarla doldurunuz.

Cevap:I. "Yıllardır dirsek çürüttüğüm bu bilimsel araştırmada, adımı sadece teşekkür kısmında geçirmekle yetineceğini hiç tahmin etmemiştim." cümlesinde, kişinin doğrudan muhatabına duyduğu kırgınlığı dile getirdiği bir 【sitem】 anlamı hâkimdir.

II. "Genç yaşta elime geçen o eşsiz fırsatları değerlendiremeyip rüzgârın önündeki yaprak gibi savrulup gitmeme bugün bile yanarım." cümlesinde, geçmişte elden kaçırılan fırsatlar ve yapılmayanlar için duyulan üzüntüyü ifade eden bir 【hayıflanma】 durumu söz konusudur.

Cevap

İlk cümledeki duygu sitem, ikinci cümledeki duygu ise hayıflanmadır.
İlk cümlede yazar, doğrudan muhatabına yönelik bir kırgınlık belirttiği için boşluğa 'sitem' gelmelidir. İkinci cümlede ise geçmişte kaçırılan fırsatlar ve yapılmayan bir eylem için üzüntü duyulduğundan ('değerlendiremeyip... yanarım') boşluğa 'hayıflanma' gelmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümlede dile getirilen duyguyu analiz etmek
Cümledeki yazar, birlikte çalıştığı kişiye duyduğu kırgınlığı ve hayal kırıklığını doğrudan onun yüzüne karşı söylemektedir. Bu durum 'sitem' kavramına karşılık gelir.
Sitem, bir kimsenin yaptığı bir davranıştan dolayı duyulan kırgınlığın öfkelenmeden, yumuşak bir dille doğrudan kendisine söylenmesidir.
2
İkinci cümlede dile getirilen durumu analiz etmek
Cümledeki yazar, geçmişte eline geçen fırsatları değerlendiremediğinden dolayı duyduğu üzüntüyü ('savrulup gitmeme bugün bile yanarım' ifadesiyle) dile getirmektedir. Bu durum 'hayıflanma' kavramına karşılık gelir.
Hayıflanma (veya yerinme), elden kaçırılan bir fırsat veya yapılmayan bir iş için sonradan duyulan üzüntüdür. Yapılan bir hata sonucu duyulan pişmanlıktan farklıdır.

Anahtar Kavram

Cümlede Duygu ve Durumlar (Sitem ve Hayıflanma Ayrımı)
Bu soruyu puanla