Cümlede Anlam

241 soru

Soru 1Soru

Modern bilimin kurucuları arasında sayılan Galileo, teleskopu gökyüzüne çeviren ilk kişi olmamasına rağmen, bu aracı evrenin yapısını sistematik bir biçimde gözlemlemek amacıyla kullanan dönemindeki tek araştırmacı olmasıyla astronomide yeni bir devrin kapısını aralamıştır.

Bu cümleden kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Galileo’nun yaşadığı dönemde gökyüzüne teleskopla bakan başkaları bulunsa da evreni sistemli bir yöntemle incelemek için bu araca başvuran tek araştırmacı kendisidir.

Cevap

Galileo’nun yaşadığı dönemde gökyüzüne teleskopla bakan başkaları bulunsa da evreni sistemli bir yöntemle incelemek için bu araca başvuran tek araştırmacı kendisidir.
Doğru seçenek, cümlede geçen 'teleskopu gökyüzüne çeviren ilk kişi olmamasına rağmen' (döneminde veya öncesinde teleskopla gökyüzüne bakan başkaları da vardır) ve 'bu aracı evrenin yapısını sistematik bir biçimde gözlemlemek amacıyla kullanan dönemindeki tek araştırmacı olmasıyla' (sistemli gözlem yapan tek kişidir) ifadeleriyle birebir örtüşmektedir. Bu iki veri birleştirildiğinde, Galileo'nun döneminde gökyüzünü teleskopla inceleyen başkaları olsa da bunu sistemli bir yöntemle gerçekleştiren yegâne araştırmacının kendisi olduğu kesin olarak çıkarılır.

Adım Adım Çözüm

1
Öncül cümleyi anlam sınırlandırmalarına ve niteleyicilere dikkat ederek ögelerine ayırın.
Cümlede 'ilk kişi olmama' (başkaları da gökyüzüne bakmıştır) ve 'sistematik gözlemleyen dönemindeki tek araştırmacı olma' (sistemlilik yönünden tektir) sınırlandırmaları tespit edilir.
Kesin yargı sorularında cümlede verilen sınırlandırma zarfları (tek, ancak, rağmen) çıkarımın sınırlarını belirler.
2
Seçenekleri bu sınırlandırmalarla karşılaştırarak yanlış bilgileri eleyin.
Teleskopu ilk kullanan kişi olduğu veya modern bilimin tek kurucusu olduğu iddiaları öncülle çeliştiği için elenir.
Çelişen veya sınırları aşan yargılar kesin olarak çıkarılamaz.
3
Mecaz anlamları ve öznel yorumları ayıklayarak nesnel olarak doğrudan doğrulanabilen şıkkı bulun.
Teleskopla daha önce/döneminde gökyüzüne bakanlar olduğu halde bunu sistemli yapan tek kişinin Galileo olduğu bilgisi doğrudan doğrulanır.
Doğru seçenek, öncülün hiçbir ögesini dışarıda bırakmadan veya ona ekleme yapmadan anlamca tam bir örtüşme sağlamalıdır.

Anahtar Kavram

Cümleden Kesin Yargı Çıkarma
Soru 2Soru

Aşağıdaki sol sütunda numaralanmış cümleleri, sağ sütunda harflerle belirtilen anlatım özellikleri ve yapısal işlevleriyle doğru biçimde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Türkiye İstatistik Kurumunun son verilerine göre, ülkemizde kütüphaneye üye olan kişi sayısı bir önceki yıla göre yüzde on iki artış göstermiştir.
Yazar, dün katıldığı panelde modern kentin birey üzerindeki yabancılaştırıcı etkisini işlerken geriye dönüş tekniklerinden yararlandığını ifade etti.
Üç yılı aşkın bir çalışmanın ürünü olan ve beş yüz sayfadan oluşan bu görkemli eser, edebiyat dünyasındaki yerini şimdiden sağlamlaştırdı.
Şairin dizelerinde kullandığı canlı renk imgeleri, okuyucunun zihninde adeta bir tablo canlandırarak ��iire lirik ve büyüleyici bir derinlik katıyor.
İnsan ruhunun en karanlık dehlizlerini bu kadar duru ve etkileyici bir dille anlatmayı başarmış başka kaç yazar vardır ki bu topraklarda?

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Türkiye İstatistik Kurumunun verilerini aktaran birinci cümle kanıtlanabilir nesnel olgu bildiren tanımla; yazarın paneldeki ifadesini aktaran ikinci cümle nesnel aktarım tanımıyla; sayfa sayısı verip 'görkemli' nitelemesi yapan üçüncü cümle nicel verili öznel tanımla; şiirin derinliğini yorumlayan dördüncü cümle estetik beğeni içeren öznel tanımla; sözde soruyla takdir bildiren beşinci cümle ise soru yoluyla duygu aktaran öznel tanımla eşleşir.
Verilen eşleştirmede nesnel ve öznel anlatım yapıları en ince ayrıntılarına kadar sınıflandırılmıştır. İstatistiksel bilgi içeren cümle doğrudan kanıtlanabilir nesnel cümleyle; yazarın ifadesini aktaran cümle ise aktarımın kanıtlanabilirliği üzerinden nesnel cümleyle eşleşir. Sayısal veri barındıran ancak 'görkemli' kelimesiyle yorum katılan cümle nicel verilere rağmen öznel olan tanımla; estetik beğeni dile getiren cümle doğrudan sanatsal/estetik öznel cümleyle; sözde soruyla kurulan ve takdir belirten cümle ise soru yoluyla duygu aktaran cümleyle eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki kelimelerin kanıtlanabilir olgular mı yoksa kişisel yorum ve beğeniler mi içerdiğini saptayın.
Birinci ve ikinci cümlelerin kanıtlanabilir, doğruluğu/yanlışlığı test edilebilir yargılar taşıdığı; üçüncü, dördüncü ve beşinci cümlelerin ise kişisel değer yargısı barındırdığı görülür.
Öznel ve nesnel anlatımları birbirinden ayırt etmek analiz sürecinin ilk adımıdır.
2
Nesnel olan cümlelerin kendi aralarındaki yapısal ve anlamsal farkı analiz edin.
İstatistiksel veri sunan cümlenin doğrudan nesnel olgu bildirdiği, yazarın paneldeki sözünü bildiren cümlenin ise aktarım olgusunun kendisinin kanıtlanabilir olması yönüyle nesnel nitelik taşıdığı belirlenir.
Aktarım cümlelerindeki 'aktarılan fikrin öznelliği' ile 'aktarma eyleminin nesnelliği' farkı YKS düzeyindeki en önemli çeldiricilerden biridir.
3
Öznel olan üç cümledeki öznelliğin hangi anlamsal ve söz dizimsel yollarla kurulduğunu belirleyin.
Üçüncü cümlenin nicel verilere rağmen 'görkemli' sıfatıyla, dördüncü cümlenin estetik değerlendirmelerle, beşinci cümlenin ise sözde soru yapısı ve hayranlık duygusuyla öznelleştiği tespit edilir.
Farklı öznellik kurma biçimlerini tanımlamak, eşleştirmenin eksiksiz yapılmasını sağlar.

Anahtar Kavram

Öznel ve Nesnel Anlatımlı Cümlelerin Yapısal ve Anlamsal Ayrımı
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 3Soru

Sanatın toplumsal fayda sağlama amacını bütünüyle dışlayan estetik teorisyenleri, estetik deneyimin yegane değerinin eserin kendi iç tutarlılığında ve formel yapısında saklı olduğunu savunurken aslında sanatın toplumsal bağlamından tamamen koparılamayacağını, yalnızca topluma olan etkisinin doğrudan bir araçsalcılıkla ölçülemeyeceğini vurgulamışlardır.

Bu cümleden kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Estetik deneyimi eserin biçimsel özelliklerine indirgeyen kuramcılar bile sanatın toplumla olan ilişkisini bütünüyle yadsımamaktadır.

Cevap

Estetik deneyimi eserin biçimsel özelliklerine indirgeyen kuramcılar bile sanatın toplumla olan ilişkisini bütünüyle yadsımamaktadır.
Doğru cevap olan yargı, cümlede aktarılan düşünceyi eksiksiz ve tam olarak karşılamaktadır. Cümle, estetik deneyimin yegane değerini eserin kendi iç tutarlılığında ve formel yapısında gören (yani estetik deneyimi biçimsel özelliklere indirgeyen) kuramcıların bile, sanatın toplumsal bağlamından tamamen koparılamayacağını (yani sanatın toplumla ilişkisini bütünüyle yadsımadıklarını) kesin bir dille ortaya koymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki temel kavramları ve anlam sınırland��rmalarını tespit etme
Sanatın toplumsal fayda sağlama amacını bütünüyle reddeden ve estetik değerin sadece eserin iç tutarlılığı ile biçimsel yapısında olduğunu savunan bir grup teorisyenin varlığı belirlenmiştir.
Teorisyenlerin savundukları temel görüşü ve sınırlandırdıkları alanı anlamak sonraki çıkarımlar için gereklidir.
2
Teorisyenlerin asıl vurguladığı yargıyı analiz etme
Bu teorisyenlerin aslında sanatın toplumsal bağlamından koparılamayacağını, sadece bu etkinin doğrudan araçsal bir fayda üzerinden ölçülemeyeceğini düşündükleri saptanmıştır.
Cümlenin 'aslında... vurgulamışlardır' kısmı, teorisyenlerin katı biçimci görüşlerinin ardında yatan asıl toplumsal bağ kabulünü göstermektedir.
3
Elde edilen sonuçları seçeneklerle eşleştirme
Biçimsel özellikleri merkeze alan kuramcıların dahi sanatın toplumla olan bağını tamamen inkâr etmediği yargısına doğrudan ulaşılmıştır.
Doğru sonuca ulaşmak için cümledeki 'bütünüyle dışlayan', 'yegane değer' gibi kavramlar ile 'tamamen koparılamayacağı' ifadesi arasındaki mantıksal ilişki kurulmalıdır.

Anahtar Kavram

Cümleden Yargı Çıkarma ve Anlam Sınırlandırma
Soru 4Soru

Ekolojik restorasyon çalışmalarında sadece nesli tükenmekte olan türlerin korunmasına odaklanılması, ekosistemin bir bütün olarak kendini yenileme kapasitesinin ancak tüm trofik düzeylerdeki etkileşimlerin sürdürülmesiyle mümkün olabileceği gerçeğini gölgelemektedir.

Bu cümleden kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ekosistemin bütünsel olarak kendini yenileyebilmesi, tüm trofik düzeylerdeki etkileşimlerin devam ettirilmesine bağlıdır.

Cevap

Ekosistemin bütünsel olarak kendini yenileyebilmesi, tüm trofik düzeylerdeki etkileşimlerin devam ettirilmesine bağlıdır.
Cümledeki 'ekosistemin bir bütün olarak kendini yenileme kapasitesinin ancak tüm trofik düzeylerdeki etkileşimlerin sürdürülmesiyle mümkün olabileceği' ifadesi, bütünüyle yenilenme kapasitesinin gerçekleşmesini trofik düzeyler arasındaki etkileşimin korunması şartına bağlamıştır. Bu durum, ekosistemin bütünsel olarak kendini yenileyebilmesinin tüm trofik düzeylerdeki etkileşimlerin devam ettirilmesine bağlı olduğu yargısını kesin kılar.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki anahtar ifadeleri ve anlam sınırlandırmalarını belirlemek.
Cümlede yer alan 'sadece' ve 'ancak' sözcüklerinin anlamı daralttığı ve kesin bir koşul bildirdiği görülür. Ekosistemin kendini bütünsel olarak yenilemesinin koşulu, 'tüm trofik düzeylerdeki etkileşimlerin sürdürülmesi' olarak verilmiştir.
Anlam sınırlandırması yapan edat ve bağlaçlar cümleden çıkarılabilecek kesin yargıyı doğrudan belirler.
2
Koşul-sonuç ilişkisini seçeneklerle karşılaştırarak doğrulamak.
Ekosistemin kendini bütünüyle yenilemesinin, trofik düzeylerdeki etkileşimlerin devamına bağlı olduğu yargısı cümleyle birebir örtüşmektedir.
Metindeki kesin yargı sınırlarını aşmayan tek seçeneği tespit etmek.

Anahtar Kavram

Cümleden yargı çıkarırken 'ancak', 'sadece', 'yalnız' gibi sınırlayıcı ifadelerin kurduğu mantıksal koşul ilişkileri dışına çıkılmamalıdır.
Soru 5Soru

Aşağıdaki sol sütunda verilen cümleleri, taşıdıkları anlam özelliklerine göre sağ sütundaki uygun tanımlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Sanatçı, son öykü kitabında büyük kentin gölgesinde unutulmuş insanların günlük yaşam mücadelelerini ve ayakta kalma çabalarını konu edinmiştir.
Yapıtta, sözcüklerin alışılmış anlam sınırlarının dışına çıkılarak çağrışım gücü yüksek, imgeli ve oldukça yoğun bir anlatım tercih edilmiştir.
Yazar, Kurtuluş Savaşı yıllarında Anadolu halkının gösterdiği fedakarlıkları, kahramanların yöresel ağız özelliklerini taşıyan canlı ve kıvrak bir dille aktarmaktadır.
Okuyucuyu derinden etkileyen bu sürükleyici eserin, edebiyat dünyasında uzun yıllar adından söz ettirecek nitelikte bir şaheser olduğunu düşünüyorum.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İlk cümle içerik cümlesiyle, ikinci cümle üslup cümlesiyle, üçüncü cümle hem içerik hem üslup cümlesiyle, dördüncü cümle ise öznel değerlendirme cümlesiyle eşleşmektedir.
Cümlelerin doğru eşleştirmesi, her cümlenin taşıdığı anlam özelliğine göre yapılmıştır. İlk cümle eserin konusunu (büyük kentteki insanların günlük yaşam mücadelelerini) verdiğinden sadece içerik cümlesidir. İkinci cümle eserin dil ve anlatım özelliklerini (çağrışım gücü yüksek, imgeli anlatım) belirttiğinden sadece üslup cümlesidir. Üçüncü cümle eserin konusunu (Kurtuluş Savaşı yıllarındaki fedakarlıklar) ve bu konunun aktarılış tarzını (yöresel ağız özellikleri, canlı ve kıvrak dil) birlikte verdiğinden hem içerik hem üslup cümlesidir. Dördüncü cümle ise eserin niteliğine dair kişisel, öznel bir beğeni içerdiğinden nesnel bir içerik veya üslup bilgisi taşımayan öznel değerlendirme cümlesidir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk cümledeki 'unutulmuş insanların günlük yaşam mücadelelerini ve ayakta kalma çabalarını konu edinmiştir' ifadesi incelenir.
Bu ifadenin eserin konusuna (içeriğine) yönelik olduğu tespit edilir ve içerik cümlesiyle eşleştirilir.
Yazarın neyi anlattığı sorusunun cevabı içerik cümlesini verir.
2
İkinci cümledeki 'sözcüklerin alışılmış anlam sınırlarının dışına çıkılarak çağrışım gücü yüksek, imgeli ve oldukça yoğun bir anlatım tercih edilmiştir' ifadesi incelenir.
Bu ifadenin eserin dil ve anlatım özelliklerine (üslubuna) yönelik olduğu tespit edilir ve üslup cümlesiyle eşleştirilir.
Yazarın eseri nasıl anlattığı, dili nasıl kullandığı sorusunun cevabı üslup cümlesini verir.
3
Üçüncü cümledeki 'Kurtuluş Savaşı yıllarında Anadolu halkının gösterdiği fedakarlıkları' ve 'kahramanların yöresel ağız özelliklerini taşıyan canlı ve kıvrak bir dille aktarmaktadır' ifadeleri incelenir.
Cümlede hem konunun (neyin anlatıldığının) hem de anlatım tarzının (nasıl anlatıldığının) bir arada verildiği tespit edilir ve hem içerik hem üslup seçeneğiyle eşleştirilir.
Eserde ele alınan tema ile dil özelliklerinin aynı cümlede bulunması durumunda hem içerik hem üslup özelliği taşınır.
4
Dördüncü cümledeki 'sürükleyici eserin... adından söz ettirecek nitelikte bir şaheser olduğunu düşünüyorum' ifadesi incelenir.
Bu ifadenin nesnel bir içerik veya üslup unsuru barındırmadığı, tamamen öznel bir değerlendirme olduğu saptanarak öznel değerlendirme cümlesiyle eşleştirilir.
Kişisel beğeniler ve yorumlar nesnel içerik veya üslup cümleleri kapsamında değerlendirilmez.

Anahtar Kavram

İçerik ve Üslup Cümleleri
Soru 6Soru

Aşağıdaki sol sütunda verilen cümleleri, sağ sütundaki anlamca en yakın eşleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Bir düşüncenin tarihsel süreçte ayakta kalması, onun mutlak doğruluğundan ziyade, değişen koşullara uyum sağlayabilecek esnek bir yapıya sahip olmasıyla ilgilidir.
Bilimsel ilerleme, eski doğruların kesin bir şekilde terk edilmesiyle değil; onların, yeni veriler ışığında daha kapsamlı kuramların içinde eritilmesiyle gerçekleşir.
Edebiyatta özgünlük, yepyeni bir dünya yaratmakta değil; herkesin gördüğü tanıd��k dünyayı, kimsenin bakmadığı bir pencereden sunabilmektedir.
Geçmişin kültürel mirasını olduğu gibi korumaya çalışmak, onu müzelerin soğukluğuna hapsetmekten farksızdır; oysa miras, ancak bugünün yaşamıyla harmanlandığında canlı kalabilir.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki cümlelerin sağ sütundaki en yakın anlamlı karşılıklarıyla doğru eşleşmesi sırasıyla şu şekildedir: Düşüncelerin kalıcılığını esnekliğe bağlayan cümle fikirlerin kalıcılığını yenilenebilme becerisine bağlayan cümle ile; bilimsel ilerlemeyi eski doğruları yeni kuramlar içinde eritmeye bağlayan cümle bilimde gelişimi geçmiş bilgilerin yeni teorilerin bünyesine katılmasına bağlayan cümle ile; edebiyatta özgünlüğü bilinen dünyayı kimsenin bakmadığı pencereden sunmaya bağlayan cümle yazınsal yaratıcılığı bilinen yaşamı alışılmadık bakış açısıyla yorumlamaya bağlayan cümle ile; son olarak kültürel mirası bugünün yaşamıyla harmanlama gerekliliğini savunan cümle tarihsel değerleri güncel hayatın parçası yapma gerekliliğiyle eşleşir.
Verilen cümle çiftleri, temel kavramlar (düşüncelerin esnekliği, bilimsel ilerlemenin kapsayıcılığı, edebiyatta bilineni farklı sunma ve kültürel mirası güncel kılma) yönünden birbirleriyle tamamen örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümledeki 'tarihsel süreçte ayakta kalma' ve 'esnek yapı' anahtar kelimelerini belirleme.
Tarihsel kalıcılığın değişime ayak uydurabilme (esneklik) ile ilişkili olduğunu saptama.
İlk cümleyi en doğru şekilde karşılayan yargıyı diğer sütunda bulabilmek için temel anlam eksenini kurmak.
2
İkinci cümledeki bilimsel ilerlemenin 'eski doğruları terk etmek' değil, 'yeni kuramlar içinde eritmek' olduğu ifadesini analiz etme.
Gelişimin geçmişi yok sayarak değil, onu daha geniş bir çerçeveye dahil ederek gerçekleştiğini belirleme.
Bilim felsefesi bağlamındaki bu yargının karşılığını aramak.
3
Üçüncü cümledeki edebiyatta 'özgünlük' kavramını 'tanıdık dünyayı kimsenin bakmadığı bir pencereden sunmak' ifadesiyle bağdaştırma.
Yaratıcılığın yeni bir şey uydurmak değil, bilineni farklı bir tarzda yorumlamak anlamına geldiğini görme.
Sanat ve edebiyat odaklı cümlenin anlamdaşını doğru tespit etmek.
4
Dördüncü cümledeki kültürel mirası aynen korumanın onu işlevsizleştireceği, 'bugünün yaşamıyla harmanlama' gerekliliği düşüncesini değerlendirme.
Mirasın güncel hayata entegre edilerek süreklilik kazanabileceğini anlama.
Son cümlenin de anlamca özdeşini bulup tüm eşleştirmeleri tamamlamak.

Anahtar Kavram

Yakın ve Özdeş Anlamlı Cümleler
Soru 7Soru

Aşağıdaki numaralanmış sözleri anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturacak biçimde sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

geçmişin izlerini sürerken karşılaştığı belgelerin güvenirliğini sorgulamaktan ve olayları kendi döneminin koşullarıyla değerlendirmekten kaçınan bir tarihçi nesnel bir senteze ulaşamaz.
Tüm ögeler dil bilgisi kurallarına ve anlamsal ilişkilere göre bir araya getirildiğinde, zaman bildiren öbeğin başta yer aldığı, eş görevli yan cümleciklerin bağlaçla bağlandığı, niteleyici sıfat-fiilin öznenin önünde yer bulduğu ve yüklemin sonda olduğu 'geçmişin izlerini sürerken karşılaştığı belgelerin güvenirliğini sorgulamaktan ve olayları kendi döneminin koşullarıyla değerlendirmekten kaçınan bir tarihçi nesnel bir senteze ulaşamaz.' cümlesi kurulmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Yüklemin ve temel yargının belirlenmesi
Cümlenin çekimli eylemi olan 'nesnel bir senteze ulaşamaz' ifadesi yüklemdir ve kurallı cümle yapısında en sonda yer almalıdır.
Türkçe söz diziminde kurallı bir cümlenin kurulabilmesi için yüklemin sonda bulunması zorunludur.
2
Yükleme bağlı öznenin tespit edilmesi
Yükleme sorulan 'Ulaşamayan kimdir?' sorusunun cevabı 'bir tarihçi' öbeğidir. Bu öbek cümlenin öznesidir.
Özne, eylemi gerçekleştiren veya yargıya konu olan temel ögedir.
3
Özneyi niteleyen sıfat-fiil grubunun bulunması
'kaçınan' sıfat-fiili 'bir tarihçi' ismini nitelediği için hemen ondan önce yer almalıdır.
Türkçede sıfatlar ve sıfat-fiiller niteledikleri veya belirttikleri isimlerin önünde bulunur.
4
Sıfat-fiile bağlanan eş görevli ögelerin belirlenmesi
'sorgulamaktan' ve 'değerlendirmekten' eylemsileri, aralarındaki 've' bağlacıyla birbirine bağlanarak 'kaçınan' sıfat-fiilinin dolaylı tümleci olurlar.
Eş görevli ögeler bağlaçlar yardımıyla birbirine bağlanarak ortak bir öge grubu oluştururlar.
5
İlk sıfat-fiil grubunun ilişkili olduğu ismin önüne getirilmesi
'geçmişin izlerini sürerken karşılaştığı' sıfat-fiil grubu 'belgelerin' tamlayanıyla başlayan isim grubunu nitelediği için cümlenin en başına yerleştirilir.
Sıfat-fiil grubu nitelediği isim tamlamasının önüne gelerek anlamca en uygun bağı kurar.

Anahtar Kavram

Cümle Oluşturmada Öge İlişkileri ve Eylemsi Grupları
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 8Soru

Aşağıda yer alan her bir cümleyi, taşıdığı anlamla en yüksek düzeyde örtüşen karşılığıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Tarihin patikalarında yürürken geçmişin izlerini aynen korumaya çalışmak değil, o izlerden yarına giden yeni yollar açmaktır tarihçinin başarısı.
Bir metnin sınırları, yazarın noktayı koyduğu yerde bitmez; okurun hayal gücü o metne yeni pencereler açtığı sürece eser genişlemeye devam eder.
Düşüncenin kalesi, kuşku rüzgarlarıyla sarsılmadıkça içindeki doğruların sağlamlığı asla tam olarak sınanamaz.
Teknolojinin insan hayatına getirdiği hız, anı yakalamamızı kolaylaştırırken hayatın derinliklerindeki tatları ıskalamamıza neden olur.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirmeler şu şekildedir: Tarihçinin yarına yeni yollar açmasıyla ilgili cümle, geçmiş verileri yorumlayarak geleceğe ufuk sunma cümlesiyle; okurun hayal gücüyle eserin genişlemesi cümlesi, okurun yorum dünyasıyla eserin zenginleşmesi cümlesiyle; düşüncenin kuşkuyla sınanması cümlesi, bilgilerin şüpheci yaklaşımla doğruluğunun sorgulanması cümlesiyle; teknolojinin hızı yüzünden derin tatların kaçırılması cümlesi, süratin yaşamın ince ayrıntılarını fark etmeyi engellemesi cümlesiyle eşleşmektedir.
Verilen cümlelerin her biri, mecazi ve soyut ifadeler barındıran sol sütundaki cümlelerin düz yazı ve açık dille yapılmış tam karşılıklarıdır. Anlamsal daralma veya genişleme olmadan, anahtar yargılar birbiriyle eksiksiz örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk sol cümledeki anahtar kavramları analiz etme
Cümledeki 'geçmişin izlerini korumak yerine yarına giden yollar açmak' ifadesi, tarihçiliğin geçmişi aynen aktarmakla kalmayıp geleceğe ışık tutması gerektiğini belirtir. Bu anlam sağ taraftaki 'geçmişe ait verileri ham sunmak yerine geleceğe ufuk sunmak' ifadesiyle birebir örtüşür.
Cümlelerin temel iletilerini saptayarak eşleştirmeyi kolaylaştırmak.
2
İkinci sol cümledeki anahtar kavramları analiz etme
Cümledeki 'okurun hayal gücünün eseri genişletmesi' ifadesi, eserin anlam sınırlarının okuyucuya bağlı olduğunu vurgular. Bu durum sağ taraftaki 'edebi eserlerin okurun kendi yorum dünyasıyla zenginleşmesi' ifadesiyle aynı doğrultudadır.
Sanatçı-okur etkileşimi üzerinden anlam bütünlüğünü yakalamak.
3
Üçüncü sol cümledeki anahtar kavramları analiz etme
Cümledeki 'düşüncenin sağlamlığının kuşku rüzgarlarıyla sınanması' ifadesi, doğruların şüphe yoluyla test edilmesi gerektiğine işaret eder. Bu anlam sağ taraftaki 'bilgilerin şüpheci yaklaşımla sorgulandıklarında kesinlik kazanması' ifadesiyle uyuşmaktadır.
Kuşku ve doğruluk arasındaki felsefi ilişkiyi anlamca bağdaştırmak.
4
Dördüncü sol cümledeki anahtar kavramları analiz etme
Cümledeki 'teknolojinin hızı yüzünden hayatın derinliklerindeki tatları ıskalamak' ifadesi, süratin yaşamı yüzeyselleştirdiğini anlatır. Bu durum sağ taraftaki 'süratin yaşamın ince ayrıntılarını ve estetiğini fark etmeyi engellemesi' ifadesiyle örtüşmektedir.
Teknoloji-insan ilişkisi üzerinden anlam benzerliğini netleştirmek.

Anahtar Kavram

Cümleler arası anlam ilişkilerini belirleyerek, farklı sözcüklerle ifade edilmiş özdeş iletileri eşleştirme.
Soru 9Soru

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yargı, bir hedef doğrultusunda gerçekleştirilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yazar, çocukluk yıllarında yaşadığı kasabayı daha canlı tasvir edebilmek için o bölgenin eski fotoğraflarını inceledi.

Cevap

Yazarın çocukluk yıllarında yaşadığı kasabayı daha canlı tasvir edebilmek amacıyla eski fotoğrafları incelediğini belirten seçenek doğrudur.
Eski fotoğrafların incelenmesi eyleminin hangi hedef doğrultusunda yapıldığı net bir şekilde belirtilmiştir. Yazarın amacı kasabayı daha canlı tasvir edebilmektir. Bu da cümleye amaç-sonuç anlamı katmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki cümlelerin yüklemlerini ve bu yüklemlere bağlı gerçekleşen ana eylemleri belirlemek.
Ana eylemler; barajlardaki su seviyesinin düşmesi, eserlerin güncelliğini koruması, eski fotoğrafların incelenmesi, köprünün trafiğe kapatılması ve çalışmanın ertelenmesidir.
Yargıların hangi anlam ilişkisiyle (neden-sonuç, amaç-sonuç vb.) bağlandığını görebilmek için temel yargıyı saptamak gerekir.
2
Belirlenen ana eylemlere 'Hangi gerekçeyle / neden?' ve 'Hangi amaçla / hedefle?' sorularını yönelterek anlam ilişkilerini çözmek.
Fotoğrafları inceleme eylemi 'kasabayı daha canlı tasvir edebilmek amacıyla' yapılmıştır. Diğer cümlelerdeki eylemler ise bir amaca değil, bir nedene (kuraklık, titiz davranma, hasar görme, arkadaşla karşılaşma) dayanmaktadır.
Amaç-sonuç cümlelerinde eylem henüz gerçekleşmemiş bir hedefe yöneliktir; neden-sonuç cümlelerinde ise eylemin gerekçesi geçmişte veya halihazırda gerçekleşmiş bir olgudur.

Anahtar Kavram

Amaç-Sonuç cümlelerinde eylemin gerçekleşmesi henüz gerçekleşmemiş bir hedefe (amaca) bağlıyken, Neden-Sonuç cümlelerinde eylem gerçekleşmiş bir gerekçeye dayanır.
Soru 10Soru

Aşağıdaki numaralanmış cümleleri, karşılarında verilen anlamca en yakın (özdeş) karşılıklarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Bir yazarın üslubundaki sadelik, derinliği gizleyen bir örtü gibidir; okur ancak o örtüyü araladığında yazarın asıl dünyasıyla karşılaşır.
Kendi çağının çığlıklarına kulak tıkayan bir sanatçı, geleceğin sessizliğinde boğulmaya mahkûmdur.
Edebiyatta taklit, bir başkasının ayak izlerini takip ederek yeni yollar keşfedeceğini sanan bir yanılgıdır.
Bilimsel araştırmalarda kesinliğe ulaşma çabası, sürekli yeni şüphelerin kapısını aralamakla mümkündür.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleşmeler şu şekildedir: Birinci cümle ile birinci karşılık, ikinci cümle ile ikinci karşılık, üçüncü cümle ile üçüncü karşılık, dördüncü cümle ile dördüncü karşılık eşleşmelidir.
Sol sütundaki cümlelerin taşıdığı temel anlamlar ve mecazlı ifadeler, sağ sütundaki kavramsal ve doğrudan anlatımlarla eşleştirilmiştir. Cümlelerin iletmek istediği asıl düşünceler birebir karşılık bulmaktadır. Örneğin, sadeliğin derinliği gizleyen bir örtü olması, yalın anlatımın arkasındaki zengin anlam katmanları ile açıklanmıştır. Çağının çığlığına kulak tıkamak, kendi dönemine duyarsız kalmakla; geleceğin sessizliğinde boğulmak ise kalıcı olamayıp unutulmakla karşılanmıştır. Taklit ve başkasının ayak izini izlemek, kopyalamak ve özgün bir yön çizememekle; şüphe kapılarını aralamak ise sorgulamak ve soru sormakla örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Sol sütundaki birinci cümlede yer alan 'sadelik' ve 'örtü' mecazlarını çözümlemek.
Bu cümlenin, sadeliğin altında yatan derin anlamların keşfedilmesini anlattığı belirlenir.
Doğru karşılığı bulmak için mecazlı anlatımın gerçek anlamını ortaya koymak gerekir.
2
Sol sütundaki ikinci cümlede 'çağının çığlığına kulak tıkamak' ve 'geleceğin sessizliğinde boğulmak' ifadelerini yorumlamak.
Bu cümlenin, kendi dönemine duyarsız kalan sanatçıların gelecekte unutulacağını anlattığı belirlenir.
Dönemsel duyarlılık ile kalıcılık ilişkisini kavramsal olarak eşleştirmek amacıyla bu adım atılır.
3
Sol sütundaki üçüncü cümlede 'taklit' ve 'başkasının ayak izini takip ederek yeni yollar keşfetmek' kavramlarını analiz etmek.
Taklitçiliğin özgün bir yol çizmeye engel olduğu sonucuna ulaşılır.
Taklit ve özgünlük arasındaki zıtlığı ve yanılgıyı doğru ifadeyle eşleştirmek için bu analiz yapılır.
4
Sol sütundaki dördüncü cümlede 'kesinliğe ulaşma' ve 'yeni şüphelerin kapısını aralama' arasındaki ilişkiyi kurmak.
Bilimde doğruluğun, sorgulama ve şüphe yoluyla elde edilebileceği belirlenir.
Bilimsel şüpheciliğin doğruları bulmadaki rolünü anlatan cümleyi tespit etmek için bu çıkarım gerçekleştirilir.

Anahtar Kavram

Cümlelerin anlamca özdeş olanlarını veya en yakınlarını tespit edebilme, mecazlı ifadelerin iletmek istediği asıl düşünceyi kavrama.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 11Soru

Aşağıdaki sol sütunda verilen cümleleri, sağ sütunda yer alan anlatım özellikleri ve gerekçeleriyle doğru biçimde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Yazarın son öykü kitabında yer alan on iki öykünün tamamı, Anadolu'nun ücra köylerinde geçen öğretmen-öğrenci ilişkilerini ele almaktadır.
Şair, bu yapıtında geleneksel halk şiiri ritimlerini modern imgelerle harmanlayarak okuyucunun ruhuna dokunan mistik bir atmosfer yaratmış.
Karadeniz Teknik Üniversitesinden araştırmacıların Kaçkar Dağları'nda yürüttüğü çalışmalarda, deniz seviyesinden iki bin metre yükseklikte yetişen ve literatürde daha önce kaydedilmemiş yeni bir çan çiçeği türü tespit edilmiştir.
Gezginin seyahatnamesindeki samimi anlatım ve betimlemelerdeki akıcılık, okuru adeta yüzyıllar öncesinin Venedik sokaklarında gezintiye çıkarıyor.
Rahmi M. Koç Müzesi'nde sergilenen lokomotif, 1912 yılında İngiltere'de üretilmiş olup demir yolu taşımacılığında uzun yıllar kullanıldıktan sonra 1970'te emekliye ayrılmıştır.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Öykü kitabının içeriğini belirten cümle 'Eserin konusunu kişisel bir yorum katmadan aktaran nesnel anlatım' ile; şairin atmosfer yaratmasını belirten cümle 'Eserin üslup özelliklerini ve okurdaki duygusal yansımasını beğeni ifadesiyle sunan öznel anlatım' ile; çan çiçeğiyle ilgili bilimsel cümle 'Bilimsel araştırmalara ve doğrulanabilir olgusal verilere dayanan nesnel anlatım' ile; gezginin seyahatnamesini anlatan cümle 'Anlatıcının üsluba dair kişisel izlenimlerini ve benzetmelerini içeren öznel anlatım' ile; lokomotif hakkındaki tarihî cümle ise 'Tarihî belgelere, üretim verilerine ve somut geçmişe dayanan nesnel anlatım' ile eşleşir.
Eşleştirmede her cümlenin kanıtlanabilirlik niteliği (öznel veya nesnel oluşu) ve bu niteliğin gerekçesi doğru şekilde eşleştirilmiştir. Bilimsel veriler, fiziksel olgular ve yorumsuz içerik bilgileri nesnel; üslup beğenileri, duygusal etkiler ve benzetmeler ise öznel anlatımı oluşturur.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci cümleyi inceleme
Öykülerin öğretmen-öğrenci ilişkisini ele aldığının söylenmesi tamamen içerik bilgisidir ve kanıtlanabilir olduğundan nesneldir.
Cümledeki ifadenin kişisel görüş mü yoksa doğrulanabilir bilgi mi olduğunu ayırt etmek.
2
İkinci cümleyi inceleme
'Mistik atmosfer' ve 'ruhuna dokunan' ifadeleri okurda bırakılan duygusal etkiye dayalı beğeni bildirdiği için özneldir.
Duygu ve sanatsal beğeni bildiren ögelerin tespiti.
3
Üçüncü cümleyi inceleme
Araştırmacılar, Kaçkar Dağları, iki bin metre gibi veriler bilimsel bir olguyu ve tespiti bildirdiği için nesneldir.
Olgusal ve bilimsel kanıtlanabilirlik ölçütünü uygulamak.
4
Dördüncü cümleyi inceleme
'Samimi', 'akıcılık' ve 'adeta gezintiye çıkarıyor' ifadeleri anlatıcının kişisel izlenimlerini ve benzetmelerini yansıttığı için özneldir.
Anlatıcının öznel üslup izlenimlerini ve benzetmelerini saptamak.
5
Beşinci cümleyi inceleme
Lokomotifin üretim yılı, ülkesi ve müzede sergilenmesi kanıtlanabilir tarihî ve nesnel gerçeklerdir.
Somut geçmişe ve verilere dayanan nesnel cümle tespiti yapmak.

Anahtar Kavram

Cümlelerin kanıtlanabilirlik özelliklerine göre öznel ve nesnel olarak sınıflandırılması.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 12Soru

Aşağıdaki I. grupta verilen cümleleri, II. grupta verilen ve bu cümlelerle anlamca en yakın (özdeş) olan karşılıklarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Bir yazarın büyüklüğü, döneminin rüzgârına kapılmakla değil; o rüzgâra yön veren bir yelken açabilmesiyle ölçülür.
Gerçek eleştiri, bir eserin sadece görünen yüzünü parlatmak değil; onun derinlerinde yatan cevheri gün yüzüne çıkarmaktır.
Okurun zihninde yeni bir pencere açamayan yapıtlar, ne kadar süslü olursa olsun, zamanın yıpratıcı etkisine direnemez.
Sanatta özgünlük, geçmişin birikimini tamamen reddetmekle değil; o birikimi kendi potasında eritip yeni bir formda sunmakla elde edilir.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

I. gruptaki birinci cümle II. gruptaki ikinci cümleyle, ikinci cümle dördüncü cümleyle, üçüncü cümle üçüncü cümleyle, dördüncü cümle ise birinci cümleyle eşleşir.
I. grupta soyut ve mecazlı ifadelerle verilen düşünceler, II. grupta daha açık ve doğrudan anlatımlarla karşılık bulmuştur. Çağa yön verme fikri ikinci cümleyle; derinlerdeki gizli değeri çıkarma fikri dördüncü cümleyle; okurda düşünsel dönüşüm yaratamayan süslü eserlerin kalıcı olamaması fikri üçüncü cümleyle; geçmişi kendi süzgecinden geçirerek sentezleme fikri ise birinci cümleyle anlamca bire bir örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
I. gruptaki ilk cümlede geçen 'dönemin rüzgarına kapılmamak' ve 'yön veren yelken açmak' mecazlarının anlamları çözümlenir.
Bu mecazların, çağın eğilimlerine kapılmak yerine onlara yön vermek ve şekillendirmek anlamına geldiği tespit edilir.
Cümledeki soyut imgelerin gerçek hayattaki karşılıklarını doğru analiz etmek gerekir.
2
I. gruptaki ikinci cümlede yer alan 'görünen yüzü parlatmamak' ve 'derindeki cevheri çıkarmak' ifadelerinin neye işaret ettiği belirlenir.
Eleştirinin yüzeysel unsurları övmekle kalmayıp eserin derinlerindeki gizli değerleri araması gerektiği anlaşılır.
Sanatsal değerlendirmenin sınırlarını ve amacını tespit etmek için bu adım gereklidir.
3
I. gruptaki üçüncü cümlede yer alan 'okurun zihninde pencere açamamak' ve 'süslü olsa da zamana direnememek' durumları değerlendirilir.
Zihinsel değişim sağlamayan yapıtların, süslü (biçimsel olarak kusursuz) olsalar dahi kalıcı olamayacakları sonucu çıkarılır.
Eserin okur üzerindeki etkisi ile biçimsel yapısı arasındaki ilişki kurulmalıdır.
4
I. gruptaki son cümlede vurgulanan 'geçmişin birikimini potada eritip yeni formda sunmak' düşüncesinin ana fikri bulunur.
Geleneksel birikimi yok saymadan, onu kişisel süzgeçten geçirerek yeniden yorumlamanın özgünlük getirdiği saptanır.
Geçmiş miras ile bireysel yaratıcılığın sentezlenmesi fikrinin karşılığını bulmak amaçlanmıştır.

Anahtar Kavram

Cümlelerin anlamca özdeşliğini ve yakınlığını belirleme

Alternatif Yöntem

Cümlelerdeki anahtar kavramların (örneğin 'rüzgara yön vermek', 'derindeki cevher', 'zihinde yeni pencere', 'potada eritmek') altını çizip bu kavramların yakın anlamlılarını diğer grupta aramak eşleştirmeyi kolaylaştırır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 13Soru

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde eylemin gerçekleştirilme amacı belirtilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tarihî köprüyü yakından incelemek üzere arkeologlardan oluşan bir heyet ilçeye ulaştı.

Cevap

Arkeologlar heyetinin ilçeye ulaşma eyleminin 'tarihî köprüyü yakından incelemek' amacıyla yapıldığını belirten seçenek doğru cevaptır.
Heyetin ilçeye ulaşma eyleminin hangi amaçla yapıldığı 'tarihî köprüyü yakından incelemek üzere' ifadesiyle açıkça belirtilmiştir. Eylemin henüz gerçekleşmemiş olan hedefini/amacını bildirdiği için bu cümle amaç-sonuç ilişkisi taşımaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki cümlelerin yüklemlerine 'Hangi amaçla?' ve 'Hangi gerekçeyle/nedenle?' soruları yöneltilir.
İlçeye ulaşma eylemine 'Hangi amaçla ulaştı?' sorusu sorulduğunda 'yakından incelemek amacıyla' cevabı alınırken, diğer cümlelerde 'Hangi gerekçeyle/nedenle?' sorularına cevap bulunur.
Amaç-sonuç cümlelerinde eylemin henüz gerçekleşmemiş hedefi (amacı), neden-sonuç cümlelerinde ise gerçekleşmiş gerekçesi (nedeni) yer alır.
2
Cümlelerdeki ek ve bağlaçların işlevleri incelenir.
'-mak üzere' edatı cümleye amaç anlamı katarken, '-diğinden', '-iş yüzünden', '-ince' ve 'sebebiyle' gibi yapılar neden-sonuç ilişkisi kurmaktadır.
Dil bilgisi unsurları anlam ilişkilerini ayırt etmede doğrudan ipucu sağlar.

Anahtar Kavram

Amaç-sonuç cümlelerinde eylemin yöneldiği henüz gerçekleşmemiş bir hedef bulunurken, neden-sonuç cümlelerinde gerçekleşmiş bir gerekçe yer alır.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 14Soru

(I) Modern insanın doğayla kurduğu yapay ilişkiyi sorgulamak amacıyla kaleme alınan çevre temalı romanlar, son yıllarda edebiyat dünyasında geniş yer bulmaktadır. (II) Yazarlar, ekolojik tahribatın boyutlarını gözler önüne sermek üzere anlatılarında kurgusal distopyalardan ve sembolik dillerden yararlanmaktadır. (III) Ancak bu tür eserlerin estetik kaygıdan uzaklaşarak salt bir bildiri metnine dönüşmesi nedeniyle, edebiyat eleştirmenleri tarafından sıkça eleştirilmektedirler. (IV) Okurda çevre bilinci uyandırmak gayesiyle yazılan bu romanlar, popüler kültürün tüketim nesnesine dönüştüğünde ise asıl işlevlerini yitirmektedir. (V) Eserlerin sanatsal niteliği arka plana atıldığından, bu romanların kalıcılık kazanması ve gelecek kuşaklara aktarılması da zorlaşmaktadır.

Bu parçada numaralanmış cümlelerle ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II. cümlede yargının hangi amaca yönelik ortaya konduğu belirtilmiştir.

Cevap

İkinci cümlede yargının hangi amaca yönelik ortaya konduğu belirtilmiştir.
İkinci cümlede yer alan 'sermek üzere' ifadesi, cümleye amaç-sonuç ilişkisi kazandırmaktadır. Yazarların kurgusal distopyalardan yararlanma eyleminin yöneldiği hedef (amacı) belirtilmiştir. Bu nedenle yargının hangi amaca yönelik ortaya konduğu ifadesi doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki cümlelerin anlam ilişkilerini belirlemek için yüklemlere sorulan 'hangi amaçla?' ve 'hangi gerekçeyle/nedenle?' soruları yöneltilir.
Birinci cümlede 'sorgulamak amacıyla' (amaç-sonuç), ikinci cümlede 'sermek üzere' (amaç-sonuç), üçüncü cümlede 'dönüşmesi nedeniyle' (neden-sonuç), dördüncü cümlede 'uyandırmak gayesiyle' (amaç-sonuç) ve beşinci cümlede 'arka plana atıldığından' (neden-sonuç) ilişkileri tespit edilir.
Amaç-sonuç cümlelerinde eylem henüz gerçekleşmemiştir ve bir hedefe yöneliktir; neden-sonuç cümlelerinde ise eylemin gerçekleşme gerekçesi geçmişte tamamlanmış bir olguya dayanır.
2
İkinci cümledeki anlam ilişkisini incelemek üzere 'Yazarlar hangi amaçla kurgusal distopyalardan yararlanmaktadır?' sorusu sorulur.
'Ekolojik tahribatın boyutlarını gözler önüne sermek amacıyla/üzere' cevabı alınır.
Bu durum, ikinci cümlenin net bir amaç-sonuç ilişkisi barındırdığını ve seçenekteki 'yargının hangi amaca yönelik ortaya konduğu' ifadesinin doğru olduğunu kanıtlar.

Anahtar Kavram

Cümleler arasındaki neden-sonuç ve amaç-sonuç ilişkilerinin ayırt edilmesi, özellikle kullanılan edatlar (-mak amacıyla, -mak üzere, gayesiyle) ve bağlayıcı eklerin (-dığından, nedeniyle) işlevsel farklarının kavranması.
Soru 15Soru

I. Sanatçı, geleneksel motifleri modern bir potada eritse de yapıtlarında kendi kültürel kimliğinin izlerini silmeyi amaçlamaz.
II. Felsefe tarihi, filozofların sorduğu soruların derinliğiyle beslenir; çünkü insanlık, varoluşunu sorgulamaktan vazgeçti mi düşünsel duraklama kaçınılmaz olur.
III. Eleştirmen, yazarın dünyasına sızarak eserin gizli kalmış anlam katmanlarını gün ışığına çıkarmak üzere tarafsız bir yöntem geliştirir.
IV. Bir şair, bireysel temaları lirik bir söyleyişle ele aldığından geniş kitlelerin ortak duyarlılığına seslenmeyi başarabilmiştir.
V. Yazar, toplumsal gerçekleri kurmaca bir evrende yeniden üretirken okuyucunun beklentilerini karşılamak adına sanatsşal özgürlüğünden taviz vermiştir.

Yukarıdaki numaralanmış cümlelerin hangisinde eylemin gerçekleşmesi bir koşula bağlanmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II

Cevap

İkinci cümle (II)
İkinci cümlede yer alan 'insanlık, varoluşunu sorgulamaktan vazgeçti mi düşünsel duraklama kaçınılmaz olur' ifadesinde, 'mi' edatı cümleye koşul anlamı katmıştır. Düşünsel duraklamanın kaçınılmaz olmasının koşulu, insanlığın varoluşunu sorgulamaktan vazgeçmesidir ('vazgeçerse' anlamında). Bu nedenle eylemin gerçekleşmesi bir koşula bağlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin anlam ilişkilerini analiz etme
Cümlelerin amaç, neden, karşıtlık veya koşul anlamı taşıyıp taşımadığı incelendi.
Hatalı seçenekleri eleyebilmek için dil bilgisel ve anlamsal yapıların çözümlenmesi gerekir.
2
Çeldirici cümlelerdeki ek ve edatların işlevlerini belirleme
Birinci cümlede '-se de' (karşıtlık), üçüncü cümlede 'üzere' (amaç), dördüncü cümlede '-dığından' (neden) ve beşinci cümlede 'adına' (amaç) anlamlarının kurulduğu tespit edildi.
Bu yapıların koşul anlamı taşımadığı netleştirilerek yanlış seçenekler elenir.
3
Doğru seçenekteki koşul edatını saptama
İkinci cümledeki 'vazgeçti mi' edat grubunun 'vazgeçerse' koşul anlamını taşıdığı görüldü.
Türkçede 'mi' edatının fiillerden sonra gelerek koşul-sonuç ilişkisi kurabildiği kuralı uygulandı.

Anahtar Kavram

Koşul-Sonuç İlişkili Cümleler
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 16Soru

Teleskobun icadından önce gök cisimlerinin hareketlerini sadece çıplak gözle izleyen gök bilimciler, evrenin yapısına dair ilk sistemli teorileri bu gözlemler sayesinde oluşturmuşlardır.

Bu cümleden kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Evrenin yapısıyla ilgili ilk sistemli teoriler, teleskop kullanılmadan yapılan gözlemlere dayanmaktadır.

Cevap

Evrenin yapısıyla ilgili ilk sistemli teoriler, teleskop kullanılmadan yapılan gözlemlere dayanmaktadır.
Evrenin yapısıyla ilgili ilk sistemli teorilerin teleskop kullanılmadan yapılan gözlemlere dayandığı yargısı kesin olarak çıkarılır; çünkü cümlede bu teorilerin teleskobun icadından önce, sadece çıplak gözle yapılan gözlemler sayesinde oluşturulduğu açıkça ifade edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki niteleyici ve sınırlayıcı sözcükleri belirleme
Cümlede 'teleskobun icadından önce', 'sadece çıplak gözle' ve 'ilk sistemli teoriler' ifadeleriyle bir zaman ve yöntem sınırı çizilmiştir.
Cümleden kesin yargı çıkarırken metindeki sınırların dışına çıkmamak gerekir.
2
Seçenekleri bu sınırlar doğrultusunda değerlendirme
Teleskobun icadından önce yapılan gözlemler çıplak gözle yapıldığına göre, ilk sistemli teorilerin bu gözlemlerle oluşturulması, teleskop kullanılmadan yapılan gözlemlere dayandıklarını kesin olarak gösterir.
Seçeneklerdeki ifadelerin doğruluğu dış dünyadaki genel bilgilerle değil, yalnızca cümledeki mantıksal verilerle test edilmelidir.

Anahtar Kavram

Cümleden kesin olarak çıkarılabilecek yargıları bulurken sadece cümlede verilen bilgilere bağlı kalınmalı, 'sadece', 'ilk', 'önce' gibi sınırlandırıcı kelimelerin dışına taşan öznel yorumlardan kaçınılmalıdır.
Soru 17Soru

(I) Klasik eserler, yazıldıkları dönemin sınırlarını aşarak evrensel bir değer kazanmayı hedefler. (II) Bu hedefe ulaşmak amacıyla her çağın okuruna hitap edebilecek ortak temaları özenle seçerler. (III) Yüzyıllar öncesinden gelen bu sesler, bugünün insanının iç dünyasında yankı bulduğu için güncelliğini asla yitirmez. (IV) Yeni nesil yazarlar da bu kalıcılık sırrını çözebilmek üzere eski metinleri tekrar tekrar incelerler. (V) Aslında her yazar geçmişin bu büyük ustalarıyla bağ kurabilir; yeter ki taklitçiliğin kolaycılığına kaçmadan kendi özgün sesini arayabilsin.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde yargı bir koşula bağlanmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: V

Cevap

Beşinci cümlede belirtilen durum
Beşinci cümlede yer alan 'yeter ki' bağlacı cümleye koşul-sonuç anlamı katmıştır. Büyük ustalarla bağ kurabilmenin ön şartı olarak 'taklitçiliğin kolaycılığına kaçmadan kendi özgün sesini arayabilmek' sunulmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki her bir cümlenin yüklemlerine odaklanarak yargıların hangi anlam ilişkileriyle (neden-sonuç, amaç-sonuç, koşul-sonuç) birbirine bağlandığı analiz edilir.
Birinci cümlede yönelim/hedef, ikinci ve dördüncü cümlelerde amaç-sonuç, üçüncü cümlede neden-sonuç ilişkisi bulunurken beşinci cümlede farklı bir anlam ilgisi tespit edilir.
Seçeneklerdeki diğer anlam ilişkilerini eleyerek doğrudan koşul anlamı içeren yapıya odaklanmak.
2
Beşinci cümledeki 'yeter ki' bağlacının cümleye kattığı anlam ve kurduğu yapısal ilişki değerlendirilir.
Sanatçının ustalarla bağ kurabilmesinin (sonuç), taklitçiliğe kaçmadan kendi özgün sesini araması (koşul) şartına bağlandığı görülür.
Yargının gerçekleşmesinin bir koşula bağlı olduğunu dil bilgisi ve anlamsal açıdan kesinleştirmek.

Anahtar Kavram

Cümlede Koşul-Sonuç İlişkisi (Koşula Bağlılık)
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 18Soru

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yargının gerçekleşmesi bir koşula bağlanmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir sanatçı, ele aldığı konuyu kendi potasında eritebildiği sürece taklitten uzaklaşıp özgünlüğe ulaşır.

Cevap

Bir sanatçı, ele aldığı konuyu kendi potasında eritebildiği sürece taklitten uzaklaşıp özgünlüğe ulaşır.
Doğru cevap olan 'Bir sanatçı, ele aldığı konuyu kendi potasında eritebildiği sürece taklitten uzaklaşıp özgünlüğe ulaşır.' cümlesinde, sanatçının özgünlüğe ulaşabilmesi bir şarta bağlanmıştır. Bu şart, sanatçının konuyu kendi potasında eritebilmesidir. Koşul anlamı cümleye '-diği sürece' ifadesiyle kazandırılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin anlam ilişkilerini analiz ederek eylemlerin hangi amaçla, hangi nedenle veya hangi şartla gerçekleştiğini belirleyin.
Dört seçenekte neden-sonuç ve amaç-sonuç ilişkileri görülürken, bir seçenekte eylemin gerçekleşmesinin bir şarta bağlı olduğu saptanır.
YKS Türkçe cümlede anlam sorularında koşul-sonuç ilişkisini diğer anlam ilişkilerinden ayırt etmek temel çözüm adımıdır.
2
Koşul-sonuç ilişkisi taşıyan cümleyi ve bu anlamı kuran eki/ifadeyi tespit edin.
'Bir sanatçı, ele aldığı konuyu kendi potasında eritebildiği sürece taklitten uzaklaşıp özgünlüğe ulaşır' cümlesinde özgünlüğe ulaşmanın koşulu 'konuyu kendi potasında eritebilmesi' olarak verilmiştir.
'-diği sürece' ifadesinin cümleye koşul-şart anlamı kattığı belirlenerek doğru sonuca ulaşılır.

Anahtar Kavram

Koşul-Sonuç İlişkili Cümleler
Soru 19Soru

(I) Bilimsel çalışmaların sanat dünyasına sunduğu veriler, yaratıcılığı kısıtlamak bir yana, sanatçıya yepyeni ilham kapıları araladığı için değerlidir.
(II) Bir edebiyat yapıtının geniş kitlelerce benimsenmesi, yazarın kendi iç dünyasını evrensel bir dille aktarabilmesine bağlıdır.
(III) Tiyatro yönetmeni, sahneleyeceği eserin tarihsel arka planını seyirciye doğru yansıtmak amacıyla uzun soluklu bir arşiv taraması yaptı.
(IV) Genç şairler, geleneksel şiirin yapı taşlarını özümsemeden modern şiirin estetik sınırlarını genişletemezler.
(V) Felsefi metinler, insanı kendi varoluşu üzerinde düşünmeye sevk ettiğinden okurun zihinsel gelişimine doğrudan katkı sunar.

Buna göre, numaralanmış cümlelerin hangilerinde koşul-sonuç ilişkisi vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II ve IV

Cevap

II ve IV numaralı cümlelerde koşul-sonuç ilişkisi bulunmaktadır.
Doğru yanıt, koşul-sonuç ilişkisi içeren cümleleri bir araya getiren seçenektir. İkinci cümlede eylemin gerçekleşmesi 'evrensel bir dille aktarabilmesine bağlıdır' ifadesiyle doğrudan bir koşula bağlanmıştır. Dördüncü cümlede ise '-meden' eki koşul anlamı katmış ve modern şiirin sınırlarını genişletmenin koşulu olarak 'geleneksel şiirin yapı taşlarını özümsemek' sunulmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki cümlelerin anlam ilişkilerini incelemek amacıyla her bir cümlenin yargılarını gerekçe, amaç ve koşul yönünden analiz etmek.
Birinci cümlede neden-sonuç (değerli olmanın gerekçesi), ikinci cümlede koşul-sonuç (benimsenmenin koşulu yönelmesine bağlanmış), üçüncü cümlede amaç-sonuç (arşiv taramasının amacı yansıtmak), dördüncü cümlede koşul-sonuç (estetik sınırları genişletmenin koşulu geleneksel şiiri özümsemek), beşinci cümlede neden-sonuç (katkı sunmasının gerekçesi) ilişkisi tespit edilmiştir.
Doğru seçeneğe ulaşmak için tüm cümlelerin yargı yapılarını ve ek/edat işlevlerini netleştirmek gerekir.
2
Koşul anlamının saklı olduğu ikinci ve dördüncü cümleleri gruplandırarak doğru seçeneği belirlemek.
Koşul anlamının saklı olduğu ikinci ve dördüncü cümleler bir araya getirilir.
Soruda bizden istenen koşul-sonuç ilişkisine sahip olan cümlelerin doğru eşleşmesini bulmaktır.

Anahtar Kavram

Koşul-Sonuç İlişkili Cümleler
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 20Soru

Modern gök biliminin kurucularından kabul edilen Copernicus, gezegenlerin Güneş etrafında dolandığını ileri süren ilk bilim insanı olmasa da bu teoriyi matematiksel bir temele oturtarak sistemleştiren tek kişidir.

Bu c��mleden kesin olarak çıkarılabilecek yargı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Copernicus'tan önce de gezegenlerin Güneş etrafında dolandığı fikrini ileri süren bilim insanları olmuştur.

Cevap

Copernicus'tan önce de gezegenlerin Güneş etrafında dolandığı fikrini ileri süren bilim insanları olmuştur.
Cümledeki 'gezegenlerin Güneş etrafında dolandığını ileri süren ilk bilim insanı olmasa da' ifadesinden, Copernicus'tan önce de bu teoriyi ortaya koymuş ve savunmuş bilim insanlarının bulunduğu kesin olarak çıkarılmaktadır. Bu durum, gezegenlerin Güneş etrafında döndüğü fikrini ileri sürenlerin Copernicus ile sınırlı olmadığını gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki kilit ifadeleri ve anlam sınırlandırıcıları belirleme
'Kurucularından' (birden fazla kurucu var), 'ilk bilim insanı olmasa da' (daha önce de bunu söyleyenler var), 'sistemleştiren tek kişidir' (matematiksel temele oturtan tek kişi) ifadeleri belirlendi.
Cümlenin sınırlarını doğru çizmek ve yanlış çıkarımları elemek için gereklidir.
2
'İlk bilim insanı olmasa da' ifadesinin mantıksal sonucunu değerlendirme
Copernicus gezegenlerin Güneş etrafında döndüğünü söyleyen ilk kişi olmadığına göre, ondan önce de bu fikri savunan başka bilim insanları olmuştur yargısına ulaşılır.
Kesin çıkarılabilecek yargıyı doğrudan tespit etmek için gereklidir.
3
Diğer seçeneklerdeki aşırı genelleme ve öznel yorumları eleme
Tek kurucu olduğu, teoriyi ispatlayan ilk kişi olduğu veya teorinin daha önce hiç konu edilmediği yönündeki iddiaların cümleyi aştığı görülerek bu seçenekler elendi.
Doğru yanıttan emin olmak ve çeldiricilerin neden yanlış olduğunu doğrulamak için gereklidir.

Anahtar Kavram

Cümleden Kesin Yargı Çıkarma ve Anlam Sınırlandırma Kuralları
Tahmini Süre:2m 0s
Sayfa 1 / 13Sonraki
Cümlede Anlam Alıştırma Soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin