Soru

Zorluk: OrtaZaman ve Takvim Sistemleri

Osmanl�� Devleti'nde toplumsal ve dini yaşamın düzenlenmesinde ay yılı esasına dayanan Hicri takvim kullanılırken; devlet hazinesinin gelir-gider dengesini sağlamak, bütçe açıklarını önlemek ve vergi dönemlerini hasat zamanına uydurmak amacıyla 1677 yılından itibaren güneş yılı esasına dayanan Rumi takvim yürürlüğe konulmuştur. Bu durum, Osmanlı Devleti'nin son dönemlerine kadar iki farklı takvim sisteminin aynı anda resmi olarak kullanılmasına zemin hazırlamıştır.

Bu bilgilere göre, Osmanlı Devleti'ndeki takvim uygulamalarıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir?

  1. Ekonomik ihtiyaçlar, astronomik temeli farklı olan yeni bir zaman ölçüm sisteminin hayata geçirilmesini zorunlu kılmıştır.Cevap
  2. B
    Rumi takvimin kullanılmaya başlanmasıyla birlikte Hicri takvimin resmi ve hukuki geçerliliğine tamamen son verilmiştir.
  3. C
    Mali aksaklıkları gidermek amacıyla güneş yılı esasına dayalı olan Hicri takvim üzerinde düzenlemeler yapılmıştır.
  4. D
    Batılı devletlerle ticari ilişkilerde yaşanan uyumsuzlukları gidermek amacıyla doğrudan miladi takvime geçiş yapılmıştır.
  5. E
    Mali alanda yapılan düzenlemeler sayesinde devlet içerisindeki kültürel ve idari alandaki tüm ikilikler ortadan kaldırılmıştır.

Cevap

Ekonomik ihtiyaçlar, astronomik temeli farklı olan yeni bir zaman ölçüm sisteminin hayata geçirilmesini zorunlu kılmıştır.
Ekonomik ihtiyaçların yeni bir takvim sisteminin kullanımını zorunlu kıldığını belirten seçenek doğrudur. Çünkü Osmanlı Devleti, tarım üretimine dayalı vergileri güneş yılına göre toplamak zorundayken, dini takvim olan Hicri takvimin ay yılı esasına dayanmasından dolayı her yıl yaşanan 11 günlük fark maliye ile tarım mevsimi arasında uyumsuzluğa (sıvış yılı sorununa) yol açmıştır. Bu ekonomik sorunu çözmek için güneş yılı esaslı Rumi takvime geçilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Metinde verilen bilgileri analiz etmek.
Osmanlı Devleti'nde dini/sosyal işlerde ay yılı esaslı Hicri takvim kullanılırken, mali işler için güneş yılı esaslı Rumi takvimin kullanılmaya başlandığı ve bu iki takvimin bir arada varlığını sürdürdüğü anlaşılmıştır.
Soru kökünün bizden istediği doğru çıkarımı yapabilmek için öncelikle verilen tarihsel bağlamı çözümlemeliyiz.
2
Seçeneklerin metindeki bilgilerle ve takvim sistemlerinin özellikleriyle uyumunu kontrol etmek.
Hicri takvimin ay yılı esaslı olduğu gerçeğiyle çelişen seçenekler ve iki takvimin bir arada kullanıldığı bilgisiyle çelişen yargılar elenir. Mali ve ekonomik gereksinimlerin (vergi toplama, bütçe dengesi) güneş yılı esaslı yeni bir takvime (Rumi takvim) geçişi zorunlu kıldığı belirlenir.
Doğru yargıya ulaşmak için çeldiricilerdeki kavramsal ve kronolojik hataları tespit etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Türklerin tarih boyunca kullandığı takvim sistemleri ve takvim değiştirme nedenleri
Bu soruyu puanla