Examkin

Soru

Zorluk: ZorFiiller (Eylemler)

(I) Akşamüzeri bozkırın ortasında ilerlerken gökyüzünde biriken bulutlar yağmurun habercisi gibiydi. (II) Rüzgâr sert estikçe ağaçların kuru dalları birbirine çarpıp tuhaf sesler çıkarıyordu. (III) Yıllar önce bu ıssız yollardan geçen gezginler, yorgunluklarını gidermek için her zaman şu çeşmenin başında mola verir. (IV) Çocukluğumdan beri bu topraklarda yaşayan insanların sabrına ve metanetine her zaman hayran kalmışımdır. (V) Sen de bu efsunlu coğrafyayı bir gün mutlaka baştan başa gezmelisin.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A
    I. cümlede, yüklem ek-fiil almış isim soylu bir sözcük öbeğidir.
  2. B
    II. cümlede, yüklem şimdiki zamanın hikâyesiyle çekimlenmiş türemiş bir fiildir.
  3. C
    III. cümlede, yüklem olan eylemde anlam (kip) kayması gerçekleşmiştir.
  4. IV. cümledeki yüklem, basit yapılı ve birleşik zamanlı bir fiildir.Cevap
  5. E
    V. cümledeki yüklem, tasarlama kiplerinden biriyle çekimlenmiş basit yapılı bir fiildir.

Cevap

IV. cümledeki yüklemin basit yapılı ve birleşik zamanlı bir fiil olduğu söylenemez.
Dördüncü cümlede yer alan 'hayran kalmışımdır' yüklemi, 'hayran kalmak' yardımcı fiiliyle kurulmuş birleşik yapılı bir fiildir. Bu eylem tek bir kip eki (öğrenilen geçmiş zaman) aldığı için basit zamanlıdır. Fiilin sonundaki '-dır' eki ise ek-fiilin bildirme eki olup birleşik zamanlı fiil oluşturmaz. Bu nedenle bu yüklemin 'basit yapılı ve birleşik zamanlı' olduğu iddiası yanlıştır ve söylenemez.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki tüm cümlelerin yüklemlerini ve bu yüklemlerin dil bilgisi özelliklerini belirleyin.
I. cümlede 'yağmurun habercisi gibiydi' (isim soylu edat grubu + ek-fiil), II. cümlede 'çıkarıyordu' (türemiş fiil + şimdiki zamanın hikayesi), III. cümlede 'mola verir' (birleşik fiil + geniş zaman / geçmiş zaman anlamında), IV. cümlede 'hayran kalmışımdır' (birleşik fiil + öğrenilen geçmiş zaman + bildirme eki), V. cümlede 'gezmelisin' (basit fiil + gereklilik kipi) yüklem durumundadır.
Seçeneklerdeki yargıların doğruluğunu denetleyebilmek için her cümlenin yüklemini analiz etmek gerekir.
2
IV. cümlenin yüklemini yapı ve zaman (çekim) özellikleri bakımından inceleyin.
'Hayran kalmışımdır' yüklemi, 'hayran kalmak' şeklinde yardımcı eylemle kurulmuş birleşik yapılı bir fiildir. Fiil sadece 'öğrenilen geçmiş zaman' (-miş) kip ekini almıştır. Sondaki '-dır' eki bildirme eki olup birleşik zamanlı fiil yapmaz, fiil basit zamanlıdır.
Yüklemin yapıca basit değil birleşik, çekimce de birleşik zamanlı değil basit zamanlı olduğunu belirleyerek yanlış olan seçeneği saptamak amaçlanır.
3
Elde edilen sonuçları seçeneklerle karşılaştırarak söylenemeyecek olan yargıyı belirleyin.
IV. cümledeki yüklemin basit yapılı ve birleşik zamanlı bir fiil olduğunu savunan yargı yanlıştır. Doğru cevap bu yargıyı içeren seçenektir.
Soru kökündeki 'söylenemez' ifadesine uygun olan doğru seçeneğe ulaşmak için analiz sonuçları ile şıklar eşleştirilir.

Anahtar Kavram

Çekimli fiillerin yapısal özellikleri, kip/zaman çekimleri, anlam kayması ve ek-fiilin işlevleri.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Fiiller (Eylemler)

Bu konudan daha fazla soru