Soru

Zorluk: OrtaParagrafta Ana Düşünce

Bilim tarihi, sıklıkla geçmişten günümüze uzanan kesintisiz ve doğrusal bir doğrular birikimi olarak tasvir edilir. Bu anlayışa göre her yeni buluş, bir önceki bilginin üzerine konan sağlam bir tuğladır ve insanlık, mutlak gerçeğe doğru emin adımlarla ilerlemektedir. Oysa bilim felsefecilerinin de işaret ettiği gibi, bilimsel süreç çok daha karmaşık, sarsıntılı ve kimi zaman yıkıcı bir yapıya sahiptir. Gerçek bilimsel ilerleme, mevcut teorilerin sunduğu şablonlar içinde daha hassas ölçümler yapmakla değil; bu şablonların yetersiz kaldığı kriz anlarında ortaya çıkan radikal zihniyet değişimleriyle gerçekleşir. Bilim insanları, eski kuramların açıklamakta başarısız olduğu olguları göz ardı etmeyi bırakıp yeni bir bakış açısı geliştirdiklerinde, eski dünya tasavvuru yerini tamamen farklı bir kuramsal çerçeveye bırakır. Dolayısıyla bilim, geçmişin üzerine eklemeler yapan uysal bir inşa faaliyeti değil; yerleşik kabullerin sınırlarını zorlayan ve onları tahtından indiren devrimci bir sorgulama disiplinidir.

Bu parçada asıl anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir?

  1. A
    Bilim felsefecilerinin, bilimsel sürecin karmaşıklığı ve sarsıntılı yapısı üzerine çalışmalar yürüttüğü
  2. B
    Bilimsel araştırmaların karmaşık, sarsıntılı ve doğrusal olmayan aşamalardan oluştuğu
  3. C
    Bilimdeki paradigma değişimlerinin, toplumların genel dünya görüşünü ve kültürel yapısını kökten değiştirdiği
  4. Bilimsel gelişimin, salt veri birikimiyle değil, yerleşik kuramsal çerçevelerin sorgulanıp dönüştürülmesiyle sağlandığıCevap
  5. E
    Felsefi sorgulamaların, bilimsel kuramların doğruluğunu ve tutarlılığını denetleyen tek mekanizma olduğu

Cevap

Bilimsel gelişimin, salt veri birikimiyle değil, yerleşik kuramsal çerçevelerin sorgulanıp dönüştürülmesiyle sağlandığı
Doğru seçenek olan yargı, metnin bütününde savunulan tezi tam olarak karşılamaktadır. Yazar, bilimin doğrusal ve uysal bir veri ekleme faaliyeti olmadığını; aksine mevcut şablonların/teorilerin yetersiz kaldığı anlarda zihniyet ve bakış açısı değişimleriyle gerçekleşen devrimci bir sorgulama disiplini olduğunu vurgulamaktadır. Bu durum, bilimsel gelişimin salt veri birikimiyle değil, yerleşik kuramsal çerçevelerin sorgulanıp dönüştürülmesiyle sağlandığını ifade eden seçenekle örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki anahtar kavramları ve yazarın eleştirdiği bakış açısını belirleme
Yazarın, bilimi kesintisiz ve doğrusal bir doğrular birikimi (veri yığılması) olarak gören geleneksel anlayışı eleştirdiği saptanır.
Metnin giriş kısmında eleştirilen ve karşı çıkılan düşünceyi anlamak, yazarın asıl savunmak istediği tezi (ana düşünceyi) belirlemenin ilk adımıdır.
2
Yazarın savunulan temel teze geçiş yaptığı bölümleri analiz etme
Yazarın 'Gerçek bilimsel ilerleme...' ve 'Dolayısıyla bilim...' ifadeleriyle, ilerlemenin mevcut teorilerin yetersiz kaldığı kriz anlarında gerçekleşen radikal zihniyet/bakış açısı değişimlerine ve sorgulamalara dayandığını savunduğu belirlenir.
Paragrafın yönünü değiştiren 'oysa', 'gerçek bilimsel ilerleme', 'dolayısıyla' gibi bağlayıcı ifadeler ve sonuç cümleleri, doğrudan ana düşünceyi barındırır.
3
Seçenekleri analiz ederek metnin bütününü kapsayan ve yazarın asıl iletisini sentezleyen seçeneği bulma
Bilimsel gelişimin sadece veri biriktirmekle değil, yerleşik kuramsal yapıların sorgulanıp değiştirilmesiyle gerçekleştiğini ifade eden seçeneğin doğru cevap olduğu belirlenir. Diğer seçeneklerin ise yardımcı düşünce olduğu veya metin dışı yorumlar barındırdığı görülür.
Ana düşünce sorusunda doğru seçenek, parçada geçen yan detayları değil, yazarın okuyucuya ulaştırmak istediği en kapsamlı ve temel mesajı içermelidir.

Anahtar Kavram

Paragrafta Ana Düşünce
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla