Soru

Zorluk: OrtaParagrafta Soru-Cevap ve Diyalog Tamamlama

Gazeteci:
(I) ----

Arkeolog:
— Geçmişte arkeoloji, yalnızca toprak altındaki fiziksel kalıntıları gün yüzüne çıkarmakla sınırlı bir kazı faaliyeti olarak görülürdü. Ancak günümüzde jeoradar teknolojilerinden uydu görüntülemelerine ve yapay zekâ analizlerine kadar uzanan geniş bir yelpazeden yararlanıyoruz. Artık tek bir taşı bile yerinden oynatmadan yer altındaki koca bir antik kentin haritasını çıkarabiliyoruz. Bu durum, arkeolojiyi sadece geçmişi eşeleyen bir uğraş olmaktan çıkarıp onu ileri teknolojiyle geleceği de şekillendiren disiplinler arası bir bilim dalına dönüştürdü.

Gazeteci:
(II) ----

Arkeolog:
— Kazı alanının büyüklüğü veya buluntuların niteliğinden ziyade, yerel toplulukların bu süreçle kurduğu bağ belirleyici oluyor. Bir antik kenti gün yüzüne çıkarırken oranın bugünkü sakinlerini sürece dâhil etmez, onlara bu mirasın kendi tarihlerinin bir parçası olduğunu hissettirmezseniz yaptığınız iş yarım kalır. Koruma bilinci ancak yerel halkın o kalıntıları sahiplenmesiyle sürdürülebilir hâle gelir; aksi takdirde en değerli eserler bile birer turistik nesne olmaktan öteye geçemez.

Bu diyalogda boş bırakılan yerlere sırasıyla aşağıdakilerden hangisi getirilmelidir?

  1. A
    I. Arkeolojide dijital haritalama y��ntemlerinin geleneksel kazı tekniklerine göre avantajları nelerdir?
    II. Antik kentlerin korunmasında karşılaşılan en büyük güvenlik sorunları nasıl aşılabilir?
  2. B
    I. Günümüzde arkeolojik kazıların disiplinler arası bir nitelik kazanmasında hangi bilim dalları rol oynamaktadır?
    II. Kazı alanlarındaki kalıntıların turizme kazandırılması sürecinde yerel yönetimlere düşen görevler nelerdir?
  3. I. Teknolojik gelişmelerin arkeoloji biliminin yöntemlerine ve kimliğine yansımaları neler olmuştur?
    II. Bir arkeolojik kazı çalışmasının başarısını ve kalıcılığını sağlayan temel etken sizce nedir?
    Cevap
  4. D
    I. Kazı yapmadan antik kent haritaları çıkarmanın arkeologlar arasında yarattığı görüş ayrılıkları nelerdir?
    II. Kültürel miras bilincinin genç nesillere aktarılmasında eğitim kurumlarına ne gibi sorumluluklar düşmektedir?
  5. E
    I. Arkeolojinin geçmişi araştırmaktan ziyade geleceğe yönelik öngörülerde bulunma amacı taşıdığı söylenebilir mi?
    II. Kazı bütçelerinin yetersiz olduğu durumlarda arkeolojik eserlerin restorasyonu nasıl gerçekleştirilmelidir?

Cevap

Teknolojik gelişmelerin arkeoloji biliminin yöntemlerine ve kimliğine yansımalarını ve çalışmanın kalıcılığını sağlayan temel etkeni sorgulayan seçenek doğru cevaptır.
Diyaloğun ilk bölümünde arkeolog, geçmişteki kazı anlayışı ile günümüzdeki teknolojik yöntemleri karşılaştırarak bu durumun arkeolojinin hem yöntemlerini hem de disiplinler arası bir bilim olarak kimliğini nasıl değiştirdiğini açıklamaktadır. Bu doğrultuda ilk boşluğa 'Teknolojik gelişmelerin arkeoloji biliminin yöntemlerine ve kimliğine yansımaları neler olmuştur?' sorusu gelmelidir. Diyaloğun ikinci bölümünde ise arkeolog, çalışmanın değerinin büyüklükten ziyade yerel halkın bu mirasla kurduğu bağa bağlı olduğunu ve koruma bilincinin ancak yerel halkın sahiplenmesiyle sürdürülebilir (kalıcı) olacağını ifade etmektedir. Bu doğrultuda ikinci boşluğa 'Bir arkeolojik kazı çalışmasının başarısını ve kalıcılığını sağlayan temel etken sizce nedir?' sorusu gelmelidir. Bu iki sorunun sırasıyla getirildiği seçenek doğru cevaptır.

Adım Adım Çözüm

1
İlk konuşmadaki anahtar kelimeleri ve konunun sınırlarını belirlemek.
Arkeolog, geçmişteki kazı tanımı ile günümüzdeki jeoradar, uydu ve yapay zekâ destekli yöntemleri kıyaslayarak arkeolojinin metot ve tanım olarak geçirdiği dönüşümü anlatmıştır.
Birinci boşluğa getirilecek sorunun bu teknolojik dönüşümün yöntem ve kimlik üzerindeki etkisini sorgulaması gerekir.
2
İkinci konuşmadaki anahtar kelimeleri ve iletilmek istenen ana düşünceyi saptamak.
Arkeolog, kazının başarısının ve sürdürülebilirliğinin (kalıcılığının) yerel toplulukların mirasla kurduğu sahiplenme bağına dayandığını belirtmiştir.
İkinci boşluğa getirilecek sorunun kazının kalıcılığını ve başarısını etkileyen temel faktörü sorması gerekir.
3
Seçeneklerdeki soru çiftlerini analiz ederek her iki boşluğa da tam uyum sağlayan seçeneği bulmak.
Teknolojik gelişmelerin yansımalarını ve kazının kalıcılığını sağlayan temel etkeni sorgulayan soru çiftinin yer aldığı seçenek tespit edilir.
Her iki sorunun da paragrafın ana düşüncesi ve bağlamıyla örtüşmesi, doğru cevaba ulaşılmasını sağlar.

Anahtar Kavram

Paragrafta Soru-Cevap ve Diyalog Tamamlama
Bu soruyu puanla