Bir kimya öğretmeni, kimyasal türler arası etkileşimler ünitesinde yer alan bileşiklerin s… — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi)

Bir kimya öğretmeni, kimyasal türler arası etkileşimler ünitesinde yer alan bileşiklerin sistematik adlandırılması konusunu işlerken tahtaya aşağıdaki tabloyu hazırlamıştır:

Kart No	Bileşik Formülü	Öğrencinin Yazdığı Sistematik Ad
I	$FeSO_4$	Demir sülfat
II	$Al(OH)_3$	Alüminyum(III) hidroksit
III	$N_2O_3$	Diazot trioksit
IV	$Cu_2O$	Bakır(I) oksit
V	$SnCl_4$	Kalay(IV) klorür

Öğretmen, öğrencilerinden bu adlandırmaların doğruluğunu IUPAC kurallarına göre değerlendirmelerini istemiştir.

Buna göre, tabloda verilen bileşiklerin adland��rılmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

I. bileşikteki demir metali değişken değerlikli olduğundan adlandırmada metalin yükseltgenme basamağı belirtilmelidir; II. bileşikteki alüminyum ise sabit değerlikli olduğundan adlandırmada Roma rakamı kullanılmamalıdır.Cevap
B
II. bileşiğin yapısında birden fazla ametal atomu bulunduğundan Latince ön ekler kullanılarak 'Alüminyum trihidroksit' şeklinde, V. bileşik ise 'Kalay tetraklorür' şeklinde adlandırılmalıdır.
C
I. bileşik yaygın adı 'zaç yağı' olan asidin tuzu olduğundan 'Demir sülfat' olarak adlandırılması doğrudur; III. bileşik ise yaygın adı 'kezzap' olan molekül olduğundan 'Diazot trioksit' yerine 'Kezzap' olarak adlandırılmalıdır.
D
V. bileşikteki $Sn$ sembolü k��kürt elementini temsil ettiğinden, kovalent adlandırma kurallarına göre 'Kükürt tetraklorür' şeklinde adlandırılmalıdır.
E
IV. bileşikteki bakırın yükseltgenme basamağı $+2$ olduğundan doğru adlandırma 'Bakır(II) oksit' olmalı; V. bileşikteki kalay ise sabit değerlikli olduğundan adı 'Kalay klorür' şeklinde yazılmalıdır.

Cevap

Demir değişken değerlikli bir metal olduğundan adlandırmasında yükseltgenme basamağı parantez içinde Roma rakamıyla belirtilmelidir. Alüminyum ise sabit değerlikli olduğundan adlandırmasında Roma rakamı kullanılmamalıdır.

Demir (

Fe

) değişken değerlikli bir metal olduğundan

FeSO_4

bileşiğinde aldığı

+2

değerliğin adlandırmada 'Demir(II) sülfat' şeklinde Roma rakamıyla belirtilmesi gerekir. Alüminyum (

Al

) ise sabit değerlikli (

+3

) bir metal olduğundan adlandırılmasında 'Alüminyum(III) hidroksit' yerine sadece 'Alüminyum hidroksit' denilmelidir. Bu nedenle bu iki değerlendirmeyi içeren seçenek doğrudur.

Adım Adım Çözüm

Bileşiklerin iyonik veya kovalent karakterini belirleme.

FeSO_4

Al(OH)_3

Cu_2O

SnCl_4

metal-ametal/kök yapısında olduklarından iyonik;

N_2O_3

ise ametal-ametal yapısında olduğundan kovalenttir.

İyonik ve kovalent bileşiklerin sistematik adlandırma kuralları farklıdır.

İyonik bileşiklerdeki metallerin değişken veya sabit değerlikli olma durumunu sınıflandırma.

Alüminyum (

Al

) sabit değerlikli (

+3

); demir (

Fe

), bakır (

Cu

) ve kalay (

Sn

) değişken değerlikli metallerdir.

Değişken değerlikli metallerin yükleri adlandırmada Roma rakamıyla belirtilirken, sabit değerliklilerde bu belirtilmez.

Metallerin bileşiklerdeki yükseltgenme basamaklarını (yüklerini) hesaplama.

FeSO_4

bileşiğinde demir

+2

Cu_2O

bileşiğinde bakır

+1

SnCl_4

bileşiğinde kalay

+4

yüküne sahiptir.

Değişken değerlikli metallerin adlandırılmasında kullanılacak doğru Roma rakamını belirlemek.

Seçeneklerdeki ifadeleri IUPAC kurallarına göre analiz etme.

I. bileşikte demirin yükü yazılmadığı için 'Demir sülfat' adı hatalıdır. II. bileşikte sabit değerlikli alüminyum için Roma rakamı yazıldığı için 'Alüminyum(III) hidroksit' adı hatalıdır. Bu iki durum doğru seçenekteki ifadede gerekçeleriyle doğru açıklanmıştır.

Soruda istenen doğru analizi içeren seçeneğe ulaşmak.

Anahtar Kavram

İyonik ve kovalent bileşiklerin sistematik adlandırılmasında sabit/değişken değerlikli metal kuralları ile Latince ön ek kuralları.

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Konular

Bu konudan daha fazla soru