Examkin

Soru

Zorluk: KolayBelirtisiz Nesne

Aşağıdaki cümlelerde koyu yazılmış sözcük veya sözcük gruplarını, cümlenin ögesi olarak üstlendikleri görevlerle eşleştiriniz.

  • Her akşam yatmadan önce kardeşine eğlenceli hikâyeler anlatırdı.Belirtisiz Nesne
  • Sokak lambasının loş ışığında kalın kitaplar okunuyordu.Sözde Özne
  • Kütüphanedeki eski kitaplar zamana yenik düşmüştü.Gerçek Özne
  • Yazar, son romanında okuyucuya ilginç konuları sunmuş.Belirtili Nesne

Cevap

Birinci cümledeki 'hikâyeler' belirtisiz nesneyle, ikinci cümledeki 'kitaplar' sözde özneyle, üçüncü cümledeki 'kitaplar' gerçek özneyle ve dördüncü cümledeki 'konuları' belirtili nesneyle eşleşmelidir.
Doğru eşleştirmede belirtisiz nesne, hiçbir belirtme hal eki almayan ve özne belirlendikten sonra yükleme sorulan 'Ne?' sorusuna cevap veren 'hikâyeler' sözcüğüdür. Edilgen cümledeki 'kitaplar' sözde özne, etken cümledeki 'kitaplar' gerçek özne, belirtme eki alan 'konuları' ise belirtili nesnedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerin yüklemlerini ve öznelerini bulun.
Birinci cümlede yüklem 'anlatırdı', özne gizli 'o'; ikinci cümlede yüklem edilgen 'okunuyordu'; üçüncü cümlede yüklem 'zamana yenik düşmüştü', özne 'kütüphanedeki eski kitaplar'; dördüncü cümlede yüklem 'sunmuş', özne 'yazar'dır.
Cümlede nesneyi doğru tespit edebilmek için öncelikle yüklemi ve hemen ardından özneyi belirlemek şarttır.
2
Özneyi bulduktan sonra yüklemlere 'Ne?' sorusunu yöneltin.
Birinci cümlede 'O ne anlatırdı?' sorusunun cevabı 'hikâyeler'dir. Bu sözcük herhangi bir belirtme durum eki almamıştır.
Özne bulunduktan sonra yükleme sorulan ilk 'Ne?' sorusu bize yalın durumdaki belirtisiz nesneyi verir.
3
Diğer cümlelerde yer alan koyu yazılı ögelerin ek durumlarını ve fiil çatılarını kontrol edin.
İkinci cümlede eylem edilgen olduğu için etkilenen varlık sözde öznedir. Üçüncü cümlede eylemi yapan varlık gerçek öznedir. Dördüncü cümlede ise sözcük belirtme hal eki alarak belirtili nesne olmuştur.
Belirtisiz nesnenin, belirtili nesne veya özne türleriyle karıştırılmaması için kelimelerin aldığı hal ekleri ve fiilin çatısı incelenmelidir.

Anahtar Kavram

Belirtisiz nesne, yüklemi geçişli olan eylem cümlelerinde özne bulunduktan sonra yükleme sorulan yalın durumdaki 'Ne?' sorusuyla bulunur. Belirtme hal eki (-ı, -i, -u, -ü) almaz ve edilgen cümlelerdeki sözde özne ile karıştırılmamalıdır.
Bu soruyu puanla

Konular

Belirtisiz Nesne

Bu konudan daha fazla soru