Examkin

Soru

Zorluk: Orta"de" Bağlacı ve Ekinin Yazımı

(I) Edebiyat araştırmacıları, Huzur romanında yansıtılan İstanbul'da, geçmişin izlerinin ve kültürel mirasın bireyin kimlik inşasındaki rolünü vurgularlar. (II) Romanın ana izleklerinden birini oluşturan Doğu ve Batı çatışması, musiki ve mimari gibi estetik unsurlar da kullanılarak derinleştirilir. (III) Tanpınar, bu eserinde zaman kavramını çizgisel bir doğrultuda değil, geçmiş ile şimdinin iç içe geçtiği bir bütünlükte ele almıştır. (IV) Romanın başkahramanı Mümtaz’ın içsel yolculuğu, Nuran'a duyduğu aşkın gölgesinde şekillenirken toplumsal çalkantılarıda satır aralarına taşır. (V) Eserdeki her karakter, kendi iç dünyasını sorgularken aslında Türkiye'nin geçiş dönemindeki sancılarını da kendi ruhunda hisseder.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde "de / da"nın yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

  1. A
    I
  2. B
    II
  3. C
    III
  4. IVCevap
  5. E
    V

Cevap

Dördüncü cümlede geçen 'çalkantılarıda' ifadesindeki 'da' bağlaçtır ve ayrı yazılması gerekir. Doğru yazım 'çalkantıları da' şeklinde olmalıdır.
Dördüncü cümlede geçen 'çalkantılarıda' sözcüğündeki 'da' bağlaçtır. Cümleye 'dahi, bile' anlamı katan bu bağlacın ayrı yazılması gerekir. Sözcüğün doğru yazımı 'çalkantıları da' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki her cümlede bulunan 'de / da' ek veya bağlaçlarını tespit edin.
Birinci cümlede 'romanında', 'İstanbul'da' ve 'inşasındaki'; ikinci cümlede 'unsurlar da'; üçüncü cümlede 'eserinde', 'doğrultuda' ve 'bütünlükte'; dördüncü cümlede 'gölgesinde' ve 'çalkantılarıda'; beşinci cümlede 'sancılarını da' ve 'ruhunda' ifadeleri belirlenmiştir.
Yazım kurallarını inceleyeceğimiz hedef ögeleri belirlemek için bu adım gereklidir.
2
Tespit edilen 'de / da' ögelerinin bulunma durum eki mi yoksa bağlaç mı olduğunu cümlenin bağlamına ve cümleden çıkarılabilirlik testine göre belirleyin.
Ek olanlar cümleye bulunma/yer/zaman anlamı katar ve bitişik yazılır (örn. İstanbul'da, gölgesinde). Bağlaç olanlar ise 'dahi, bile' anlamı katar, cümleden çıkarıldığında cümlenin yapısı bozulmaz ve ayrı yazılır (örn. unsurlar da, sancılarını da).
Ek ve bağlaç ayrımını yaparak doğru yazım kurallarını uygulamak için bu analiz şarttır.
3
Yazım hatası barındıran cümleyi saptayın.
Dördüncü cümlede yer alan 'çalkantılarıda' kelimesindeki 'da' bağlaçtır. Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamında bozulma olmaz ('...aşkın gölgesinde şekillenirken toplumsal çalkantıları satır aralarına taşır'). Bu nedenle 'da' bağlacının ayrı yazılması gerekmektedir.
Soru kökünde istenen yazım hatasını belirlemek ve doğru cevaba ulaşmak için bu değerlendirme yapılır.

Anahtar Kavram

"de" Bağlacı ve Bulunma Durum Ekinin (-de/-da/-te/-ta) Yazımı ile Ayrımı
Bu soruyu puanla

Konular

"de" Bağlacı ve Ekinin Yazımı

Bu konudan daha fazla soru