Examkin

"de" Bağlacı ve Ekinin Yazımı

13 soru

Tüm türler13Çoktan seçmeli7Doğru / Yanlış3Boşluk doldurma3
Soru 1Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'de'nin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yazar, roman karakterlerinin iç dünyalarındaki çat��şmaları betimlerken psikolojik tahliller de aşırıya kaçmaktan özenle kaçınmış.

Cevap

Yazarın roman karakterlerinin iç dünyalarındaki çatışmaları betimlerken psikolojik tahlillerde aşırıya kaçmaktan kaçındığını belirten cümle
Bu cümlede yer alan 'psikolojik tahliller de' ifadesindeki 'de', bulunma durumu bildiren bir ektir (-de eki). Yazarın aşırıya kaçmaktan kaçındığı durumun tahlillerin içinde gerçekleştiğini ifade ettiğinden kelimeye bitişik yazılarak 'tahlillerde' şeklinde olmalıdır. Bu ekin bağlaç gibi ayrı yazılması yazım hatası oluşturmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'de' / 'da' ögelerinin görevlerini (bağlaç veya bulunma durum eki) tespit etmek için cümlelerin bağlamını incelemek.
Cümlelerdeki 'de' / 'da' ifadelerinin hangi anlamda kullanıldığı anlaşılır.
Dil bilgisi kurallarına göre eklerin ve bağlaçların yazım farkını ayırt etmek.
2
İncelenen cümlede 'psikolojik tahliller de' kısmının cümleye kattığı anlamı sorgulamak.
Cümlenin 'psikolojik tahlillerin içinde aşırıya kaçmaktan kaçındı' anlamı taşıdığı, dahi/bile anlamı taşımadığı görülür.
Bulunma durum ekinin (-de) bulunma anlamı katmasından dolayı sözcüğe bitişik yazılması gerektiğini doğrulamak.
3
Hatalı yazımı tespit edip diğer cümlelerdeki doğru kullanımlarla karşılaştırmak.
Doğru yazımın 'tahlillerde' olması gerektiği belirlenir ve diğer cümlelerdeki tüm kullanımların doğru olduğu teyit edilir.
Yazım yanlışının kesin olarak hangi seçenekte olduğunu belirlemek.

Anahtar Kavram

"de" Bağlacı ve Ekinin Yazımı
Soru 2Soru →

Aşağıdaki parçada boş bırakılan yerleri, 'de / da' bağlacı veya ekinin yazım kurallarına uygun biçimde doldurunuz.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

Arkeolojik çalışmalar incelendiğinde, bu uygarlığın sadece başkentte değil, çevre kentlerde izler bıraktığı görülür. Geçen yıl Sinop' başlatılan kazılar bu tezi desteklerken Sinop zengin buluntularıyla tarih sayfalarındaki yerini almıştır.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Boşluklar sırasıyla 'de', 'ta' ve 'da' şeklinde doldurulmalıdır.
Parçadaki ilk boşluğa bağlaç olan 'de', ikinci boşluğa özel isme gelen ve sertleşen bulunma durumu eki 'ta', üçüncü boşluğa ise sert ünsüzle biten özel isimden sonra gelen ve sertleşmeyen bağlaç olan 'da' getirilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk boşluğun dil bilgisel işlevinin belirlenmesi
de
İlk boşlukta 'çevre kentlerde' ifadesinden sonra gelen unsur bağlaçtır. Cümleye 'dahi, bile' anlamı katan bağlaç olan 'de', kendinden önceki sözcükten ayrı yazılır ve ünsüz benzeşmesine uğramaz.
2
İkinci boşluğun dil bilgisel işlevinin belirlenmesi
ta
İkinci boşlukta özel isme getirilen bulunma durumu eki (-de / -da) söz konusudur. Özel isim kesme işaretiyle ayrılır. 'Sinop' kelimesi sert ünsüzle (p) bittiği için ek benzeşerek 'ta' şeklini alır.
3
Üçüncü boşluğun dil bilgisel işlevinin belirlenmesi
da
Üçüncü boşlukta 'Sinop' kelimesinden sonra bağlaç olan 'da' getirilmelidir. Bağlaç olan 'de / da' sert ünsüzle biten kelimelerden sonra gelse bile asla 'te / ta' şeklinde yazılamaz ve her zaman ayrı yazılır.

Anahtar Kavram

"de" Bağlacı ve Ekinin Yazımı
Soru 3Soru →

Türkçede bulunma durum eki olan '-de / -da', eklendiği sözcüğe her zaman bitişik yazılır ve eklendiği kelimenin son sesine göre ünsüz benzeşmesine (sertleşmesine) uğrayarak '-te / -ta' biçimini alabilir.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: True

Cevap

Verilen ifade doğrudur.
Bulunma durum eki her zaman eklendiği sözcüğe bitişik yazılır ve sert ünsüzle biten kelimelerde benzeşerek '-te/-ta' biçimini alır.

Adım Adım Çözüm

1
Bulunma durum ekinin yazılış kuralını değerlendirin.
Bulunma durum eki (-de/-da) eklendi��i kelimeyle bütünleşerek bitişik yazılır.
Türkçede durum ekleri yapım ve çekim eki özellikleri gereği sözcükten ayrı yazılamaz.
2
Ekin uğrayabileceği ses olaylarını inceleyin.
Sözcüğün son harfine göre ekin başındaki 'd' ünsüzü 't' ünsüzüne dönüşebilir (ünsüz benzeşmesi).
Türkçedeki sert ünsüzlerin yan yana gelmesi kuralı gereği ekin sertleşmesi zorunludur.

Anahtar Kavram

Bulunma durum eki olan '-de / -da' ekinin yazımı ve ünsüz benzeşmesine uyumu.
Soru 4Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de / da"nın yazımıyla ilgili bir yazım yanlışı vardır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sınıftaki arkadaşları gibi Ahmet'te geziye katılmak istiyordu.

Cevap

Sınıftaki arkadaşları gibi Ahmet'te geziye katılmak istiyordu.
Doğru cevap, bağlaç olan 'de'nin 'Ahmet' özel isminden sonra kesme işaretiyle ve sertleşerek 'te' şeklinde yazıldığı cümledir. Türkçe kurallarına göre bağlaç olan de/da her zaman ayrı yazılır, özel isimlerden sonra kesme işaretiyle ayrılmaz ve ünsüz benzeşmesine uğrayarak 'te/ta' şeklini almaz. Dolayısıyla bu ifadenin doğrusu 'Ahmet de' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki 'de/da' ifadesinin bağlaç mı yoksa bulunma durum eki mi olduğunu belirleyin.
'Ahmet'te' kelimesindeki 'de', cümleye 'dahi, bile, başkaları gibi' anlamı kattığı için bağlaçtır.
Bağlaç olan de/da cümleden çıkarıldığında cümlenin yapısı bozulmaz, sadece anlam daralır.
2
Bulunan 'de/da'nın yazım kurallarına uygunluğunu kontrol edin.
Bağlaç olan 'de/da' her zaman ayrı yazılır ve asla 'te/ta' şeklinde sertleşmez. Özel isimlerden sonra kesme işaretiyle ayrılmaz.
Bağlaç olan de/da bağımsız bir sözcüktür, ek olmadığı için ses olaylarına girmez.
3
Hatalı kullanımı tespit edip doğru biçimiyle karşılaştırın.
Cümledeki 'Ahmet'te' yazımı yanlıştır; doğru yazım 'Ahmet de' şeklinde olmalıdır.
Bağlaç olan de/da'nın kelimeye bitişik ve sertleşerek yazılması yazım hatasına yol açar.

Anahtar Kavram

"de" Bağlacı ve Ekinin Yazımı
Soru 5Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bulunma durumu eki (-de / -da) yanlış yazılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kitabın bu baskısın da yazarın gözünden kaçan bazı noktalar var.

Cevap

Kitabın bu baskısın da yazarın gözünden kaçan bazı noktalar var.
Cümledeki 'baskısında' sözcüğünde yer alan '-da' eki, bulunma durum ekidir. Bulunma durum eki eklendiği sözcüğe bitişik yazılmalıdır. Dolayısıyla bu ek ayrı yazıldığı için yazım yanlışı yapılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde yer alan '-de / -da' eklerinin ve bağlaçlarının cümledeki işlevlerini belirlemek.
'baskısın da' ifadesindeki '-da' ekinin bulunma (durum) işlevi taşıdığı, diğer cümlelerde yer alan '-de / -da' yapılarının ise bulunma eki veya bağlaç olarak doğru şekilde konumlandırıldığı belirlenmiştir.
Yazım kuralını doğru uygulayabilmek için ek ile bağlacın ayrımını yapmak gerekir.
2
Bulunma durum ekinin ve bağlacın yazım kurallarını uygulamak.
Bulunma durum eki eklendiği sözcüğe bitişik yazılmalıdır. Bağlaç olan 'de / da' ise her zaman ayrı yazılmalıdır.
Türkçedeki temel yazım kurallarına göre ekler bitişik, bağlaçlar ayrı yazılır.
3
Yazım yanlışı barındıran seçeneği tespit etmek.
'baskısın da' yazımında bulunma durum eki olan '-da' ayrı yazıldığı için yazım yanlışı yapılmıştır. Doğru yazım 'baskısında' şeklinde olmalıdır.
Bulunma durumu bildiren ekin ayrı yazılması yazım kurallarına aykırıdır.

Anahtar Kavram

Bulunma durum eki (-de / -da) eklendiği sözcüğe bitişik yazılırken, bağlaç olan 'de / da' her zaman ayrı yazılır.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 6Soru →

Aşağıdaki cümlede boş bırakılan yerleri, 'de / da' bağlacı veya ekinin yazım kurallarına uygun biçimde doldurunuz.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

Romanın bu bölümün yazar, kahramanın iç dünyasını aktarırken toplumsal çatışmaları göz ardı etmemiştir.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İlk boşluk 'de', ikinci boşluk 'da' olarak doldurulmalıdır.
İlk boşlukta bulunma anlamı katan durum eki kullanıldığı için 'de' bitişik yazılmalıdır. İkinci boşlukta ise cümleye dahi/bile anlamı katan bağlaç kullanıldığı için 'da' ayrı bir sözcük olarak yazılmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin anlamı ve yapısı incelenerek boşluklara gelecek de/da ifadelerinin durum eki mi yoksa bağlaç mı olduğu belirlenir.
İlk boşluktaki ifade cümleye bulunma anlamı kattığı için durum ekidir; ikinci boşluktaki ifade ise c��mleye dahi/bile anlamı katan bağlaçtır.
Türkçede durum ekleri eklendiği sözcüğe bitişik yazılırken, bağlaçlar ayrı birer sözcük olarak yazılır.
2
Belirlenen kurallara göre ek olan '-de' ve bağlaç olan 'da' boşluklara yerleştirilir.
İlk boşluğa 'de', ikinci boşluğa 'da' yazılmalıdır.
Yazım kuralları gereği durum eki olan '-de' bitişik, bağlaç olan 'da' ise ayrı yazılır.

Anahtar Kavram

Bulunma durum eki olan '-de / -da' eklendiği sözcüğe bitişik yazılır ve ses uyumlarına göre '-te / -ta' şeklini alabilir. Bağlaç olan 'de / da' ise her zaman ayrı bir sözcük olarak yazılır ve hiçbir zaman '-te / -ta' şeklinde yazılamaz.
Soru 7Soru →

"Bilim insanlarının ve sanatçıların toplumsal dönüşümlere yön vermede üstlendikleri tarihî misyon, onların kendi dönemlerindeki gelişmeleri yakından takip etmelerin de yatmaktadır." cümlesinde "de / da"nın yazımıyla ilgili herhangi bir yanlışlık yapılmamıştır.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: False

Cevap

Verilen cümledeki 'etmelerin de' ifadesinde yer alan 'de' eki bulunma durumu bildirdiğinden bitişik yazılmalıdır; bu nedenle cümledeki yazımın doğru olduğunu belirten ifade yanlıştır.
Cümledeki 'etmelerin de' ifadesindeki 'de', bulunma durumu eki olup kelimeye bitişik yazılmalıdır. Bu kural ihlal edildiği için cümledeki yazımın doğru olduğunu iddia eden önerme yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlede geçen tüm 'de / da' seslerini (ek veya bağlaç olarak) tespit etmek.
Cümlede üç adet 'de / da' tespiti yapılmıştır: 'vermede', 'dönemlerindeki' ve 'etmelerin de'.
Analiz edilecek unsurları belirleyerek hata kontrolü sağlamak.
2
Tespit edilen 'vermede' ve 'dönemlerindeki' sözcüklerini dil bilgisi kurallarına göre incelemek.
'yön vermede' ifadesindeki '-de' bulunma durumu ekidir, bitişik yazılması doğrudur. 'dönemlerindeki' sözcüğündeki '-de' bulunma durumu eki üzerine sıfat yapan '-ki' eki gelmiştir, bitişik yazılması doğrudur.
Cümledeki diğer kullanımların doğruluğundan emin olmak.
3
'etmelerin de' ifadesinin cümledeki anlamını ve dil bilgisel görevini çözümlemek.
'takip etmelerinde yatmaktadır' ifadesinde 'etmeleri' iyelik ekli sözcüğüne gelen '-de' bulunma durumu ekidir. Cümleye yer/durum anlamı katmaktadır ('nerede yatmaktadır?'). Bu nedenle bitişik yazılması zorunludur. Ayrı yazılması bir yazım yanlışıdır.
Hatalı kullanımı tespit ederek doğru yazım kuralını uygulamak.

Anahtar Kavram

Bulunma durumu eki olan '-de / -da' ile bağlaç olan 'de / da'nın ayırt edilmesi ve doğru yazılması.
Soru 8Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'de' ('da', 'te', 'ta') bağlacı veya ekinin yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tarihî belgeler, bu bölgenin eski çağlarda önemli bir ticaret merkezi olduğunu gösterirken son arkeolojik buluntularda bu tezi destekliyor.

Cevap

Tarihî belgeler, bu bölgenin eski çağlarda önemli bir ticaret merkezi olduğunu gösterirken son arkeolojik buluntularda bu tezi destekliyor.
Doğru cevap, son arkeolojik buluntuların da tezi desteklediğini belirten cümledir. Bu cümlede geçen 'buluntularda' ifadesindeki 'da', bulunma durumu eki değil, bağlaçtır. Cümlede 'son arkeolojik buluntular dahi/bile bu tezi destekliyor' anlamı kastedildiği için 'da' bağlacının sözcükten ayrı yazılması gerekir. Doğru yazım 'buluntular da' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki 'de/da' ek ve bağlaçlarını tespit etme.
Seçeneklerde yer alan 'konserde de', 'Ankara'da da', 'zirvede', 'taahhütleri de', 'geçmişte de', 'günümüzde de' ve 'buluntularda' ifadeleri belirlendi.
Yazım kuralı incelemesi yapabilmek için ilgili dil bilgisi unsurlarının konumunu belirlemek gerekir.
2
İlgili unsurların cümleye kattığı anlamı ve işlevini (ek veya bağlaç) analiz etme.
Belirlenen unsurlardan hangilerinin bulunma durumu bildirdiği (ek), hangilerinin ise dahi/bile anlamı kattığı (bağlaç) tespit edildi.
Yazım kuralının doğru uygulanıp uygulanmadığı ancak söz konusu unsurun dil bilgisel işlevinin doğru belirlenmesiyle mümkündür.
3
Yazım kuralları doğrultusunda denetleme yapma.
Son cümlede geçen 'buluntularda' sözcüğündeki 'da'nın, cümleye bulunma anlamı katmadığı, aksine 'buluntular da (dahi) bu tezi destekliyor' şeklinde bir bağlaç olduğu ve ayrı yazılması gerektiği görüldü.
Bağlaç olan de/da kendinden önceki sözcükten her zaman ayrı yazılır; bulunma durumu eki olan -de/-da ise bitişik yazılır.

Anahtar Kavram

Bulunma durumu eki (-de / -da) ile bağlaç olan 'de / da'nın ayrımı ve yazım kuralları
Soru 9Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde "de/da"nın yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Arkeolojik çalışmaların yürütüldüğü Göbeklitepe de keşfedilen yeni anıtsal yapılar, yerleşik hayata geçiş sürecine dair bildiklerimizi yeniden gözden geçirmemizi gerektiriyor.

Cevap

Arkeolojik çalışmaların yürütüldüğü Göbeklitepe de keşfedilen yeni anıtsal yapılar, yerleşik hayata geçiş sürecine dair bildiklerimizi yeniden gözden geçirmemizi gerektiriyor.
Arkeolojik çalışmaların yürütüldüğü yer bildiren "Göbeklitepe de" ifadesindeki "-de", bulunma durumu ekidir. Bu ek, özel isimlere getirildiğinde kesme işaretiyle ayrılmalı ve bitişik yazılmalıdır ("Göbeklitepe'de"). Cümlede bağlaç gibi ayrı yazılması yazım yanlışına yol açmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki "de/da" ifadelerini tek tek tespit etmek.
Cümlelerde geçen "bölgelerinde", "yeryüzündeki", "Toplantıda", "çeyrekte", "yıl da", "kentte", "Dönemi'ndeki", "Göbeklitepe de", "öyküsünde de" ifadeleri belirlenir.
Yazım yanlışının nerede olduğunu bulmak için ilgili ek ve bağlaçların tespiti gerekir.
2
Bulunan "de/da"ların ek (bulunma durumu eki) mi yoksa bağlaç mı olduğunu anlam belirleme yöntemiyle kontrol etmek.
"Göbeklitepe de keşfedilen" ifadesinde cümleden "de" çıkarıldığında anlam bozulmaktadır ("Göbeklitepe keşfedilen yapılar..."). Bu durum, buradaki "-de"nin bağlaç değil, bulunma durumu eki olduğunu gösterir.
Bulunma durumu eki olan "-de/-da" eklendiği sözcüğe bitişik yazılmalıdır ve cümleden çıkarılamaz.
3
Özel isimlere gelen durum eklerinin yazım kuralını uygulamak.
Özel isim olan "Göbeklitepe" sözcüğüne gelen bulunma durumu eki kesme işaretiyle ayrılarak "Göbeklitepe'de" şeklinde yazılmalıdır. Ayrı bir kelime gibi yazılması yazım yanlışıdır.
Özel isimlere gelen çekim ekleri kesme işaretiyle ayrılır, bağlaçlar ise kesme işareti kullanılmadan tamamen ayrı bir kelime olarak yazılır.

Anahtar Kavram

Türkçede "de/da" bağlacı ile bulunma durumu eki olan "-de/-da"nın ayırt edilmesi ve doğru yazılması.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 10Soru →

"Sivas'ta gerçekleştirilen kongrenin kararları, Millî Mücadele'nin de seyrini değiştiren tarihî bir dönüm noktası olmuştur." cümlesinde yer alan "Sivas'ta" kelimesindeki "-ta" bulunma durumu eki ile "Mücadele'nin de" ifadesindeki "de" bağlacının yazımı doğrudur.

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: True

Cevap

Verilen cümledeki hem bulunma durumu eki olan '-ta'nın hem de bağlaç olan 'de'nin yazımı yazım kurallarına tamamen uygundur.
Verilen cümledeki bulunma durumu eki olan '-ta' ses olaylarına (ünsüz benzeşmesine) uygun olarak yazılmış ve kesme işaretiyle ayrılmıştır; bağlaç olan 'de' ise kural gereği ayrı yazılarak sertleşmeye uğratılmamıştır. Dolayısıyla ifadeteki yargı doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
"Sivas'ta" sözcüğündeki ekin türünü ve yazımını inceleyin.
Buradaki ek, bulunma durumu (hal) ekidir (-da / -da). Özel isme (Sivas) geldiği için kesme işaretiyle ayrılmıştır. Sivas kelimesi sert ünsüz (s) ile bittiği için ek sertleşerek '-ta' şeklini almıştır. Bu yazım doğrudur.
Bulunma durumu eki eklendiği sözcüğe bitişik yazılır (özel isimlerde kesme işaretiyle ayrılır) ve ünsüz benzeşmesi kuralına tabidir.
2
"Mücadele'nin de" ifadesindeki "de"nin türünü ve yazımını inceleyin.
"de" burada bağlaç görevindedir. Kendinden önceki sözcükten ayrı yazılmıştır. Özel isimden sonra gelen çekim ekine eklenmediği ve ayrı bir kelime olduğu için kesme işareti kullanılmamıştır ve sertleşmeye uğramamıştır. Bu yazım doğrudur.
Bağlaç olan de/da kelimesi her zaman ayrı yazılır, kesme işaretiyle ayrılmaz ve ünsüz sertleşmesine uğramaz.

Anahtar Kavram

Bulunma durumu eki (-de / -da) ile bağlaç olan de / da'nın yazımı ve ayırt edilmesi
Soru 11Soru →

(I) Edebiyat araştırmacıları, Huzur romanında yansıtılan İstanbul'da, geçmişin izlerinin ve kültürel mirasın bireyin kimlik inşasındaki rolünü vurgularlar. (II) Romanın ana izleklerinden birini oluşturan Doğu ve Batı çatışması, musiki ve mimari gibi estetik unsurlar da kullanılarak derinleştirilir. (III) Tanpınar, bu eserinde zaman kavramını çizgisel bir doğrultuda değil, geçmiş ile şimdinin iç içe geçtiği bir bütünlükte ele almıştır. (IV) Romanın başkahramanı Mümtaz’ın içsel yolculuğu, Nuran'a duyduğu aşkın gölgesinde şekillenirken toplumsal çalkantılarıda satır aralarına taşır. (V) Eserdeki her karakter, kendi iç dünyasını sorgularken aslında Türkiye'nin geçiş dönemindeki sancılarını da kendi ruhunda hisseder.

Bu parçadaki numaralanmış cümlelerin hangisinde "de / da"nın yazımıyla ilgili bir yanlışlık yapılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: IV

Cevap

Dördüncü cümlede geçen 'çalkantılarıda' ifadesindeki 'da' bağlaçtır ve ayrı yazılması gerekir. Doğru yazım 'çalkantıları da' şeklinde olmalıdır.
Dördüncü cümlede geçen 'çalkantılarıda' sözcüğündeki 'da' bağlaçtır. Cümleye 'dahi, bile' anlamı katan bu bağlacın ayrı yazılması gerekir. Sözcüğün doğru yazımı 'çalkantıları da' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki her cümlede bulunan 'de / da' ek veya bağlaçlarını tespit edin.
Birinci cümlede 'romanında', 'İstanbul'da' ve 'inşasındaki'; ikinci cümlede 'unsurlar da'; üçüncü cümlede 'eserinde', 'doğrultuda' ve 'bütünlükte'; dördüncü cümlede 'gölgesinde' ve 'çalkantılarıda'; beşinci cümlede 'sancılarını da' ve 'ruhunda' ifadeleri belirlenmiştir.
Yazım kurallarını inceleyeceğimiz hedef ögeleri belirlemek için bu adım gereklidir.
2
Tespit edilen 'de / da' ögelerinin bulunma durum eki mi yoksa bağlaç mı olduğunu cümlenin bağlamına ve cümleden çıkarılabilirlik testine göre belirleyin.
Ek olanlar cümleye bulunma/yer/zaman anlamı katar ve bitişik yazılır (örn. İstanbul'da, gölgesinde). Bağlaç olanlar ise 'dahi, bile' anlamı katar, cümleden çıkarıldığında cümlenin yapısı bozulmaz ve ayrı yazılır (örn. unsurlar da, sancılarını da).
Ek ve bağlaç ayrımını yaparak doğru yazım kurallarını uygulamak için bu analiz şarttır.
3
Yazım hatası barındıran cümleyi saptayın.
Dördüncü cümlede yer alan 'çalkantılarıda' kelimesindeki 'da' bağlaçtır. Cümleden çıkarıldığında cümlenin anlamında bozulma olmaz ('...aşkın gölgesinde şekillenirken toplumsal çalkantıları satır aralarına taşır'). Bu nedenle 'da' bağlacının ayrı yazılması gerekmektedir.
Soru kökünde istenen yazım hatasını belirlemek ve doğru cevaba ulaşmak için bu değerlendirme yapılır.

Anahtar Kavram

"de" Bağlacı ve Bulunma Durum Ekinin (-de/-da/-te/-ta) Yazımı ile Ayrımı
Soru 12Soru →

Aşağıdaki parçada boş bırakılan yerleri "de / da" bağlacı ve ekinin yazım kurallarına uygun biçimde tamamlayınız.

Aşağıdaki boşlukları doldurun

Sanatçı, bu kitap toplumsal sorunları ele alırken bilimsel verilerden yararlanm��ştır. Eserin ikinci bölümünü kurgularken Ankara gerçekleştirilen sosyolojik araştırmaları temel almıştır.
Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci boşluğa bulunma durumu eki olan '-ta' (kitapta), ikinci boşluğa bağlaç olan 'de' (verilerden de) ve üçüncü boşluğa özel isme gelen bulunma durumu eki olan ve kesme işaretiyle ayrılan '-da' (Ankara'da) getirilmelidir.
Birinci boşlukta sert ünsüzle biten 'kitap' sözcüğüne bitişik yazılan bulunma eki (-ta), ikinci boşlukta ayrı yazılan bağlaç (de), üçüncü boşlukta ise özel isme kesme işaretiyle bağlanan bulunma eki ('da) getirilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk boşluğun (kitap{{blank_1}}) analizi yapılır.
Kitap sözcüğüne bulunma durumu eki getirilmelidir. 'Kitap' kelimesi sert ünsüzle (p) bittiği için bulunma durumu eki (-de / -da) sertleşerek '-ta' şeklini alır ve kelimeye bitişik yazılır: 'kitapta'.
Bulunma durumu ekinin ünsüz benzeşmesi kuralına uyması ve sözcüğe bitişik yazılması gerekir.
2
İkinci boşluğun (verilerden {{blank_2}}) analizi yapılır.
Cümleden çıkarıldığında anlamın bozulmadığı, cümleye 'dahi, bile' anlamı katan bağlaç olan 'de' getirilmelidir. Bağlaç olan 'de/da' kendinden önceki sözcükten her zaman ayrı yazılır ve asla 'te/ta' biçiminde yazılamaz: 'verilerden de'.
Bağlaç olan 'de'nin yazım kuralının uygulanması gerekir.
3
Üçüncü boşluğun (Ankara{{blank_3}}) analizi yapılır.
Özel isim olan 'Ankara' sözcüğüne bulunma durumu eki getirilmelidir. Özel isimlere getirilen durum ekleri kesme işaretiyle (') ayrılır: 'Ankara'da'.
Özel isimlere getirilen çekim eklerinin kesme işaretiyle ayrılması kuralı uygulanır.

Anahtar Kavram

"de" Bağlacı ve Ekinin Yazımı
Soru 13Soru →

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde 'de' / 'da' yazım kurallarına aykırı kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yolculuğumuz esnasında uğradığımız o küçük köy de birkaç gün dinlenme fırsatı bulduk.

Cevap

Yolculuğumuz esnasında uğradığımız o küçük köy de birkaç gün dinlenme fırsatı bulduk.
Belirtilen cümlede geçen 'köy de' ifadesindeki 'de', bulunma durum ekidir ve kelimeye bitişik yazılarak 'köyde' şeklinde olmalıdır. Cümleden çıkarıldığında anlam bozulduğu için bu ifadenin ek olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle yazımı yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde yer alan 'de/da' ifadeleri tek tek incelenir.
Cümlelerde hem bulunma durum eki (-de / -da) hem de bağlaç olan 'de / da' kullanımları tespit edilir.
Yazım kuralının doğru uygulanıp uygulanmadığını belirlemek için öncelikle söz konusu ögelerin işlevleri belirlenmelidir.
2
Kuşkulu görülen 'köy de' ifadesi cümleden çıkarılarak cümlenin yapısı kontrol edilir.
'Yolculuğumuz esnasında uğradığımız o küçük köy birkaç gün dinlenme fırsatı bulduk.' şeklinde anlamsız bir cümle elde edilir.
Eğer 'de/da' cümleden çıkarıldığında anlam tamamen bozuluyorsa o ek hal ekidir ve bitişik yazılması gerekir.
3
Köy sözcüğüne gelen 'de'nin yazımı düzeltilir.
Bulunma durum eki olan bu ekin 'köyde' şeklinde bitişik yazılması gerektiği belirlenir.
Bağlaç olmadığı için ayrı yazılması yazım yanlışına yol açmıştır.

Anahtar Kavram

Türkçede bulunma durum eki (-de / -da) ile bağlaç olan 'de / da'nın ayırt edilmesi ve doğru yazılması.
Tahmini Süre:1m 30s
"de" Bağlacı ve Ekinin Yazımı Alıştırma Soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin