Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorİlk Türk Devletlerinde Sosyal ve Ekonomik Hayat

İlk Türk devletlerinde yaylak ve kışlaklar gibi otlaklar devletin (kamunun) mülkiyetinde kabul edilir ve töre kuralları çerçevesinde boyların kullanımına sunulurdu. Buna karşın aileler veya boylar, kendi emekleriyle yetiştirdikleri hayvan sürülerinin ve taşınabilir eşyaların sahibiydi. Hiç kimseye toprak üzerinde özel mülkiyet hakkı tanınmadığı gibi otlakların boylar arasında adil bir biçimde paylaştırılması esastı.

Bu mülkiyet ve sosyal düzenin;

I. Toprağa dayalı imtiyazlı bir sınıfın veya feodal yapıların oluşmasını engelleme,
II. Göçebe yaşam tarzına bağlı olarak kalıcı mimari ve yerleşik kent kültürünü yaygınlaştırma,
III. Ailelerin sürü mülkiyeti üzerinden ekonomik farklılaşmalar yaşamasına olanak tanıma

durumlarından hangilerine zemin hazırladığı savunulabilir?

  1. A
    Yalnız I
  2. B
    Yalnız II
  3. C
    I ve II
  4. I ve IIICevap
  5. E
    I, II ve III

Cevap

I ve III
İlk Türk devletlerinde temel geçim kaynağı olan hayvancılığın yapıldığı otlakların mülkiyeti devlete ait olup boyların ortak kullanımındaydı. Toprağın kişilerin özel mülkü olmaması, Avrupa'dakine benzer toprağa dayalı imtiyazlı bir aristokratik sınıfın (feodal beylerin) oluşmasını engellemiştir. Diğer taraftan, ailelerin kendi sürüleri üzerinde özel mülkiyet hakkının bulunması, toplumda aileler arasında zenginlik düzeyine göre ekonomik farklılaşmaların ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır. Kalıcı mimari ve yerleşik kent kültürü ise göçebe hayatın değil, yerleşik hayatın bir sonucudur. Bu nedenle doğru değerlendirme I ve III öncüllerini kapsayan seçenektir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci öncülün mülkiyet yapısı üzerinden analiz edilmesi
Otlakların devletin ortak mülkiyetinde olması ve özel mülk haline getirilememesi, toprak sahipliğine dayalı bir soylular sınıfının (senyörlük/feodalite) ortaya çıkmasını doğrudan engellemiştir. Dolayısıyla birinci öncül savunulabilir.
Toprak mülkiyetinin sosyal sınıflaşma üzerindeki belirleyici etkisini tespit etmek.
2
İkinci öncülün yaşam tarzı özellikleri açısından sorgulanması
Göçebe (konargöçer) yaşam tarzı taşınabilir bir kültür yaratır. Kalıcı mimari, tapınaklar ve kent kültürünün yaygınlaşması göçebe yaşamın değil, yerleşik hayata geçişin bir sonucudur. Dolayısıyla ikinci öncül savunulamaz.
Göçebe yaşam tarzı ile yerleşik yaşam tarzının kültürel sonuçları arasındaki temel farkları ayırt etmek.
3
Üçüncü öncülün taşınabilir mülkiyet kavramı üzerinden değerlendirilmesi
İlk Türk devletlerinde sürülerin (hayvanların) mülkiyeti şahıslara aitti. Her ailenin veya boyun sahip olduğu hayvan sayısının farklı olması, toplumda mutlak bir ekonomik eşitlik olmadığını ve ekonomik farklılaşmanın yaşanabildiğini gösterir. Dolayısıyla üçüncü öncül savunulabilir.
Taşınabilir özel mülkiyetin toplumsal tabakalar ve ekonomik düzey üzerindeki etkisini yorumlamak.

Anahtar Kavram

İlk Türk devletlerinde toprak mülkiyetinin kamusal niteliğinin feodalistleşmeyi önlemesi ve taşınabilir özel mülkiyetin ekonomik tabakalaşmaya etkisi.
Bu soruyu puanla

Konular

İlk Türk Devletlerinde Sosyal ve Ekonomik Hayat

Bu konudan daha fazla soru