Soru

Zorluk: Ortaİlk Türk Devletlerinde Sosyal ve Ekonomik Hayat

İlk Türk devletlerinde kağan ile halk (budun) arasında karşılıklı hak ve görevleri belirleyen, yazılı olmayan bir toplumsal sözleşme (tüz) bulunmaktaydı. Bu sözleşmeye göre kağan; ��lkeyi adaletle yönetmek, iç ve dış güvenliği sağlamak, halkı doyurup giydirmekle yükümlüyken; halk da orduya katılmak, vergisini ödemek ve töreye uymak zorundaydı.

Bu bilgilere göre, ilk Türk devletlerindeki sosyal ve devlet düzeniyle ilgili aşağıdakilerden hangisi savunulamaz?

  1. A
    Devlet yönetiminde hakanın yetki ve sorumluluklarının halkın refahını sağlama esasına dayandığı
  2. B
    Sosyal düzenin ve devlet teşkilatlanmasının sürdürülebilirliğinin karşılıklı ödevlere dayandığı
  3. Toplumsal yapıda ekonomik güce dayalı, yasalarla veya töreyle korunan sınıfsal tabakalaşmanın bulunduğuCevap
  4. D
    Kağanın yönetim yetkisinin töre hükümleri ve toplumsal sözleşmenin getirdiği sorumluluklarla çerçevelendiği
  5. E
    Askerlik ve vergi ödeme gibi yükümlülüklerin toplumsal hayatın ve vatandaşlık bilincinin doğal bir gereği sayıldığı

Cevap

Toplumsal yapıda ekonomik güce dayalı, yasalarla veya töreyle korunan sınıfsal tabakalaşmanın bulunduğu
İlk Türk devletlerinde toprağın şahsi mülk olmaması, devletin (kamunun) malı sayılması ve konargöçer yaşam tarzının getirdiği sosyal yapı nedeniyle sınıfsal tabakalaşma, kölelik veya toprak soyluluğu (feodalite) oluşmamıştır. Toplumsal yapıda ekonomik güce dayalı, yasalarla veya töreyle korunan bir sınıfsal tabakalaşmanın bulunduğu yönündeki ifade hem metinle hem de tarihsel gerçeklerle çelişmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Soru kökünü ve metni analiz etmek
İlk Türk devletlerinde hükümdar ile halk arasındaki 'tüz' adı verilen sözleşmenin niteliği ve tarafların görevleri belirlenmiştir.
Seçenekleri bu bilgiler doğrultusunda değerlendirmek için zemin hazırlamak.
2
Çeldirici seçenekleri metindeki bilgilerle karşılaştırmak
Hakanın halkı doyurması (sosyal devlet), halkın orduya katılması (ordu-millet/vatandaşlık görevi) ve karşılıklı hak/görev ilişkisinin varlığı doğrulanmıştır.
Doğru kabul edilebilecek yargıları eleyerek ulaşılamaz olanı bulmak.
3
İlk Türk devletlerinin sosyal yapısını ve mülkiyet özelliklerini değerlendirmek
Konargöçer yaşam tarzı ve topraklerin devlet mülkiyetinde olması sebebiyle Türklerde sınıf ayrımı, kölelik ve toprak soyluluğunun (feodalite) bulunmadığı sonucuna varılır.
Ekonomik güce dayalı sınıfsal tabakalaşmanın töre ile korunduğu yargısının tarihsel gerçeklerle çeliştiğini ve metinden çıkarılamayacağını tespit etmek.

Anahtar Kavram

İlk Türk devletlerinde sınıfsız toplum yapısı, sosyal devlet ilkesi ve tüz kavramı
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla