Soru

Zorluk: ZorParagrafta Yardımcı Düşünceler

Paleoklimatoloji araştırmalarında, geçmiş dönemlerin iklim koşullarını ve atmosfer bileşimini anlamanın en güvenilir yollarından biri kutup bölgelerindeki buzul karotlarıdır. Yüzlerce metre derinliğe inilerek çıkarılan bu silindirik buz sütunları, kar yağışıyla birlikte biriken ve zamanla sıkışarak buza dönüşen katmanlardan oluşur. Her bir katman, yağışın gerçekleştiği dönemin sıcaklığı, nem oranı ve atmosferindeki toz miktarı gibi verileri bünyesinde saklar. En önemlisi de bu katmanların içine sıkışıp kalmış mikroskobik hava kabarcıklarıdır. Bu kabarcıklar, oluştukları dönemin atmosferik gaz bileşimini doğrudan ve bozulmamış bir şekilde günümüze taşıyan adeta doğal birer zaman kapsülüdür. Bilim insanları bu kabarcıklardaki karbondioksit ve metan gibi sera gazlarının oranını ölçerek, binlerce yıl önceki iklim dalgalanmaları ile günümüzdeki küresel ısınma eğilimleri arasında sağlıklı mukayeseler yapabilmektedir.

Bu parçadan buzul karotlarıyla ilgili olarak aşağıdakilerin hangisine ulaşılamaz?

  1. A
    Kar yağışlarının birikip katılaşması sonucu zaman içerisinde şekillenen katmanlı bir yapıya sahip olduğuna
  2. B
    Bulundurduğu katmanlar sayesinde, oluştukları devirlere ait sıcaklık, nem ve atmosferdeki toz miktarı gibi verileri sakladığına
  3. C
    Hapsolmuş hava kabarcıklarının, geçmiş dönemlerin atmosferik gaz yapısını hiçbir değişikliğe uğramadan günümüze taşıdığına
  4. Tarihsel süreçteki iklim dalgalanmalarından yola çıkarak küresel sıcaklık artışını önleyecek pratik yöntemler sunduğunaCevap
  5. E
    Eski devirlerdeki iklimsel oynamalar ile günümüzdeki ısınma trendleri aras��nda bilimsel karşılaştırmalar yapılmasına olanak sağladığına

Cevap

Buzul karotlarının tarihsel süreçteki iklim dalgalanmalarından yola çıkarak küresel sıcaklık artışını önleyecek pratik yöntemler sunduğu yargısına ulaşılamaz.
Parçada buzul karotlarının bilim insanlarına geçmiş ve günümüz iklim dalgalanmalarını karşılaştırma imkânı sunduğu belirtilmiş fakat küresel sıcaklık artışını engellemeye veya önlemeye dönük herhangi bir pratik yöntem ya da çözüm önerisi sunduğundan bahsedilmemiştir. Dolayısıyla bu yargı parçadan çıkarılamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki katman yapısı ile ilgili bilgiyi kontrol etmek
Parçada geçen 'kar yağışıyla birlikte biriken ve zamanla sıkışarak buza dönüşen katmanlardan oluşur' ifadesinin, kar yağışlarının katılaşarak katmanlı bir yapı oluşturduğu yargısını doğruladığı görülür.
Seçeneklerdeki yapısal özelliklerin parçadaki karşılığını tespit etmek.
2
Katmanların barındırdığı verileri incelemek
Parçadaki 'Her bir katman, yağışın gerçekleştiği dönemin sıcaklığı, nem oranı ve atmosferindeki toz miktarı gibi verileri bünyesinde saklar' cümlesinin, katmanların oluştukları döneme ait sıcaklık, nem ve toz verilerini sakladığı yargısını karşıladığı belirlenir.
İklimsel verilerin katmanlarda saklanıp saklanmadığını doğrulamak.
3
Hava kabarcıklarının işlevini analiz etmek
Parçada geçen 'atmosferik gaz bileşimini doğrudan ve bozulmamış bir şekilde günümüze taşıyan' ifadesinin, hapsolmuş gaz yapısının değişime uğramadan günümüze taşındığı yargısını desteklediği saptanır.
Hava kabarcıklarının taşıdığı verilerin orijinalliğinin korunup korunmadığını kontrol etmek.
4
Karşılaştırma ve çözüm önerisi boyutunu değerlendirmek
Parçanın son cümlesindeki 'küresel ısınma eğilimleri arasında sağlıklı mukayeseler yapabilmektedir' ifadesinin, eski iklimsel oynamalar ile günümüz trendleri arasında karşılaştırma yapılmasına imkân tanıdığı yargısını doğruladığı fakat küresel sıcaklık artışını engellemeye yönelik pratik bir yöntem sunduğuna dair hiçbir veri içermediği belirlenir.
Metindeki karşılaştırma olanağı ile çözüm üretme eylemi arasındaki farkı ayırt etmek.

Anahtar Kavram

Paragrafta Yardımcı Düşünceler
Bu soruyu puanla