Soru

Zorluk: OrtaFiiller (Eylemler)

(I) Çevresinde olup bitenleri büyük bir titizlikle gözlemlerdi.
(II) Yazın dünyasına adım attığı ilk yıllardan beri büyük bir özveriyle çalışırdı.
(III) Anlatımındaki samimiyet, okuru ilk sayfadan itibaren sarıp sarmalar.
(IV) Günümüz yazarlarının pek çoğu bu dili yakalamayı amaçlıyor.
(V) Onun eserlerinde süslü ve yapay bir anlatıma asla rastlayamazsınız.

Bu parçada numaralanmış cümlelerin yüklemleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

  1. A
    I. cümlenin yüklemi, türemiş yapılı ve birleşik zamanlı bir fiildir.
  2. B
    II. cümlenin yüklemi, basit yapılı ve ek-fiil almış bir fiildir.
  3. C
    III. cümlenin yüklemi, türemiş yapılı ve basit zamanlı bir fiildir.
  4. IV. cümlenin yüklemi, haber kipiyle çekimlenmiş ve ünlü daralmasına uğramış basit yapılı bir fiildir.Cevap
  5. E
    V. cümlenin yüklemi, kurallı birleşik fiilin olumsuz biçimiyle çekimlenmiştir.

Cevap

Dördüncü cümledeki eylemin haber kipiyle çekimlenmiş ve ünlü daralmasına uğramış basit yapılı bir fiil olduğu yargısı söylenemez, çünkü bu eylem türemiş yapılıdır.
Dördüncü cümledeki 'amaçlıyor' eyleminin kökü 'amaç' ismidir. Bu isim kökü, '-la' isimden fiil yapım ekini alarak türetilmiştir. Dolayısıyla bu eylem basit yapılı değil, türemiş yapılıdır. Bu sebeple ilgili yargı söylenemez.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki cümlelerin yüklemleri olan eylemler belirlenir.
Eylemler sırasıyla: gözlemlerdi, çalışırdı, sarmalar, amaçlıyor, rastlayamazsınız.
Yüklemlerin dil bilgisisi özelliklerini doğru inceleyebilmek için eylemleri tespit etmek gerekir.
2
Dördüncü cümledeki eylemin yapısı incelenir.
'amaçlıyor' eyleminin kökü 'amaç' (isim) olup '-la' yapım eki alarak türemiştir (amaç-la-mak).
Seçenekteki 'basit yapılı' ifadesinin doğruluğunu kontrol etmek amacıyla yapı analizi yapılır.
3
Dördüncü cümledeki eylemin ses olayları ve kip çekimi kontrol edilir.
'amaçla-yor' fiilinde '-yor' ekinin etkisiyle 'a' ünlüsü 'ı' ünlüsüne daralmıştır (ünlü daralması) ve şimdiki zaman (haber kipi) eki almıştır.
Kip çekimi ve ünlü daralması özelliklerinin söylenebilir olup olmadığını teyit etmek için incelenir.

Anahtar Kavram

Fiillerde Yapı, Çekim ve Ses Olayları
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla