Atmosfer basıncı; sıcaklık, yükselti, yer çekimi ve yoğunluk gibi faktörlerin etkisiyle ye… — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi)

Atmosfer basıncı; sıcaklık, yükselti, yer çekimi ve yoğunluk gibi faktörlerin etkisiyle yery��zünde değişkenlik gösterir. Sıcaklık ile basınç arasında ters orantı bulunurken, yükselti ile basınç arasında da ters orantı mevcuttur. Bu iki faktörün çeliştiği durumlarda yükseltinin basınç üzerindeki belirleyici etkisi sıcaklığa göre çok daha güçlüdür.

Aşağıdaki tabloda beş farklı merkeze ait yükselti ve gerçek sıcaklık değerleri verilmiştir:

Merkez	Yükselti ( $m$ )	Ger��ek Sıcaklık ( $^\circ C$ )
K	$500$	$25$
L	$1200$	$15$
M	$2000$	$8$
N	$2800$	$2$
P	$3500$	$-6$

Buna göre, tabloda verilen merkezlerin hangisinde atmosfer basıncının en düşük olması beklenir?

A
K
B
L
C
M
D
N
PCevap

Cevap

Atmosfer basıncının en düşük olması beklenen merkez P merkezidir.

Doğru cevap P merkezidir. Atmosfer basıncını belirleyen en temel faktör, birim alana düşen gaz sütununun ağırlığı ve yoğunluğudur. Yükselti arttıkça yer çekimi azaldığı ve gazlar seyreldiği için basınç belirgin şekilde düşer. P merkezi

3500

m ile en yüksek noktadır ve sıcaklığın düşük olması basıncı artırıcı bir etki yapsa da yükselti faktörü bu etkiyi gölgeleyerek basıncın en düşük değerde kalmasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

Yükselti faktörünün basınç üzerindeki etkisini incelemek.

Yükseldikçe yer çekimi azalır ve atmosferi oluşturan gazlar��n yoğunluğu ile kalınlığı düşer, bu da basıncı doğrudan azaltır.

Yükselti ile basınç arasında güçlü bir ters orantı vardır.

Sıcaklık faktörünün basınç üzerindeki etkisini incelemek.

Sıcaklık azaldıkça hava molekülleri büzüşür, yoğunlaşır ve ağırlaşarak yüksek basınç oluşturma eğilimi gösterir.

Sıcaklık ile basınç arasında ters orantı vardır (termik etki).

Yükselti ve sıcaklık faktörlerinin baskınlık durumunu kıyaslayarak en düşük basınçlı merkezi bulmak.

Yükseltinin basıncı azaltıcı etkisi, sıcaklığın basıncı artırıcı (soğuma nedeniyle) etkisinden çok daha baskındır. Bu nedenle sıcaklığı

-6^\circ C

olmasına rağmen en yüksekteki (

3500

m) P merkezinde basınç en düşüktür.

Troposferdeki yükselti farkları, basınç değişiminde sıcaklık değişimlerine göre ana belirleyicidir.

Anahtar Kavram

Yükselti ve sıcaklığın basınç üzerindeki etkilerinin karşılaştırılması

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Konular

Bu konudan daha fazla soru