Soru

Zorluk: OrtaBitişik Yazılan Birleşik Kelimeler

Aşağıdaki sol sütunda Türk Dil Kurumu (TDK) kurallarına göre bitişik yazılması gereken bazı birleşik kelimeler, sağ sütunda ise bu kelimelerin bitişik yazılma gerekçeleri karışık olarak verilmiştir. Birleşik kelimeler ile bitişik yazılma gerekçelerini doğru şekilde eşleştiriniz.

  • yalıçapkınıBirleşme sırasında kelimelerden her ikisinin de gerçek anlamından uzaklaşarak yeni bir anlam kazanması
  • pazartesiBirleşik sözcüğü oluşturan kelimelerden birinde birleşme esnasında ses düşmesi gerçekleşmesi
  • gökdelenİkinci kelimesi sıfat-fiil eki alarak kalıplaşmış bir sözcük olması
  • dedikoduHer iki kelimesi de belirli geçmiş zaman eki alarak kalıplaşmış bir sözcük olması

Cevap

yalıçapkını - anlam kayması; pazartesi - ses düşmesi; gökdelen - sıfat-fiil kalıplaşması; dedikodu - geçmiş zaman eki kalıplaşması gerekçeleriyle eşleşir.
Doğru eşleştirmede yalıçapkını anlam kaymasına uğradığı için birinci gerekçeyle; pazartesi ses düşmesine uğradığı için ikinci gerekçeyle; gökdelen sıfat-fiil eki içerdiği için üçüncü gerekçeyle; dedikodu ise her iki kelimesinde geçmiş zaman eki barındırdığı için dördüncü gerekçeyle eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci kelimenin yapısını ve anlamını analiz etmek.
yalıçapkını sözcüğünün iki unsurunun da gerçek anlamını yitirerek yeni bir kuş türünü karşıladığını saptamak.
Anlam kaymasına uğrayan bu tür birleşik sözcüklerin bitişik yazılması kuralını doğrulamak.
2
İkinci kelimenin kökenini ve ses olaylarını incelemek.
pazartesi sözcüğünün pazar ertesi kelimelerinden türediğini ve ünlü düşmesine uğradığını belirlemek.
Ses kaybına uğrayan birleşik kelimelerin bitişik yazılması gerektiğini tespit etmek.
3
Üçüncü kelimenin ek ve kök yapısını kontrol etmek.
gökdelen sözcüğünün ikinci unsurunun -en sıfat-fiil ekiyle kurulan bir kalıplaşma olduğunu görmek.
Sıfat-fiil ekleriyle kurulan ve kalıplaşan birleşik kelimelerin bitişik yazılma kuralını uygulamak.
4
Dördüncü kelimenin zaman eklerini ve fiil köklerini incelemek.
dedikodu sözcüğünde demek ve koymak fiillerinin -di geçmiş zaman ekleriyle birleştiğini saptamak.
Her iki ögesi de geçmiş zaman eki alan birleşik kelimelerin bitişik yazılacağını belirlemek.

Anahtar Kavram

Bitişik yazılan birleşik kelimelerin yazım gerekçeleri ve kuralları.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla