Soru

Zorluk: ZorCanlıların Ortak Özellikleri

Bir biyoloji uzmanı, farklı alemlere ait olduğu bilinen tek hücreli XX, YY ve ZZ organizmalarını; içi mineral ve glikoz çözeltisiyle dolu, dış çevreyle ısı alışverişi yapabilen kapalı ve karanlık deney kaplarına ayrı ayrı yerleştirerek izlemiştir. Deney sürecinde kaplarda ve canlılarda gözlenen değişimler şunlardır:

* XX organizmasının bulunduğu kapta glikoz miktarı azalırken, etil alkol ve CO2CO_2 gazı açığa çıkmıştır.
* YY organizmasının bulunduğu kapta glikoz ve O2O_2 gazı tüketilirken, H2OH_2O ve CO2CO_2 miktarı artmıştır.
* ZZ organizmasının bulunduğu kapta glikoz ilavesi yapılmamasına rağmen karanlık ortamda ortamdaki CO2CO_2 ve bazı inorganik bileşiklerin miktarı azalırken, organik besin monomerlerinin miktarı artmıştır.

Buna göre, deneyde kullanılan XX, YY ve ZZ organizmaları ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi kesinlikle doğrudur?

  1. A
    XX organizması tek hücreli bir bakteri ise, olumsuz çevre koşullarında birey sayısını hızla artırmak amacıyla konjugasyon köprüsü kurarak gen aktarımı gerçekleştirir.
  2. B
    YY organizması prokaryot hücre yapısına sahip ise, glikozun yıkımıyla başlayan oksijenli solunum reaksiyonlarının ATPATP üretilen evrelerini mitokondri organelinde tamamlar.
  3. C
    Ortamda serbest oksijenin bulunmadığı durumlarda XX organizması hücresinde solunum yapamazken, YY organizması fermantasyon reaksiyonlarıyla hücresel solunum yapmaya devam eder.
  4. Her üç organizma da yaşamsal faaliyetlerini sürdürebilmek için gerekli olan ATPATP molekülünü kendi hücresel yapıları içinde sentezlemek zorundadır.Cevap
  5. E
    ZZ organizması, karanlık ortamda gerçekleştirdiği organik besin sentezi sırasında reaksiyonların aktivasyon enerjisini karşılamak amacıyla dış ortamdan aldığı mineralleri hücresel solunumda yıkarak enerji elde eder.

Cevap

Her üç organizmanın da yaşamsal faaliyetlerini sürdürebilmek için gerekli olan ATPATP molekülünü kendi hücresel sınırları içinde sentezlemek zorunda olması kesinlikle doğrudur.
Tüm canlı hücreler, metabolik aktivitelerini (aktif taşıma, sentez reaksiyonları vb.) sürdürebilmek için enerjiye ihtiyaç duyarlar. ATPATP molekülü büyük yapısı ve kimyasal özellikleri nedeniyle hücre zarı dışına çıkamaz ve hücreden hücreye transfer edilemez. Bu yüzden, hücre yapısına sahip her canlı kendi ATPATP'sini kendi hücresi içinde üretmek ve tüketmek zorundadır. Bu durum tüm canlılar için evrensel bir ortak özelliktir.

Adım Adım Çözüm

1
Organizmaların gerçekleştirdiği metabolik faaliyetlerin belirlenmesi
XX organizmasının etil alkol fermantasyonu gerçekleştirdiği, YY organizmasının oksijenli solunum yaptığı, ZZ organizmasının ise karanlık ortamda glikoz tüketmeden inorganik maddeleri azaltıp organik besin monomeri ürettiği için kemosentez yaptığı tespit edilir.
Soruda verilen öncüllerin biyolojik karşılıklarını bularak seçeneklerdeki kavramsal iddiaları değerlendirebilmek.
2
Canlıların ortak özellikleri ile metabolik kısıtların karşılaştırılması
Tüm canlılar enerji üretmek (ATPATP sentezi) ve kullanmak zorundadır. Hücre zarı dışına çıkamayan ve hücreler arasında taşınamayan tek molekül olan ATPATP'nin, her hücrenin kendi içinde üretilmesi gerektiği bilgisiyle eşleştirilir.
Organizmaların ortak olarak gerçekleştirmek zorunda olduğu yaşamsal faaliyet kuralının doğrulanması.

Anahtar Kavram

Canlıların Ortak Özellikleri - Enerji Kullanımı ve Üretimi (ATPATP)
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla