Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorTarih Biliminin Tanımı, Konusu ve Özellikleri

Aşağıda tarih biliminin bazı temel metodolojik özellikleri ve ilkeleri ile bu ilkelerin tarih yazımındaki yansımalarını gösteren tarihsel durumlar verilmiştir. Bu ilke ve özellikleri, ilgili oldukları tarihsel durumlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

  • Tarih biliminin konusu doğrudan insan faaliyetleri olup, doğa olayları ancak insanı etkilediği ölçüde bu konuya dahil edilir.IV. yüzyılda meydana gelen iklim değişikliğine bağlı kuraklık sonucunda Hunların batıya göç ederek Roma İmparatorluğu'nu sarsan Kavimler Göçü'nü başlatmasının tarih kitaplarında geniş yer bulması.
  • Tarih biliminde deney ve gözlem yapılamadığından, geçmişe ait izlerin ve belgelerin analizi yöntemin temelini oluşturur.İstanbul'un fethini inceleyen bir tarihçinin, kuşatma sürecindeki askeri stratejileri test etmek için yapay bir kuşatma düzenlemek yerine, Bizans surlarının yapısını, Fatih'in döktürdüğü şahi toplarının döküm defterlerini ve dönemin seyyah notlarını karşılaştırarak çıkarımlarda bulunması.
  • Tarihsel olaylar değerlendirilirken kendi döneminin değer yargıları göz önünde bulundurulmalı, günümüzün bakış açısıyla yorumlanmamalıdır.Bir araştırmacının, Malazgirt Savaşı'nda esir düşen Bizans İmparatoru Romen Diyojen'e Sultan Alparslan'ın gösterdiği hoşgörüyü, bugünün uluslararası savaş hukuku kurallarıyla değil, XI. yüzyılın İslam-Türk töresi ve hükümdarlık hukuku sınırları içinde açıklaması.
  • Tarihsel bilgi mutlak ve değişmez değildir; yeni belgelerin keşfiyle var olan bilgilerin yönü değişebilir veya zenginleşebilir.Tarihçi Halil İnalcık'ın, Osmanlı Devleti'nin kuruluş yılı olarak kabul edilen 1299 tarihini, yeni arşiv belgeleri ve çağdaş Bizans kaynakları ışığında Bapheus (Koyunhisar) Savaşı'nın yapıldığı 1302 yılı olarak önermesi ve bu görüşün bilim dünyasında kabul görmesi.

Cevap

Eşleştirmeler şu şekilde olmalıdır: Tarihin konusu doğrudan insan faaliyetleri ilkesi Hunların batıya göç etmesiyle; deney ve gözlem yapılamaması ilkesi arşiv belgelerinin analiz edilmesiyle; olayların kendi döneminin şartlarına göre değerlendirilmesi ilkesi Sultan Alparslan'ın tutumunun XI. yüzyıl töresine göre açıklanmasıyla; tarihsel bilginin değişebilir olması ilkesi ise Osmanlı kuruluş tarihinin yeni araştırmalarla güncellenmesiyle eşleşir.
Tarih biliminin temel ilkeleri ile tarihi olayların eşleştirilmesi doğru yapılmıştır. Tarihin konusunu insan faaliyetleri oluşturduğundan iklim değişikliğinin Kavimler Göçü'ne yol açması konusuyla; deney ve gözlem yapılamaması yöntemsel olarak arşiv incelemelerine dayanılmasıyla; olayların kendi döneminin şartlarına göre değerlendirilmesi ilkesi esir imparatora yapılan muamelenin XI. yüzyıl töresine göre incelenmesiyle; tarihsel bilginin yeni belgelerle değişebilirliği ise Osmanlı kuruluş tarihinin yeni araştırmalarla güncellenmesiyle tam olarak örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Tarih biliminin konusu ile ilgili ilkeyi belirlemek ve uygun senaryoyu bulmak.
Tarih doğrudan insan faaliyetlerini inceler; doğa olayları ise insan faaliyetlerine etkisi oranında tarihin konusu olur. Bu durum, kuraklığın göçe (insan faaliyetine) yol açtığı Hun göçü örneğiyle eşleşir.
Tarih biliminin sınırlarını ve konusunun kapsamını doğru tespit etmek amacıyla bu adım gerçekleştirilir.
2
Tarih biliminin yöntemi ile ilgili ilkeyi incelemek ve deney/gözlem yapılamaması durumunu analiz etmek.
Tarihte doğrudan deney yapılamaz, geçmişteki bir olay laboratuvarda tekrarlanamaz. Bu yüzden tarihçiler kaynaklara ve belgelere dayanarak çıkarım yapar. Bu durum, İstanbul'un fethini yapay bir kuşatmayla test etmek yerine arşiv ve defterleri inceleyen tarihçi örneğiyle eşleşir.
Tarih biliminin metodolojik farkını ve kaynak incelemesine dayalı yapısını ayırt etmek için bu adım gereklidir.
3
Tarihsel nesnellik ve dönemin şartlarına göre değerlendirme ilkesini analiz etmek.
Geçmişteki bir olay, günümüz değerleriyle değil, olayın gerçekleştiği çağın zihniyetiyle ele alınmalıdır (anakronizmden kaçınılmalıdır). Bu durum, Romen Diyojen'e gösterilen muamelenin XI. yüzyılın töre ve hukukuna göre yorumlanması örneğiyle eşleşir.
Tarih araştırmalarında objektifliği sağlamak ve anakronizm hatasından kaçınmak için bu analiz yapılır.
4
Tarihsel bilginin mutlak olmayıp yeni belgelerle değişebileceği ilkesini incelemek.
Tarihsel bilgi yeni kanıtlarla güncellenebilir. Bu durum, Osmanlı Devleti'nin kuruluş tarihinin yeni kaynaklar doğrultusunda 1299 yerine 1302 olarak önerilmesi ve kabul görmesi örneğiyle eşleşir.
Tarihsel bilgilerin dinamik yapısını kavramak ve yeni bulguların önemini anlamak için bu adım tamamlanır.

Anahtar Kavram

Tarih Biliminin Özellikleri ve Tarihsel Araştırma Yöntemleri
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Tarih Biliminin Tanımı, Konusu ve Özellikleri

Bu konudan daha fazla soru