Tuzlar; iyonik kristal yapılı katılar olup yüksek erime noktasına sahiptirler. Katı hâlde … — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi)

Tuzlar; iyonik kristal yapılı katılar olup yüksek erime noktasına sahiptirler. Katı hâlde elektrik akımını iletmezken, erimiş hâlleri veya sulu çözeltileri serbest iyonlar içerdikleri için elektriği iletirler. Günlük yaşamda ve endüstride geniş bir kullanım alanına sahip olan tuzların her birinin kendine özgü fiziksel ve kimyasal özellikleri bulunur.

Buna göre, aşağıda kimyasal formülleri ile yaygın adları belirtilen tuzları, bu tuzların karakteristik kimyasal özellikleri ve kullanım alanları ile doğru şekilde eşleştiriniz.

$Na_2CO_3$ (Çamaşır sodası)Sert sulardaki kalsiyum ( $Ca^{2+}$ ) ve magnezyum ( $Mg^{2+}$ ) iyonlarını çöktürerek suyu yumuşatma ve cam endüstrisinde ham maddelerin erime sıcaklığını düşürme amacıyla kullanılma.
$NaHCO_3$ (Yemek sodası)Isı etkisiyle bozunarak karbondioksit ( $CO_2$ ) gazı açığa çıkarma, bu sayede gıdaların kabarmasını sağlama ve mide asitliğini nötrleştirmek amacıyla antiasit olarak kullanılma.
$CaCO_3$ (Kireç taşı)Isıl bozunma tepkimesiyle endüstride sönmemiş kireç elde edilmesinde ham madde olma ve doğada travertenler ile sarkıt-dikit yapılarını oluşturma.
$NH_4Cl$ (Nişadır)Asidik özellik gösteren sulu çözeltisi sayesinde kuru pillerde elektrolit olarak davranma ve lehimcilikte metal yüzeyindeki oksit tabakasını temizleme.

Cevap

Sodyum karbonat tuzunun su yumuşatma ve cam üretimiyle; sodyum bikarbonat tuzunun hamur kabartma ve antiasit kullanımıyla; kalsiyum karbonat tuzunun sönmemiş kireç eldesi ve sarkıt-dikit oluşumuyla; amonyum klorür tuzunun ise kuru pil ve lehimcilik uygulamalarıyla eşleşmesi gerekir.

Doğru eşleştirmede; sodyum karbonat çamaşır sodası olarak su yumuşatma ve cam üretimine, sodyum bikarbonat yemek sodası olarak hamur kabartma ve antiasit özelliklerine, kalsiyum karbonat kireç taşı olarak kireç üretimi ve sarkıt-dikit yapılarına, amonyum klorür ise nişadır olarak pil elektroliti ve lehimcilik uygulamalarına bağlanmaktadır.

Adım Adım Çözüm

Verilen tuzların sistematik adlarını, formüllerini ve asit-baz karakterlerini belirleyin.

Sodyum karbonat (

Na_2CO_3

) bazik, sodyum bikarbonat (

NaHCO_3

) bazik, kalsiyum karbonat (

CaCO_3

) bazik ve suda az çözünen, amonyum klorür (

NH_4Cl

) ise asidik tuzdur.

Tuzların kimyasal karakterleri ve çözünürlük davranışları kullanım alanlarını doğrudan belirler.

Sodyum karbonatın (

Na_2CO_3

) kullanım alanlarını inceleyin ve eşleştirin.

Sodyum karbonat sert sulardaki kalsiyum ve magnezyum iyonlarını çöktürerek suyu yumuşatır ve cam yapımında ham maddelerin erime noktasını düşürür.

Karbonat iyonları (

CO_3^{2-}

) sertlik veren katyonlarla çözünmeyen çökelekler oluşturur, ayrıca sodyum iyonları cam harcının erime sıcaklığını azaltır.

Sodyum bikarbonatın (

NaHCO_3

) karakteristik özelliklerini değerlendirin.

Sodyum bikarbonat ısı etkisiyle karbondioksit gazı açığa çıkararak kabartma işlevi görür ve mide asidini hafifçe nötrleştirir.

Sodyum bikarbonat zayıf bazik yapısıyla mide asidi (

HCl

) ile tepkimeye girer ve ısıtıldığında sodyum karbonat, su ve karbondioksit gazına dönüşür.

Kalsiyum karbonat (

CaCO_3

) bileşiğinin ısıl ve doğal süreçlerini inceleyin.

Isıtıldığında sönmemiş kireç (

CaO

) ve karbondioksit gazına ayrışır, ayrıca mağaralardaki sarkıt ve dikitlerin ana maddesidir.

CaCO_3

termal olarak kararsızdır ve yüksek sıcaklıkta kalsinasyona uğrar; su yollarında ise çözünme-çökelme dengesiyle travertenleri oluşturur.

Amonyum klorür (

NH_4Cl

) bileşiğinin asidik karakterini ve kullanım alanlarını belirleyin.

Asidik karakterli sulu çözeltisi sayesinde kuru pillerde elektrolit işlevi görür ve lehimlemede metal oksitleri temizler.

Amonyum klorür asidik yapısı sayesinde metal oksitleri (

MeO

) tuza dönüştürerek metal yüzeyini temizler ve iyonik çözeltisi pil içerisinde yük iletimini sağlar.

Anahtar Kavram

Tuzların formülleri, yaygın adları, asit-baz karakterleri ve endüstriyel/günlük yaşamdaki kullanım alanları arasındaki ilişkiler.

Tahmini Süre:2m 30s

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Konular

Bu konudan daha fazla soru