Soru

Zorluk: ZorParagrafta Yardımcı Düşünceler

Aşağıdaki paragrafta Johannes Kepler'in *Somnium* (Düş) adlı eseri ele alınmıştır:

"Johannes Kepler’in ölümünden sonra, 1634 yılında yayımlanan *Somnium* (Düş) adlı eseri, bilim tarihi çevrelerince ilk bilimkurgu çalışması olarak kabul edilir. Kepler bu yapıtında, Ay’a yapılan hayalî bir yolculuğu anlatırken aslında Kopernik’in gün merkezli evren modelini okura sevdirmeyi ve bu kuramın fiziksel olarak mümkün olduğunu göstermeyi amaçlamıştır. Kitapta, Dünya’nın hareket halinde olduğu gerçeği, Ay yüzeyindeki hayalî gözlemcilerin bakış açısıyla tasvir edilerek dönemin yerleşik yer merkezli inançlarına dolaylı bir eleştiri sunulur. Ancak eser, yalnızca astronomik bir tez olmanın ötesine geçerek mitolojik ögeleri, doğaüstü varlıkları ve Kepler’in kendi annesinin b��yücülükle suçlanmasına yol açacak kadar kişisel detayları da barındırır. Bu yönüyle *Somnium*, bilimsel aklın sınırlarını kurgusal anlatının özgürlüğüyle birleştiren öncü bir metindir."

Buna göre, paragrafta geçen numaralanmış ifadeleri sağda yer alan yardımcı düşüncelerle doğru şekilde eşleştiriniz.

  • Kopernik’in gün merkezli evren modelini okura sevdirmeyi ve bu kuramın fiziksel olarak mümkün olduğunu göstermeyi amaçlamıştır.Eserin yazılış gerekçesinin bilimsel bir kuramı yaygınlaştırmak ve onun geçerliliğini kanıtlama çabası olduğuna
  • Dünya’nın hareket halinde olduğu gerçeği, Ay yüzeyindeki hayalî gözlemcilerin bakış açısıyla tasvir edilerek...Savunulan astronomik tezin, alış��lmışın dışındaki bir gözlem noktası üzerinden kurgulanarak temellendirildiğine
  • Mitolojik ��geleri, doğaüstü varlıkları ve Kepler’in kendi annesinin büyücülükle suçlanmasına yol açacak kadar kişisel detayları da barındırır.Metinde fantastik unsurların yanı sıra yazarın ya��amından izler taşıyan gerçekliklerin bir arada bulunduğuna
  • Bilimsel aklın sınırlarını kurgusal anlatının özgürlüğüyle birleştiren öncü bir metindir.Yapıtın, rasyonel düşünceyi edebi yaratıcılığın sunduğu özgürlükle sentezleyen rehber niteliğinde bir örnek olduğuna

Cevap

Eşleştirme şu şekildedir: İlk ifade 'Eserin yazılış gerekçesinin bilimsel bir kuramı yaygınlaştırmak ve onun geçerliliğini kanıtlama çabası olduğuna' yardımcı düşüncesi ile; ikinci ifade 'Savunulan astronomik tezin, alışılmışın dışındaki bir gözlem noktası üzerinden kurgulanarak temellendirildiğine' yardımcı düşüncesi ile; üçüncü ifade 'Metinde fantastik unsurların yanı sıra yazarın yaşamından izler taşıyan gerçekliklerin bir arada bulunduğuna' yardımcı düşüncesi ile; dördüncü ifade ise 'Yapıtın, rasyonel düşünceyi edebi yaratıcılığın sunduğu özgürlükle sentezleyen rehber niteliğinde bir örnek olduğuna' yardımcı düşüncesi ile eşleşir.
Verilen eşleştirmelerin tamamı, sol taraftaki alıntıların sağ tarafta farklı sözcüklerle anlamca karşılanması (parafraz edilmesi) yoluyla kurulmuştur. Bilimsel modeli sevdirmek yaygınlaştırmayla, Ay'dan gözlem yapmak alışılmadık referans noktasıyla, mitoloji ve annesinin davası kurmaca-gerçeklik senteziyle, akıl ve kurgu birleşimi ise rasyonellik ve edebi serbestlikle birebir örtüşür.

Adım Adım Çözüm

1
Paragraftaki ilk alıntıyı (Kopernik'in modelini sevdirmek ve mümkün olduğunu göstermek) analiz etmek.
Bu ifadenin, bilimsel bir teorinin yayılması ve kanıtlanması amacıyla yazıldığını belirten yardımcı düşünceyle eşleştiğini saptamak.
Okura benimsetme amacı ile kuramın geçerliliğini kanıtlama gayesini sağ sütunda bulmak.
2
İkinci alıntıdaki anlatım perspektifini (Ay yüzeyindeki gözlemciler) incelemek.
Bu perspektifin, geleneksel yer merkezli bakışın dışındaki (Ay'dan bakmak) bir referans noktası kullanımı olduğunu belirlemek.
Alışılmışın dışındaki gözlem noktasını temsil eden yardımcı düşünceyle ilişkilendirmek.
3
Üçüncü alıntıdaki ögeleri (mitolojik, doğaüstü ve annesinin büyücülük suçlaması) değerlendirmek.
Bu ögelerin hem hayal ürünü (fantastik) hem de gerçek hayat tecrübeleri (biyografik) olduğunu tespit etmek.
Kurmaca ile biyografik gerçekliğin sentezini ifade eden seçenekle eşleştirmek.
4
Dördüncü alıntıdaki sonuca yönelik değerlendirmeyi (bilimsel akıl ile kurgu özgürlüğünün birleştiği öncü metin) analiz etmek.
Bu ifadenin rasyonel akıl ile sanatsal serbestliği buluştururan rehberlik niteliğini gösterdiğini belirlemek.
'Öncü' ifadesinin 'rehber/kılavuz' anlamını karşılamasından hareketle eşleştirmeyi tamamlamak.

Anahtar Kavram

Paragraftaki ifadelerin bildirdiği yardımcı yargıların ve kavramsal karşılıklarının doğru tespiti
Tahmini Süre:2m 30s
Bu soruyu puanla